III SA/Kr 298/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Grzegorz Karcz (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 grudnia 2025 r. nr SKO.E/4106/26/2025 w przedmiocie odmowa przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącego P. S. 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w decyzji z 15 grudnia 2025 r., nr SKO.E/4106/26/2025 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Gnojnik z 29 października 2025 r., znak RO.4453.2.1.2025.MW o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 t.j..), art. 122 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 1043 t.j.). Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Na skutek wniosku P. S., Wójt Gminy Gnojnik decyzją z 29 października 2025 r. znak RO.4453.2.1.2025.MW orzekł o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika – W. S. Podstawą rozstrzygnięcia było uznanie, że wnioskodawca nie spełnia jednej z przesłanek z art. 122 ust. 8 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, tj. fakt, że młodociany pracownik nie zdał odpowiedniego dla statusu pracodawcy, będącego rzemieślnikiem, egzaminu. W odwołaniu od tej decyzji P. S. zarzucił jej niezgodność z przepisami prawa oraz stanem faktycznym, powołując się w tym względnie na wyrok WSA w Gdańsku z 3 sierpnia 2023 r., III SA/Gd 179/23, wydany na kanwie tożsamej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w zaskarżonej decyzji ustaliło, że 24 sierpnia 2022 r. P. S. (dalej w skrócie: "skarżący") w ramach działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą Usługi Remontowo-Budowlane zawarł z W. S. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Organ odwoławczy zaznaczył, że umowa nie określa rodzaju przygotowania zawodowego - co w przypadku sporządzenia jej na takim formularzu powinno nastąpić poprzez skreślenie niepotrzebnego elementu - w tym przypadku zwrotu "nauki zawodu" lub "przyuczenia do wykonywania określonej pracy". Ustalono, że skarżący legitymuje się dyplomem mistrzowskim w zawodzie murarz-tynkarz wydanym 4 sierpnia 2022 r., a także zaświadczeniem o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu wydanym 24 kwietnia 2022 r. Wedle oświadczenia z 8 września 2025 r. skarżący jest rzemieślnikiem w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle. Wskazano, że młodociany pracownik W. S. zdał 29 sierpnia 2025 r. egzamin zawodowy przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną w Krakowie. Ukończył również Branżową Szkołę l Stopnia im. [...] w C. - o czym świadczy świadectwo z 27 czerwca 2025r., którego kopia została przekazana przy odwołaniu. W części prawnej uzasadnienia podano, że od 1 września 2019 r., pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał: a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267), b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy; 3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. Nowelizacja ww. ustawy dokonana ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r, poz. 1933), która weszła w życie 28 grudnia 2024 r. spowodowała przeniesienie przepisów dotyczących warunków otrzymania dofinansowania do innej jednostki redakcyjnej, bez istotnej zmiany ich brzmienia. Aktualnie zgodnie z art. 122 ust. 8 p.o.: dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje: 1) w pełnej wysokości, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach wydanych na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz: a) w przypadku nauki zawodu - młodociany pracownik ukończył naukę zawodu u pracodawcy i zdał: - w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, - w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy, b) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy; 2) w wysokości, o której mowa w ust. 3 pkt 1, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach wydanych na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, młodociany pracownik ukończył naukę zawodu u pracodawcy, przystąpił do egzaminu i nie zdał: a) w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania, zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzaminu czeladniczego zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, b) w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzaminu zawodowego. Stosownie natomiast do treści art. 122 ust. 11 P.o. dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 8 pkt 1 i 2. Do wniosku należy dołączyć: 1) kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku posiadania kwalifikacji, o których mowa w ust. 8; 2) kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego; 3) wszystkie zaświadczenia o pomocy de minimis (...). Podsumowując, zdaniem organu II instancji, ww. przepisy zawarte w art. 122 ust. 8 P.o. (podobnie jak i ust. 1 w brzmieniu po nowelizacji z 2019 r., a przed nowelizacją z 2024 