III SA/Łd 228/26

Dnia 11 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 lutego 2026 roku nr SKO.4121.14.2026 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy oddala skargę.

Decyzją z 17 lutego 2026 r., nr SKO.4121.14.2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 lit. d ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., nr 108, poz. 908, dalej p.r.d.), utrzymało w mocy własną decyzję z 26 stycznia 2026 r., nr SKO.4121.221.2025 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r., znak: PJR.1.55302/7507-2/2010/2011 o zatrzymaniu M.Ł.-K. prawa jady kat. B, wydanego w dniu 21 maja 1993 r. Z akt sprawy wynika, że 20 grudnia 2010 r. do Prezydenta Miasta Łodzi wpłynęło pismo IV Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Łodzi z 15 grudnia 2010 r. informujące o zatrzymaniu prawa jazdy o nr [...], wydanego 21 maja 1993 r. M.Ł.-K. Powodem zatrzymania prawa jazdy przez organ kontroli ruchu drogowego była utrata ważności dokumentu, o której mowa w art. 135 ust. 1 lit. d) p.r.d. Wraz z ww. pismem organowi został przekazany zatrzymany dokument prawa jazdy. Zawiadomieniem z 22 grudnia 2010 r. Prezydent Miasta Łodzi poinformował M.Ł.-K. o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy, pouczając jednocześnie o treści art. 150 ust. 1 p.r.d. Zawiadomienie zostało wysłane na adres znany organowi, tj. [...] Ł., ul. A. 82 m 10 i uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Decyzją z 8 lutego 2011 r. Prezydent Miasta Łodzi zatrzymał M.Ł.-K., w trybie art. 138 ust. 1 lit. d) p.r.d., prawo jazdy nr [...], wydane 21 maja 1993 r. Decyzja została wysłana na ww. adres i uznana za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. W dniu 6 maja 2019 r. strona, podczas wizyty w Urzędzie Miasta Łodzi, odebrała powyższą decyzję. 7 maja 2019 r. M.Ł. złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. o zatrzymaniu prawa jazdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z 30 maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. W dniu 27 marca 2024 r. strona wystąpiła z wnioskiem o wydanie prawa jazdy kat. B ze względu na utratę ważności obowiązującego wzoru dokumentu, tj. wymianę prawa jazdy w trybie art. 124 ust. 8 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej u.k.p.). Decyzją z 10 czerwca 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił wymiany prawa jazdy w trybie art. 124 ust. 8 u.k.p., bez kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Powyższa decyzja jest ostateczna. 15 grudnia 2025 r. M.Ł. na podstawie m.in. art. 156 § 1 pkt 2 i art. 155 k.p.a. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. o zatrzymaniu prawa jazdy, jako wydanej bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca wniosła o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, które nigdy nie zostały cofnięte i istnieją nieprzerwanie od 1993 r., wydanie nowego dokumentu prawa jazdy potwierdzającego posiadane uprawnienia i umorzenie, jako bezprzedmiotowego postępowania w przedmiocie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, ponieważ przesłanki, o których mowa w art. 114 p.r.d. nie zaistniały. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ z żadnego przepisu prawa nie wynika, że zatrzymanie dokumentu oznacza cofnięcie uprawnień, dokument prawa jazdy nie jest źródłem uprawnień, a jedynie ich potwierdzeniem. Organ nie mógł zatem uznać, że doszło do utraty uprawnień, skoro nie wydał żadnej decyzji o ich cofnięciu, a przepisy prawa nie przewidują takiego skutku, co kwalifikuje powyższą decyzję, jako nieważną, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżąca podniosła, że nigdy nie została skutecznie zawiadomiona o obowiązku wymiany dokumentu prawa jazdy, ponieważ pismo z 2010 r. nie zostało jej doręczone, a nieskuteczne doręczenie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Podkreśliła, że nabyła uprawnienia do kierowania pojazdami w 1993 r. bezterminowo i nie zostały cofnięte na podstawie żadnej decyzji, a zatrzymanie dokumentu w 2010 r. uniemożliwiło jej wykonanie obowiązku wymiany. Decyzją z 26 stycznia 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. o zatrzymaniu M.Ł.