III SA/Lu 632/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Agnieszka Kosowska Protokolant: Referent Paulina Kowalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 29 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje adwokat K. D.-S. od Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług.

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 października 2025 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy decyzję z dnia 29 września 2025 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Starosty Zamojskiego przez Dyrektora Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Zamościu w sprawie skierowania E. Z. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 26 czerwca 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Zamościu zawierające wniosek o skierowanie skarżącej E. Z. na badania lekarskie z uwagi na istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jej zdrowia. W uzasadnieniu Prokurator podniósł, że skarżąca cierpi na przewlekłą chorobę psychiczną, co zostało potwierdzone w opinii biegłego psychologa i psychiatry sporządzonej w toku prowadzonej z jej udziałem sprawy w przedmiocie uchylenia ubezwłasnowolnienia częściowego. Prokurator wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt I Ns [...] Sąd Okręgowy w Zamościu ubezwłasnowolnił częściowo E. Z. z powodu choroby psychicznej, a następnie prawomocnym postanowieniem z dnia 22 lutego 2023 r. wydanym w sprawie sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Zamościu uchylił ubezwłasnowolnienie częściowe skarżącej. Biegli ustalili, że stan zdrowia skarżącej poprawił się i jest ona zdolna do kierowania swoim postępowaniem. Prokurator podkreślił, że mimo uchylenia wobec skarżącej ubezwłasnowolnienia częściowego, w dalszym ciągu cierpi ona na przewlekłą chorobę psychiczną. Do wniosku dołączył kserokopię postanowienia Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 22 lutego 2023 r. Zawiadomieniem z dnia 27 czerwca 2024 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie skierowania E. Z. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia 9 lipca 2024 r. Starosta Zamojski skierował skarżącą na badania lekarskie w celu ustalenia przeciwwskazań lub ich braku do kierowania pojazdami mechanicznymi. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 2 sierpnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty Zamojskiego z dnia 9 lipca 2024 r. E. Z. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2025 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 581/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 2 sierpnia 2024 r. oraz decyzję Starosty Zamojskiego z dnia 9 lipca 2024 r.. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r. poz. 1226 z późn. zm., dalej "u.k.p.") starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Prawidłowe zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. wymaga, by organ administracji publicznej, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość brak u danej osoby przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, przeprowadził postępowanie celem oceny, czy w konkretnym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji o skierowaniu na badania. Obowiązkiem organów jest zatem przeprowadzenie postępowania zgodnie z zasadami wynikającymi w szczególności z art. 7, art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a. Pozwala to na ustalenie okoliczności uprawdopodabniających istnienie stanów chorobowych, mających wpływających na zdolność psychofizyczną do kierowania pojazdami. Sąd wskazał, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest lakoniczne. Natomiast decyzja organu odwoławczego zawiera co prawda stwierdzenie, że problemy zdrowotne nie muszą zaistnieć w związku z prowadzeniem pojazdów mechanicznych, ale musi zaistnieć prawdopodobieństwo, że będą miały wpływ na kierowanie przez stronę pojazdami, jednak Kolegium nie wskazało wpływu stanu zdrowia skarżącej na prowadzenie pojazdów. Organ nie dokonał analizy ewentualnego stwarzania niebezpieczeństwa w ruchu drogowym przez skarżącą. Sąd zauważył, że w aktach administracyjnych znajduje się dołączona do wniosku Prokuratora kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 22 lutego 2023 r. o uchyleniu ubezwłasnowolnienia częściowego skarżącej. Sąd podkreślił, że obowiązek organu zebrania i oceny wszelkich dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oznacza, że oceną w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. powinny zostać objęte także inne dowody odnoszące się do stanu zdrowia kierowcy i jego ewentualnego wpływu na zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi, w tym także to, które zostały przedstawione przez stronę. Do odwołania skarżąca dołączyła kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 lipca 2024 r., z którego treści wynika brak przeciwwskazań psychicznych do prowadzenia podjazdów kat. B. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Natomiast nie oznacza to obowiązku dokonania oceny powoływanych przez stronę dowodów zgodnie z jej oczekiwaniami. Organ samodzielnie ocenia wszystkie dowody, a ta ocena i jej uzasadnienie powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji i poddawać się kontroli Sądu. Sąd stwierdził, że dotychczas zgromadzone przez organ dowody były niewystarczające do prawidłowego załatwienia sprawy. Organ nie przeprowadził w istocie postępowania dowodowego i z naruszeniem art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. wydał rozstrzygnięcie wyłącznie na podstawie samego wniosku Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Zamościu z dnia 24 czerwca 2024 r. Do akt nie dołączono nawet dokumentacji (opinii psychiatry i psychologa), o której mowa we wniosku Prokuratora. W ocenie Sądu w sprawie konieczne było uzupełnienie materiału dowodowego w celu ustalenia, czy występują rzeczywiście uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej. Zdaniem Sądu analiza uzasadnień decyzji wydanych w obu instancjach przekonuje, że zapadły one z naruszeniem przepisów postępowania, co z kolei przełożyło się na nieprawidłowe zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić powyższe wskazania, dokonać pełnej oceny istnienia wskazań do skierowania skarżącej na badania lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., a podjęte rozstrzygnięcie uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Zamojski decyzją z dnia 18 czerwca 2025 r. nr [...] ponownie skierował E. Z. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 4 sierpnia 2025 r., nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia 29 września 2025 r. nr [...], organ pierwszej instancji ponownie skierował E. Z. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 29 października 2025 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty Zamojskiego. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w decyzji z dnia 29 września 2025 r. organ pierwszej instancji nadal nie zrealizował wskazań Sądu dotyczących analizy i oceny materiału dowodowego oraz uzasadnienia wydanej decyzji. Starosta ograniczył się bowiem do treści uzasadnienia zawartego we wzorze decyzji o skierowaniu, ustalonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 3 grudnia 2021 r. w sprawie kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii oraz szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie lub badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu (Dz.U. z 2023r., poz. 1629). Starosta naruszył tym samym art. 107 § 3 k.p.a. Biorąc jednak pod uwagę, że organ pierwszej instancji uzupełnił materiał dowodowy o opinie biegłych psychiatry i psychologa, które posłużyły do wydania orzeczenia w sprawie [...] z dnia 12 kwietnia 2017 r. oraz [...] z dnia 22 lutego 2023 r., a także wskazując na zasadę ekonomiki procesowej, Kolegium zdecydowało o przeprowadzeniu analizy i oceny materiału dowodowego w kontekście kryteriów wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie wskazanych w art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie zaistniały wiarygodne podstawy do uznania, że istnieją poważne i uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej, w kontekście zagrożenia, jakie mogą one powodować w ruchu drogowym. Organ wskazał, że z wnioskiem o wszczęcie postępowania w przedmiocie skierowania E. Z. na badania lekarskie wystąpił Prokurator Prokuratury Okręgowej w Zamościu, który jako organ ochrony prawnej reprezentuje interes publiczny. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżąca cierpi na przewlekłą chorobę psychiczną, co zostało potwierdzone w opinii biegłego psychologa i psychiatry w toku prowadzonej z jej udziałem sprawy w przedmiocie uchylenia ubezwłasnowolnienia częściowego. Wniosek został oparty na dwóch opiniach sądowo-psychologiczno-psychiatrycznych sporządzonych w dniu 2 marca 2017 r. w sprawie o sygn. akt [...] oraz w dniu 10 stycznia 2023 r. w sprawie o sygn. akt [...]. W pierwszej opinii stwierdzono u E. Z. schizofrenię paranoidalną oraz potwierdzono, że już w marcu 2016 r. była ona z tego powodu po raz pierwszy hospitalizowana psychiatrycznie. Według opinii E. Z. nie jest w pełni świadoma swoich działań i ma ograniczone zdolności do kierowania swoim postępowaniem. Opinia ta była podstawą do częściowego ubezwłasnowolnienia. W drugiej opinii, po okresie kilkuletniego częściowego ubezwłasnowolnienia, potwierdzono u skarżącej przewlekłą schizofrenię paranoidalną, uznając jednak, że skarżąca może funkcjonować samodzielnie. Opinia potwierdziła kolejne hospitalizowanie skarżącej w warunkach szpitalnych ze względu na pogorszenie stanu zdrowia. Z treści tej opinii oraz wyjaśniań skarżącej w niej zawartych wynika zarazem, że skarżąca ma przepisane leki, które mogą wpływać na prowadzenie pojazdów mechanicznych. Według wyjaśnień matki, która wcześniej sprawowała kuratelę na córką, E. Z. jest aktualnie poza jej kontrolą w zakresie leczenia oraz dysponowania lekami. Zarazem opinia stwierdza, że wywiad z E. Z., co do systematyczności przyjmowania leków, jest niejasny. Opinia potwierdziła istnienie przewlekłej choroby psychicznej u skarżącej oraz wymóg systematycznego leczenia psychiatrycznego. Stwierdzono, że jej funkcjonowanie psychiczne przebiega z okresami pogorszenia i poprawy. Organ podkreślił, że skarżąca uzyskała prawo jazdy kat. B jeszcze w 2009 r., gdy miała 24 lata, kiedy prawdopodobnie nie można było u niej stwierdzić schorzenia mogącego mieć wpływ na prowadzenie pojazdów mechanicznych. Choroba została ujawniona po kilkunastu latach od uzyskania uprawnień. Skarżąca pomimo choroby i ubezwłasnowolnienia przez wiele lat nie była badana pod względem zdolności psychofizycznych do prowadzenia