r.) dają pracodawcy prawo do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jeśli: zawarł z młodocianym pracownikiem odpowiednią umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego - nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy(a), on lub osoba prowadząca w jego imieniu zakład lub osoba u niego zatrudniona posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych (b), młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin czeladniczy - jeśli pracodawca jest rzemieślnikiem lub egzamin zawodowy – jeśli pracodawca nie jest rzemieślnikiem (c). Przy czym przesłanki te muszą zostać spełnione łącznie. W rozpatrywanej sprawie negatywne rozstrzygnięcie organu l instancji oparte zostało na braku spełnienia (jego zdaniem) przesłanki oznaczonej powyżej literą c. Organ uznał bowiem, że młodociany W. S. zdał nieodpowiedni egzamin - tj. egzamin zawodowy, podczas gdy, będąc zatrudnionym u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, winien zdawać egzamin czeladniczy. Organ odwoławczy wskazał też na jeszcze jedną okoliczność dyskwalifikującą przyznanie dofinansowanie. Zdaniem Kolegium, umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego z 24 sierpnia 2022 r. zawarta pomiędzy Patrykiem Sikorą, a Wiktorem Sikorą nie zawierała kluczowego (stanowiącego minimum treści umowy tego rodzaju) elementu, o którym mowa w art. 195 §1 k.p. - tj. określenia rodzaju przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy). Zaznaczono, że przedmiotowa umowa sporządzana była na formularzu, a nadanie jej minimum wymaganej treści wymagało dokonania skreślenia niepotrzebnego elementu. W pkt l należało zatem skreślić część "Nauka zawodu" lub "przyuczenia do wykonywania określonej pracy". Analogicznie z zapisami dotyczącymi przyszłego egzaminu zdawanego przez młodocianego. Tego typu modyfikacja, formularza celem zawarcia w nim właściwych oświadczeń, czy informacji jest powszechna, a w dodatku jak wynika z uzyskanych w trakcie postępowania informacji wnioskujący, a jednocześnie pracodawca młodocianego jest przedsiębiorcą - prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Usługi Remontowo-Budowlane P. S. W związku z tą aktywnością zawierał również umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego - co nie budzi wątpliwości wobec takiego właśnie określenia strony umowy. Jednym z elementów pojęcia działalności gospodarczej jest jej profesjonalny (zawodowy) charakter. Jak już wcześniej wskazano, zawarcie właściwej umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego jest niezbędną przesłanką do uzyskania dofinansowania kształcenia. Okoliczność ta wynikać musi z dokumentacji przedłożonej przez wnioskującego - ten bowiem zobowiązany jest dostarczyć wraz z wnioskiem kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego. Przedkładając kopię umowy niezawierającej elementu, który w prezentowanym powyżej stanowisku doktryny świadczy o skuteczności prawnej umowy tego rodzaju, wnioskujący nie dowiódł spełnienia już pierwszej z kluczowych przesłanek. Nie wykazał, że zawarł z młodocianym pracownikiem odpowiednią umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego - nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Przechodząc natomiast do kwestii złożenia odpowiedniego egzaminu z wynikiem pozytywnym, Kolegium zgodziło się z organem l instancji, że rozróżnienie pomiędzy rodzajami przygotowania zawodowego i egzaminami zostało przez ustawodawcę jednoznacznie wskazane w ramach nowelizacji P.o. która weszła w życie po 1 września 2019 r. Podkreślono, iż ukończenie nauki zawodu, ale brak zdania odpowiedniego egzaminu jest równoznaczne z brakiem możliwości uzyskania dofinansowania. Taka sytuacja zachodzi wobec ukończenia przez małoletniego pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, nauki zawodu i zdania innego egzaminu niż wskazany w art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a tiret 1 P.o. Przepis art. 122 ust. 8 pkt 1 Prawa oświatowego w aktualnym brzmieniu wyraźnie warunkuje otrzymanie dofinansowania do kosztów kształcenia młodocianego pracownika od zdania egzaminu odpowiedniego dla charakteru działalności pracodawcy (zob. uzasadnienia wyroków WSA w Poznaniu z 12 lutego 2025 r., II SA/Po 782/24 i WSA w Gliwicach z 10 maja 2023 r., III SA/G1139/23). Prezentowane w odwołaniu stanowisko poparte treścią uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku w ocenie Kolegium nie może zostać uwzględnione. W istocie oparte jest ono na zastosowaniu zbyt daleko idącej, zdaniem organu odwoławczego, wykładni prokonstytucyjnej art. 122 ust. 1 P.o. (treścią odpowiadającemu obecnemu art. 122 ust. 8 p.o.). Po pierwsze nawiązuje ona częściowo do koncepcji powstałych na gruncie spraw zaistniałych w stanach faktycznych sprzed 1 września 2019 r. - czy to