-K. prawa jady kat. B, wydanego 21 maja 1993 r. Od powyższej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. wskazała, że Kolegium nie odniosło do kluczowych zarzutów w sprawie, nie wyjaśniło stanu faktycznego sprawy ograniczając się do powtórzenia stanowiska organu pierwszej instancji, tj. nie wyjaśniło, czy brak wymiany blankietu oraz odbioru korespondencji – przy braku decyzji o cofnięciu uprawnień i braku faktycznego zatrzymania dokumentu może stanowić podstawę do zastosowania art. 150 ust. 1 p.r.d. oraz nałożenia obowiązku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W oparciu o postawione zarzuty skarżąca wniosła ponowne rozpatrzenie sprawy i merytoryczne odniesienie się do zgłoszonych zarzutów, a w szczególności, czy w przedstawionym stanie faktycznym istniała podstawa do zastosowania art. 150 ust. 1 p.r.d. Wskazaną na wstępie decyzją z 17 lutego 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy własną decyzję z 26 stycznia 2026 r. wskazując, że zgodnie z art. 156 §1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Stosownie do treści art. 156 § 2 k.p.a., nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zgodnie z art. 138 ust. 1 p.r.d., decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g, wydaje starosta. W myśl cytowanego powyżej art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d p.r.d., policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie gdy upłynął termin ważności prawa jazdy. W rozpoznawanej sprawy bezspornym jest, że prawo jady kat. B o nr [...] zostało wydane M.Ł. 21 maja 1993 r. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. z 2002 r., Nr 69 poz. 640 ), prawa jazdy wydane w terminach od 1 maja 1993 r. do 30 czerwca 1999 r. należy wymienić do dnia 30 czerwca 2006 r. Dokumenty podlegające wymianie tracą ważność po upływie ustalonych w § 6 terminów (§ 7 rozporządzenia), co oznacza, że termin ważności dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami skarżącej upłynął 30 czerwca 2006 r. Zasadnie zatem Kolegium stwierdziło, że ustalony stan faktyczny nie tylko upoważniał ale wręcz zobowiązywał Prezydenta Miasta Łodzi do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Zgodnie bowiem z cyt. powyżej art. 138 ust. 1 p.r.d., decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, gdy upłynął termin jego ważności nie należy do kategorii decyzji uznaniowych, w związku z powyższym organ administracji publicznej, stosując przepisy ustawy p.r.d. zobowiązany był do jej wydania. Zdaniem organu, decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. o zatrzymaniu prawa jady nie tylko nie można przypisać, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, lecz w ogóle z jakimkolwiek naruszeniem prawa, co wyklucza stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zasadnie również w zaskarżonej decyzji stwierdziło Kolegium, że w rozpoznawanej sprawie nie występują inne przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez stronę Kolegium podniosło, że w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ nie prowadzi postępowania dowodowego mającego na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją ostateczną, lecz ocenia wady tkwiące w kontrolowanej decyzji. Wbrew oczekiwaniom skarżącej postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji nie obejmuje kwestii, czy brak wymiany blankietu oraz brak odbioru korespondencji przy braku decyzji o cofnięciu uprawnień i braku faktycznego zatrzymania dokumentu może stanowić podstawę do zastosowania art. 150 ust. 1 p.r.d. oraz nałożenia obowiązku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z 26 stycznia 2026 r., zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zarzuciła naruszenie: - art. 150 ust. 1 p.r.d. poprzez jego zastosowanie bez ustalenia istnienia przesłanki materialnoprawnej, - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego odniesienia się do kluczowego zarzutu strony. W uzasadnieniu skargi podniosła, że istotą niniejszej sprawy było ustalenie, czy w dacie zastosowania art. 150 ust. 1 p.r.d. skarżąca posiadała uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ nie ustalił, czy wobec skarżącej została wydana decyzja o cofnięciu uprawnień, czy zachodziła którakolwiek z przesłanek określonych w art. 140 p.r.d., czy uprawnienia wygasły z mocy prawa. Organ ustalił jedynie utratę ważności blankietu prawa jazdy. Tymczasem utrata ważności dokumentu nie jest tożsama z utratą uprawnienia. Uprawnienie do kierowania pojazdami powstaje i ustaje wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej albo na podstawie wyraźnej normy ustawowej. Brak wymiany dokumentu nie stanowi decyzji o cofnięciu uprawnień. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2005 r., sygn. akt K 6/04 skarżąca wskazała, że ustawodawca może wprowadzać obowiązek wymiany dokumentu prawa jazdy, jednak nie może wykorzystywać tego mechanizmu do weryfikowania ani unicestwiania uprzednio nabytych, bezterminowych uprawnień. Uprawnienie nabyte pod rządami poprzednich przepisów trwa, dopóki nie zostanie formalnie cofnięte w trybie przewidzianym ustawą. W niniejszej sprawie brak jest jakiejkolwiek decyzji o cofnięciu skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami. Zastosowanie zatem art. 150 ust. 1 p.r.d. bez uprzedniego ustalenia, że skarżąca nie posiadała uprawnień do kierowania pojazdami, stanowi naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania i czyni decyzję wadliwą w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym złożyła zarówno skarżąca, jak i organ administracji publicznej. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 17 lutego 2026 r. jak i poprzedzająca ją decyzja z 26 stycznia 2026 r. zostały wydane w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jego przedmiotem jest zbadanie, czy decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności (w niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r., znak: PJR.1.55302/7507-2/2010/2011) dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Należy podkreślić, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Kontrola sądowa decyzji wydanej w postępowaniu nieważnościowym koncentruje się natomiast na stwierdzeniu przez sąd administracyjny, czy organ prawidłowo przeanalizował wystąpienie określonych w art. 156 § 1 k.p.a. kwalifikowanych wad decyzji w tym, czy rozważył wskazane przez stronę argumenty. Stąd też przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyłącznie zbadanie, czy decyzja w dacie jej wydania nie była obarczona jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, tak jak to ma miejsce w zwykłym postępowaniu przez organ drugiej instancji (por. m.in. wyrok NSA z 15 stycznia 2026 r., sygn. akt I OSK 325/23, Lex nr 4095299). W rozpoznawanej sprawie istotnym było zatem zbadanie, czy została spełniona kwalifikowana przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w powiązaniu z konkretnymi przepisami materialnoprawnymi stanowiącymi podstawę wydania decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. o zatrzymaniu skarżącej prawa jady kat. B, wydanego 21 maja 1993 r. Jedną z kwalifikowanych wad, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. O tym, czy naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu tego przepisu można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią danego przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przesłanka rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wymaga spełnienia łącznie trzech odrębnych elementów: po pierwsze oczywistości naruszenia prawa, po drugie uwzględnienia charakteru przepisu oraz po trzecie oceny skutków społeczno-gospodarczych decyzji niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. Przy badaniu omawianej przesłanki nieważności decyzji w pierwszej kolejności ustaleniu podlega stan prawny obowiązujący w momencie wydania kwestionowanej decyzji i stan faktyczny wówczas istniejący. W razie stwierdzenia naruszenia normatywnego wzorca działania należy oceniać charakter tego naruszenia w świetle całokształtu okoliczności sprawy, w tym skutków, które decyzja wywołała. Spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do uznania, że decyzja ostateczna została wydana z rażącym naruszeniem prawa i stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi zasadnie stwierdziło, że w odniesieniu do decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. o zatrzymaniu skarżącej prawa jady nie zaistniała przesłanka rażącego naruszenia prawa, do której odwołuje się art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 123, poz. 845 ze zm. dalej; p.r.d.), w brzmieniu obowiązującym w dniu zatrzymania skarżącej prawa jazdy, policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie gdy upłynął termin ważności prawa jazdy. Decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g, wydaje starosta (art. 138 ust. 1 p.r.d.). Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Bezspornym bowiem jest, że dniu kontroli drogowej (pismo KMP w Łodzi z 15 grudnia 2010 r.) skarżąca legitymowała się dokumentem prawa jazdy wydanym 21 maja 1993 r., którego termin ważności upłynął z dniem 30 czerwca 2006 r. Zgodnie z art. 150 ust. 1 p.r.d., prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie na jaki zostały wydane. Osoba uprawniona dokonująca wymiany jest obowiązana do uiszczenia opłaty ewidencyjnej. W myśl art. 150 ust. 2 p.r.d., Minister właściwy do spraw transportu, uwzględniając wszystkie wydawane przed dniem wejścia w życie ustawy dokumenty uprawniające do kierowania pojazdem oraz koszty związane z ich wymianą, określi, w drodze rozporządzenia, warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w cyt. art. 150 ust. 2 p.r.d., Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazd (Dz.U. z 2002 r., nr 69, poz. 640). W § 6 powołanego rozporządzenia ustalone zostały terminy wymiany dokumentów w zależności od podstawy prawnej i daty ich wydania. W odniesieniu do dokumentów prawa jazdy wydanych w okresie od 1 maja 1993 r. do 30 czerwca 1999 r. termin ten został określony do 30 czerwca 2006 r. (§ 6 ust. 1 pkt 2 lit. b cyt. rozporządzenia). Stosownie zaś do treści § 7 rozporządzenia, dokumenty podlegające wymianie tracą ważność po upływie ustalonych w § 6 terminów. Skoro zatem zgodnie z art. 150 ust. 1 p.r.d., prawo jazdy, którym legitymowała się skarżąca było ważne do czasu jego wymiany, która to stosownie do § 6 ust. 1 pkt 2 lit. b cyt. rozporządzenia powinna nastąpić do 30 czerwca 2006 r., to w dacie, kiedy skarżąca została zatrzymana do kontroli drogowej (tj. w grudniu 2010 r.) straciło ono niewątpliwe ważność. Tym samym bezspornie zaistniała podstawa prawna do zastosowania art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d p.r.d., a następnie art. 138 ust. 1 p.r.d., tj. zatrzymania skarżącej prawa jazdy. Konsekwencją legitymowania się dokumentem, który z mocy prawa utracił swoją ważność, było jego zatrzymanie przez policjanta na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d p.r.d. Przepis ten formułuje obligatoryjną przesłankę zatrzymania prawa jazdy i nie daje policjantowi możliwości odstąpienia od jego zastosowania. Zatrzymane prawo jazdy, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. c, Policja przekazuje niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni, według właściwości, sądowi uprawnionemu do rozpoznania sprawy o wykroczenie, prokuratorowi lub staroście (art. 136 ust. 1 p.r.d.). Przepis art. 138 ust. 1 p.r.d. nakłada z kolei na starostę obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadkach określonych m.in. w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d tej ustawy, a więc także w przypadku, który miał miejsce w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutów i argumentacji podniesionej w skardze należy wskazać, że z treści art. 88 ust. 1 p.r.d. (obecnie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami) wynika wprost, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym określonej kategorii. Jest oczywistym zatem, że wydanie dokumentu prawa jazdy może nastąpić wyłącznie na rzecz osoby, która posiada stosowne uprawnienia. Oznacza to, że utrata dokumentu prawa jazdy z jakichkolwiek powodów nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami, tak będzie np. w przypadku zagubienia prawa jazdy, jego zniszczenia lub kradzieży, a także w przypadku upływu terminu ważności dokumentu z przyczyn określonych w art. 150 p.r.d. Należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie żaden z organów administracji publicznej nie kwestionował uprawnień skarżącej do kierowania pojazdami. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wypowiadał się już w kwestii rozróżnienia omawianych pojęć m.in. w wyroku z 20 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 972/05 stwierdził, że zwrot "wydanie prawa jazdy" może występować w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, może oznaczać wydanie decyzji administracyjnej nadającej stronie uprawnienie do kierowania pojazdem lub pojazdami określonego rodzaju. Po drugie może być użyty dla określenia czynności polegającej na wydaniu dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa jazdy określonej kategorii i wówczas mamy do czynienia z czynnością materialno-techniczną, a nie decyzją administracyjną. Tym samym w świetle przytoczonych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych, Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 8 lutego 2011 r. zasadnie, działając w oparciu o art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d p.r.d., zatrzymał skarżącej prawo jady kat. B, wydane 21 maja 1993 r. Ponownie podkreślić należy, że decyzja z 8 lutego 2011 r. nie pozbawiła skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż jej przedmiotem było wyłącznie zatrzymanie prawa jazdy z powodu upływu terminu jego ważności. Kwestia możliwość wymiany skarżącej prawa jazdy w trybie art. 124 ust. 8 ustawy o kierujących pojazdami była natomiast przedmiotem odrębnego postępowania, które zakończyło się wydaniem przez Prezydenta Miasta Łodzi decyzji z 10 czerwca 2024 r., nr DOM-SOK-VII.5430.7.294.2024 o odmowie wymiany prawa jazdy bez kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Decyzja ta stała się ostateczna, gdyż skarżąca nie wniosła od niej odwołania. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego nie może być zatem kontrola zgodności z prawem działania organu, który odmówił skarżącej wymiany prawa jazdy. Sąd nie stwierdził również w rozpoznawanej sprawie naruszenia przez Kolegium przepisów postępowania. Stan faktyczny sprawy został przez organ ustalony prawidłowo, zgodnie z zasadami wynikającymi z k.p.a. Reasumując należy w związku z tym podkreślić, że postępowanie nieważnościowe, prowadzone na podstawie art. 156-158 k.p.a., choć podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, to różni się przedmiotem. Prowadząc postępowanie zwykłe organ zmierza bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, a więc dokonuje subsumcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego i kształtuje w formie władczego rozstrzygnięcia materialnoprawny stosunek administracyjnoprawny, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja i ustalenie, czy jest ona obarczona materialnoprawnymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie ma więc charakter wyłącznie kontrolny, w którym ocenie podlega legalność decyzji wydanej w trybie zwykłym, w aspekcie jej zgodności z obowiązującymi w dacie jej podejmowania przepisami prawa. Istotą tego postępowania jest zatem ocena, czy w świetle stanu faktycznego ustalonego przez organ w postępowaniu zwykłym, mógł na gruncie obowiązujących wówczas przepisów prawa podjąć rozstrzygnięcie o treści określonej w decyzji, a nie ponowne rozstrzyganie sprawy zakończonej tą decyzją (por. m.in. wyrok NSA z 18 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 986/22, Lex nr 4082347). W konsekwencji przepisem, który może być rażąco naruszony jest co do zasady przepis prawa materialnego. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.) są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. Te ostatnie bowiem stanowią podstawę do wznowienia postępowania. Mówiąc innymi słowy, z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł powstać na gruncie tego przepisu (por. wyrok NSA z 15 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2217/17, Lex nr 2473445). W niniejszej sprawie, jak wykazano powyżej, taka sytuacja nie miała miejsca. Prawidłowe jest zatem stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, że pomiędzy treścią przepisu prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie, a rozstrzygnięciem zawartym w decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. nie istnieje oczywista sprzeczność uzasadniająca stwierdzenie, że przedmiotowa decyzja dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. stoi również art. 156 § 2 k.p.a., który stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Stosownie natomiast do art. 158 § 2 k.p.a., jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że decyzja Prezydenta Miasta Łodzi z 8 lutego 2011 r. została doręczona skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. - 9 marca 2011 r., a zatem upłynął już termin, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 156 § 2 k.p.a., w czasie którego w ogóle istniała możliwość stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. d.cz.