pojazdów, jak też w zakresie oceny, na ile stosowana terapia farmakologiczna w chorobie psychicznej ma wpływ na prowadzenie przez nią pojazdów mechanicznych. W ocenie organu odwoławczego opisane okoliczności uzasadniały skierowanie E. Z. na badania lekarskie. Organ zauważył, że przewlekła choroba psychiczna – schizofrenia paranoidalna jest niewątpliwie schorzeniem, które budzi uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do możliwości bezpiecznego prowadzenia przez skarżącą pojazdów mechanicznych w ruchu drogowym. Dotychczas skarżąca nie była badana pod kątem wpływu choroby oraz prowadzonej terapii na możliwość prowadzenia pojazdów mechanicznych. Organ podkreślił przy tym, że przesłanką skierowania na badania lekarskie są uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, a decyzja o skierowaniu nie przesądza, że przeciwskazania do prowadzania pojazdów u E. Z. faktycznie istnieją. Oceni to dopiero lekarz w ramach badania lekarskiego przeprowadzanego w trybie przepisu art. 75 u.k.p. Przeprowadzenie takiego badania okazało się w okolicznościach rozpatrywanej sprawy konieczne, a decyzja o skierowaniu na te badania wynikała z uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącej. E. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję Kolegium z dnia 29 października 2025 r., zarzucając, że nie ma żadnych podstaw, aby kierować ją na badania lekarskie, gdyż nie stwarza zagrożenia w ruchu drogowym. Skarżąca podkreśliła, że jeździ bezkolizyjnie oraz, że nie stać jej na poniesienie kosztów badań lekarskich. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2026 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie: - art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez oparcie przez organ orzeczenia na wadliwie ustalonym stanie faktycznym i błędnym przyjęciu, iż choroba psychiczna na którą cierpi skarżąca jest schorzeniem, które budzi uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do możliwości bezpiecznego prowadzenia przez skarżącą pojazdów mechanicznych i w związku z tym zasadne jest skierowanie skarżącej na badania lekarskie; - art. 7 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia sprawy; - art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego; - art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie zachodzą przesłanki do skierowania skarżącej na badania lekarskie, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do powzięcia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do jej stanu zdrowia. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik podkreślił, że organy nie wykazały, aby istniały konkretne, obiektywne, a przede wszystkim aktualne dowody wskazujące na to, że stan zdrowia skarżącej wpływa negatywnie na jej zdolność do prowadzenia pojazdów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w skardze podstawą prawną, gdyż rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzona według wskazanych wyżej zasad kontrola legalności zaskarżonej decyzji uzasadniała uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu utrzymująca w mocy decyzję Starosty Zamojskiego o skierowaniu skarżącej E. Z. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r. poz. 1226 z późn. zm.). Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stanowi natomiast, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeśli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się określonych okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Przy interpretacji przesłanki zawartej w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami trzeba mieć na względzie cel tej ustawy, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2156/19). "Uzasadnione" to tyle, co oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach, zaś "poważne" to dotyczące takich aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny zatem mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Takie informacje mogą wynikać z orzeczeń lekarskich, z karty informacyjnej leczenia szpitalnego, czy chociażby z opinii o stanie zdrowia sporządzonej przez lekarzy specjalistów. Przesłanką zastosowania art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami nie jest uzyskana w toku tego postępowania pewność co do istnienia takich przeciwwskazań, ta bowiem kwestia będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1197/24 oraz z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt II GSK 1084/24). Oceniając legalność decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie należy również mieć na uwadze, że sprawa skierowania skarżącej E. Z. na badania lekarskie była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Lu 581/24, po rozpoznaniu skargi E. Z., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu dnia 2 sierpnia 2024 r. oraz decyzję Starosty Zamojskiego z dnia 9 lipca 2024 r. w sprawie skierowania skarżącej na badania lekarskie. Podkreślić należy, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1275/23 oraz z dnia 16 czerwca 2026 r., sygn. akt III OSK 2179/25). Związanie oceną prawną oznacza zaś, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10 oraz z dnia 22 czerwca 2026 r., sygn. akt I OSK 149/25). Ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym (wcześniejszym) orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 1999 r., OPS 4/99, ONSA 1999/4/118). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1296/10). Mając zatem na względzie normę wyrażoną w art. 153 p.p.s.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wydając decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie zobowiązane było do respektowania wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III SA/Lu 581/24. Uznać należy, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji wytyczne Sądu wskazane w uzasadnieniu wymienionego wyroku zostały w części zrealizowane. Materiał dowodowy w sprawie został bowiem uzupełniony o opinie biegłych psychiatry i psychologa z dnia 2 marca 2017 r. i z dnia 2 marca 2017 r., które zostały sporządzone w sprawach [...] oraz [...] Sądu Okręgowego w Zamościu dotyczących częściowego ubezwłasnowolnienia skarżącej. Jednakże wytyczne wynikające z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 581/24 nie zostały zrealizowane w pełni. Jak wskazywał Sąd w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 581/24, wydanie decyzji w przedmiocie skierowania kierowcy na badania lekarskie nie musi być poprzedzone ustaleniem, czy stwierdzone zastrzeżenia co do stanu zdrowia stanowią przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Natomiast w postępowaniu w sprawie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami organy obowiązane są do ustalenia, czy rzeczywiście w danym przypadku istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia, które mogłyby wpływać na zdolność do prowadzenia pojazdów. Sąd podkreślał, że organ jest zobowiązany do analizy wszystkich informacji dotyczących stanu zdrowia kierowcy, a następnie oceny, czy te informacje są wiarygodne i wystarczające do wydania decyzji odpowiedniej treści. Zawiadomienie nie może przesądzać o wyniku postępowania. Sąd jasno też wskazał, że obowiązek organu zebrania i oceny wszelkich dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oznacza, że oceną w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. powinny zostać objęte także inne dowody odnoszące się do stanu zdrowia kierowcy i jego ewentualnego wpływu na zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi, w tym także te, które zostały przedstawione przez stronę. W tym kontekście Sąd zwrócił uwagę, że do odwołania skarżąca dołączyła kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 lipca 2024 r., z treści którego wynika brak przeciwwskazań psychicznych do prowadzenia podjazdów kat. B. Zatem rozważając zasadność skierowania skarżącej na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami organ orzekający w sprawie powinien odnieść się do załączonej do odwołania kserokopii zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 lipca 2024 r., w którym lekarz wystawiający zaświadczenie wskazał na brak przeciwwskazań psychicznych skarżącej do prowadzenia podjazdów kat. B. Natomiast wydając zaskarżoną decyzję organ całkowicie pominął wskazane zaświadczenie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego brak jest jakiejkolwiek wzmianki o tym dokumencie, jak również odniesienia się do jego treści. Z uwagi na pozostawienie poza oceną i rozważaniami organu wskazanego dokumentu, dotyczącego istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, mimo wyraźnych wytycznych Sądu zawartych we wcześniejszym prawomocnym wyroku, nie sposób uznać, że organ rozpoznał sprawę w jej całokształcie, w zgodzie z obowiązującymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym regułą wynikającą z art. 153 p.p.s.a. Trzeba też zauważyć, że Sąd w sprawie III SA/Lu 581/24 wskazywał na zobowiązanie organu, w sprawach dotyczących skierowania kierowcy na badania lekarskie, do analizy wszystkich informacji dotyczących stanu zdrowia kierowcy, a następnie oceny, czy te informacje są wiarygodne i wystarczające do wydania decyzji odpowiedniej treści. W ramach wytycznych Sąd podkreślił również, że obowiązek organu zebrania i oceny wszelkich dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oznacza, że oceną w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. powinny zostać objęte także inne dowody odnoszące się do stanu zdrowia kierowcy i jego ewentualnego wpływu na zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi. Wskazane wytyczne mają istotne znaczenie w kontekście podniesionych w niniejszej sprawie argumentów strony skarżącej dotyczących potrzeby oceny czy istnieją aktualne dowody uzasadniające potrzebę skierowania skarżącej na badania lekarskie. Wydając decyzję z dnia 29 października 2025 r. organ nie zastosował się jednak w pełni do tych wytycznych. Brak oceny całego materiału dowodowego nie pozwala na uznanie realizacji przez organ orzekający wytycznych Sądu, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ zrealizuje w całości wytyczne wynikające z wyroku Sądu wydanego w sprawie III SA/Lu 581/24, dokonując pełnej, wnikliwej oceny materiału dowodowego obejmującego informacje dotyczące stanu zdrowia skarżącej i rozważając czy informacje te są wystarczające do wydania w dacie podejmowania rozstrzygnięcia decyzji odpowiedniej treści. W razie potrzeby organ rozważy uzupełnienie materiału dowodowego. Podjęte rozstrzygnięcie organ uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2026 r. poz. 87) Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 480 zł podwyższonej zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług tj. o 23%.