wobec zawarcia umowy z młodocianym przed tą datą, czy wręcz rozpoczęciem edukacji. Po drugie, nawet prokonstytucyjna wykładnia normy nie może stanowić klauzuli do nieograniczonego przyznawania świadczeń i w konsekwencji dowolności interpretacyjnej w zakresie kształtowania przesłanek przedmiotowego świadczenia. Dopuszczalność wykładni prokonstytucyjnej istnieje tylko w ramach możliwego językowego znaczenia wykładanego przepisu. Nie można przy tym dopisywać odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów prawnych, rozszerzając ich kontekst językowy, albowiem rola ta zarezerwowana jest przez prawo dla ustawodawcy. Akceptacja powyższego stanowiska prowadziłaby w zasadzie do uzupełnienia treści -jednoznacznej przecież normy prawnej, tak, żeby możliwość przyznania świadczenia rozszerzyć na grupę rzemieślników niepozostających zrzeszonymi, których młodociani pracownicy zdali y w świetle przepisów P.o. egzamin. Argumentacja przedstawiana w ramach takiej wykładni zdaje się również pomijać jej skutek, jakim byłoby dyskryminujące traktowanie rzemieślników zrzeszonych względem tych nienależących do żadnej dobrowolnej organizacji samorządu rzemieślniczego. Ci pierwsi bowiem świadczenie otrzymywali by wyłącznie, gdyby młodociany pracownik zdał egzamin czeladniczy, a ci drudzy niezależnie od tego do którego egzaminu młodociany pracownik podejdzie i złoży go z wynikiem pozytywnym. Następnie wskazano, że ustawa o rzemiośle, definiując status rzemieślnika, uzależnia go od rodzaju i formy prawnej wykonywanej działalności. Status ten ma zatem charakter obiektywny, niezależny od woli osoby wykonującej określoną działalność. Zarówno zatem P.o. - który przy posługiwaniu się terminem rzemieślnik odnosi się do ww. ustawy w zakresie dofinansowywania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, jak i właśnie same przepisy branżowe pośrednio definiując ten termin, nie czynią istotnego rozróżnienia na rzemieślników zrzeszonych i niezrzeszonych. Jednocześnie wnioskujący jako podmiot profesjonalny, winien być świadomy w dacie zawierania umowy - skoro przepisy w nowym brzmieniu obowiązywały już od trzech lat, że zdanie niewłaściwego egzaminu przez młodocianego pracownika, uniemożliwi otrzymanie dofinansowania kosztów kształcenia. W skardze do tut. Sądu skarżący zarzucił ww. decyzji Kolegium: naruszenie prawa materialnego: 1. art. 44 zzb ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r., poz. 881), poprzez niezastosowanie jego normy prawnej do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy; 2. art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r., poz.1043 ze zm.), poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, 3. art. 122 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r., poz.1043 ze zm.), poprzez jego błędne przyjęcie, że nie ziściły się warunki do przyznania skarżącemu dofinansowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy skarżący zasadnie został uznany przez organy za rzemieślnika oraz czy zdanie przez młodocianego pracownika egzaminu zawodowego, a nie czeladniczego uprawniało skarżącego do dofinansowania kosztów kształcenia takiego pracownika. Określając podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 122 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1043 ze zm.) - dalej powoływana jako u.p.o., pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia: 1) w pełnej wysokości, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach wydanych na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz: b) w przypadku nauki zawodu - młodociany pracownik ukończył naukę zawodu u pracodawcy i zdał: - w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, - w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy, b) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy; 2) w wysokości, o której mowa w ust. 3 pkt 1, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach wydanych na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, młodociany pracownik ukończył naukę zawodu u pracodawcy, przystąpił do egzaminu i nie zdał: a) w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzaminu czeladniczego zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle, b) w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzaminu zawodowego. Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2159 ze zm.) rzemiosłem jest zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez m.in. osobę fizyczną, z wykorzystaniem zawodowych kwalifikacji tej osoby i jej pracy własnej, w imieniu własnym i na rachunek tej osoby – jeżeli jest ona mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o rzemiośle, do rzemiosła nie zalicza się min. działalności handlowej. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 6 ustawy o rzemiośle rzemieślnikiem jest osoba fizyczna, o której mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 8, oraz spółka, o której mowa w ust. 1 pkt 3 - 7. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 2 dowodem kwalifikacji zawodowych w rzemiośle jest m.in. dyplom mistrza w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła. Jak stanowi artykuł 3 ust. 3b ustawy o rzemiośle, podstawę przeprowadzania egzaminu czeladniczego w zawodzie określonym w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996, 1000, 1290, 1669 i 2245), stanowią wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego. Zgodnie z art. 3 ust. 5 tej ustawy, rzemieślnicy zatrudniający pracowników w celu przygotowania zawodowego w rzemiośle obowiązani są spełniać warunki określone odrębnymi przepisami oraz być członkami jednej z organizacji, o których mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy o rzemiośle przygotowanie zawodowe w rzemiośle realizowane jest na zasadach dualnego systemu kształcenia. Nadzór nad jego przebiegiem sprawuje izba rzemieślnicza lub z jej upoważnienia cech, którego członkiem jest rzemieślnik. Artykuł 7 ust. 4 ustawy o rzemiośle wskazuje, że organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła tworzone są z inicjatywy członków na zasadzie dobrowolnej przynależności. Kolejno, zgodnie z art. 44zzzb ust. 3 ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 750 ze zm.) do egzaminu zawodowego: 1) przystępują uczniowie branżowych szkół I stopnia niebędący młodocianymi pracownikami oraz uczniowie będący młodocianymi pracownikami zatrudnionymi w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem i uczniowie techników oraz słuchacze branżowych szkół II stopnia i szkół policealnych, 2) mogą przystąpić uczniowie branżowych szkół I stopnia będący młodocianymi pracownikami zatrudnionymi w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, 3) mogą przystąpić absolwenci branżowych szkół I stopnia, branżowych szkół II stopnia, techników i szkół policealnych oraz absolwenci szkół ponadgimnazjalnych: zasadniczych szkół zawodowych i techników, 4) mogą przystąpić osoby, które ukończyły kwalifikacyjny kurs zawodowy, 5) mogą przystąpić osoby dorosłe, które ukończyły praktyczną naukę zawodu dorosłych lub przyuczenie do pracy dorosłych, o których mowa odpowiednio w art. 53c i art. 53d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 690, 830, 1079, 1383, 1561 i 1812), jeżeli program przyuczenia do pracy uwzględniał wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego lub podstawie programowej kształcenia w zawodach, 6) mogą przystąpić osoby spełniające warunki dopuszczenia do egzaminu eksternistycznego zawodowego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 10 ust. 5. Zgodnie natomiast z treścią § 11 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 2018 r., poz. 2010 ze zm.), stanowi, że: - młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się w branżowej szkole I stopnia zdaje egzamin zawodowy, zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481), - młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem dokształcający się u pracodawcy albo na turnusie dokształcania teoretycznego młodocianych organizowanym przez centrum kształcenia zawodowego lub szkołę prowadzącą kształcenie zawodowe zdaje egzamin eksternistyczny zawodowy, przeprowadzany przez okręgową komisję egzaminacyjną, zgodnie z przepisami rozdziału 3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, - młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych. Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że organy prawidłowo ustaliły, że skarżący odpowiada ustawowej definicji rzemieślnika. Okoliczność ta jest bezsporna. Wykonuje bowiem zawodowo działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek, z wykorzystaniem swoich kwalifikacji zawodowych, przy czym legitymuje się dyplomem mistrza w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi rzemiosła, tj. mechanik pojazdów samochodowych. W tym też zawodzie młodociany pracownik realizował u skarżącego naukę zawodu. Natomiast w kwestii uprawnienia skarżącego do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądów administracyjnych rysują się dwa stanowiska. I tak pierwsze nich, przyjęte przez organ, zaprezentowane min. w wyroku WSA w Gliwicach z 6 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 336/21, wskazuje, że w przypadku jeżeli naukę zawodu realizuje rzemieślnik, do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika wymagane jest zdanie przez takiego pracownika egzaminu czeladniczego. Odmienne stanowisko zostało z kolei zaprezentowane w wyrokach WSA w Gdańsku z 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 181/23, w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 23 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Go 160/24, w wyroku WSA w Bydgoszczy z 19 września 2023 r., II SA/Bd 891/23, w wyrokach WSA w Krakowie (np. wyrok z: 21.03.2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1886/24, 14.11.2025 r., III SA/Kr 675/25). Stwierdzono tam, że podstawą do uzyskania dofinansowania jest także zdanie egzaminu zawodowego przez młodocianego pracownika pobierającego naukę zawodu u rzemieślnika. Orzekający w rozpoznawanej sprawie Sąd w pełni podziela pogląd przedstawiony w ww. wyrokach i przyjmuje go za własny. Stąd też zaprezentowana poniżej argumentacja zasadniczo stanowi powielenie stanowiska ww. Sądów, w zakresie odpowiadającym realiom niniejszej sprawy. Wskazać należy, że organy obydwu instancji pominęły całkowicie treść art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o rzemiośle stanowiącego, iż rzemieślnik ma prawo zrzeszania się w organizacjach, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 3 na zasadach określonych w ustawie (tzn. organizacjach samorządu gospodarczego rzemiosła, m.in. cechów czy izb rzemieślniczych), a także przede wszystkim treść art. 3 ust. 5 i ust. 6 tej ustawy stanowiących, iż rzemieślnicy zatrudniający pracowników w celu przygotowania zawodowego w rzemiośle obowiązani są spełniać warunki określone odrębnymi przepisami oraz być członkami jednej z organizacji, o których mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1 i 3 oraz że przygotowanie zawodowe w rzemiośle realizowane jest na zasadach dualnego systemu kształcenia, zaś nadzór nad jego przebiegiem sprawuje izba rzemieślnicza lub z jej upoważnienia cech, którego członkiem jest rzemieślnik. Dodatkowo w myśl art. 7 ust. 4 ustawy o rzemiośle organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła tworzone są z inicjatywy członków na zasadzie dobrowolnej przynależności. Z powyższych przepisów wynika, iż ustawa o rzemiośle pozwala rzemieślnikom na tworzenie samorządu rzemieślniczego w postaci określonych ustawowo organizacji (cechów, izb). Jednocześnie organizacje samorządu gospodarczego rzemiosła tworzone są na zasadzie dobrowolnej przynależności. Ustawa ta zawiera również przytoczone wyżej regulacje dotyczące kształcenia pracowników w celu przygotowania zawodowego w rzemiośle i wymaga od rzemieślników prowadzących tego rodzaju kształcenie, aby – oprócz kwalifikacji merytorycznych – byli członkami jednej z organizacji samorządowych. Kształcenie zawodowe młodocianych pracowników w trybie przewidzianym ustawą o rzemiośle kończy się zdaniem egzaminu czeladniczego. Jednakże uczniowie branżowych szkół I stopnia będący młodocianymi pracownikami zatrudnionymi w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, mogą także przystąpić do egzaminu zawodowego (a nie czeladniczego) zgodnie z obowiązującym od dnia 1 września 2019 r. przepisem art. 44 zzzb ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. W okolicznościach tej sprawy z takiej możliwości skorzystał młodociany pracownik zatrudniony u skarżącego na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i kształcony przez skarżącego, który zdał egzamin zawodowy w zawodzie murarz-tynkarz 711204 i uzyskał dyplom mistrzowski w ww. zawodzie (k. 18, 19 a.a.) dyplom zawodowy. Sąd stoi na stanowisku, że egzamin rzemieślniczy i egzamin zawodowy są zrównanymi ze sobą z punktu widzenia uprawnienia pracodawcy do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia sprawdzianami wiedzy oraz umiejętności nabytych przez młodocianego podczas nauki zawodu. Z akt sprawy wynika, że skarżący, spełniając ustawowe przesłanki rzemieślnika, nie jest członkiem dobrowolnych organizacji samorządu rzemieślniczego. Dlatego też zatrudniony przez niego w celu nauki zawodu młodociany pracownik nie mógł zostać w świetle ustawy o rzemiośle dopuszczony do egzaminu czeladniczego. Powołany wyżej przepis art. 44 zzzb ust. 3 pkt 2 ustawy o systemie oświaty pozwolił mu jednak na zdanie egzaminu zawodowego. Przyjęta w rozpatrywanej sprawie przez organy administracji ściśle językowa wykładnia art. 122 ust. 1 u.p.o. doprowadziła do rezultatu, który nie daje się pogodzić z Konstytucją RP, a zwłaszcza z jej art. 32 ust. 2, ustanawiającym zakaz dyskryminacji. W konsekwencji bowiem takiej wykładni rzemieślnik, który decyduje się prowadzić działalność, nie zrzeszając się w dobrowolnej organizacji samorządowej, zostaje pozbawiony prawa do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, pomimo tego, że nie są kwestionowane ani jego kwalifikacje merytoryczne, ani rezultat kształcenia, potwierdzony zdaniem egzaminu zawodowego przez młodocianego pracownika. Podstawą uniemożliwiającą skarżącemu uzyskanie dofinansowania był brak przynależności do organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła, który uniemożliwił w istocie dopuszczenie młodocianego pracownika do egzaminu czeladniczego. Nie sposób jednak takiego ograniczenia pogodzić z zasadą dobrowolności przynależności do samorządu rzemieślniczego, wynikającą z art. 7 ust. 4 ustawy o rzemiośle. Co więcej, zgodnie z art. 17 ust. 1 i 2 Konstytucji RP samorządy inne niż reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego nie mogą naruszać wolności wykonywania zawodu ani ograniczać wolności podejmowania działalności gospodarczej. Ustawodawca przewiduje dofinansowanie ze środków publicznych kosztów kształcenia młodocianych pracowników, poniesionych przez ich pracodawców (art. 122 ust. 1 u.p.o.). Uznać należy za identyczny nakład pracy poświęconej na kształcenie młodocianego pracownika poczyniony zarówno przez odpowiednio kwalifikowanego rzemieślnika należącego do organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła, jak i przez rzemieślnika o takich samych kwalifikacjach, lecz nienależącego do takiej organizacji, skoro prowadzić one mają ostatecznie do zdania przez pracownika egzaminów zrównanych przez ustawodawcę co do ich wagi i znaczenia. Tymczasem dokonana przez organy administracji wyłącznie literalna wykładnia cytowanych na wstępie niniejszych rozważań przepisów prawa, wyłącza z możliwości uzyskania dofinansowania tych pracodawców, którzy mają wprawdzie wymagane prawem kwalifikacje merytoryczne, lecz z powodu braku przynależności do organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła nie mogą doprowadzić do zdania przez kształconego przez nich młodocianego pracownika egzaminu czeladniczego. Przepis art. 32 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazywano niejednokrotnie, że korelatem przestrzegania zasady równości, określonej przepisem art. 32 ust. 1 Konstytucji RP jest zakaz dyskryminacji, który oznacza niedopuszczalność wprowadzania regulacji różnicujących sytuację prawną adresatów norm, wyłącznie oraz ze względu na indywidualne cechy adresata normy prawnej. Dyskryminacja stanowi zatem kwalifikowany przejaw nierównego traktowania. Zakaz dyskryminacji ma charakter uniwersalny. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym oraz gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zróżnicowanie ustawowych uprawnień rzemieślników do uzyskania dofinansowania ze środków publicznych w istocie wyłącznie z uwagi na kryterium przynależności do organizacji samorządowej (związane z możliwością przystąpienia ucznia do egzaminu czeladniczego) prowadzi do dyskryminacji tych rzemieślników, którzy do dobrowolnej organizacji samorządowej nie przystępują. Prawidłowa i zgodna z Konstytucją RP jest zatem taka systemowa wykładnia normy zawartej w art. 122 ust. 1 u.p.o., zgodnie z którą, gdy mówi ona o rzemieślniku, to chodzi o rzemieślnika należącego do organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła. Zatem wymogi dotyczące zdania egzaminu, od którego uzależnione jest otrzymanie przez pracodawcę dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika ze środków publicznych są następujące: a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - członkiem organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła - egzamin czeladniczy; b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - członkiem organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła - egzamin zawodowy. Jedynie taka interpretacja analizowanych przepisów prawa pozwala na uniknięcie nieuzasadnionego i dyskryminacyjnego w istocie zróżnicowania uprawnień dwóch grup rzemieślników do uzyskania dofinansowania ze środków publicznych kosztów kształcenia młodocianych pracowników. W tym stanie sprawy, stwierdzając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego w postaci art. 122 ust. 1 u.p.o., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uznał także, że organ II instancji zbyt rygorystycznie ocenił braki umowy z 24.08.2022 r. zawartej między skarżącym a młodocianym pracownikiem, w zakresie rodzaju przygotowania zawodowego (skreślenie niepotrzebnego elementu tj. "nauki zawodu" lub "przyuczenia do wykonywania określonej pracy"). Zbytni formalizm w tym zakresie prowadziłby do realnego zamknięcia drogi do merytorycznego rozpoznania żądania, zwłaszcza że wskazany brak został dopiero wskazany w zaskarżonej decyzji. Ciężar wskazania i uwiarygodnienia realizowanego przez młodocianego przygotowania zawodowego spoczywa na wnioskodawcy. Jednocześnie organ nie jest zwolniony z obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym zakresie obowiązek współdziałania wnioskodawcy z organem podlegać będzie ocenie przy merytorycznym rozpoznawaniu sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji rozpozna wniosek skarżącego uwzględniając przedstawioną wyżej ocenę prawną. O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a., jak w sentencji wyroku, wobec uwzględnienia skargi w całości.