III SA/Kr 253/26

|Sygn. akt III SA/Kr 253/26 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Waldemar Michaldo (spr.), Protokolant: Sekretarz sądowy Maksymilian Krzanowski, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2026 r., przy udziale uczestników postępowania: B.B., D.B., J.B., S.B., J.D., F.J., M.J., W.K., S.M., Z.M., D.P., E.S., S.S., P.S., S.S., S.S., sprawy ze skargi Z.N. i M.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2025 r. nr SKO.GiK/4161/64/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego skargę oddala.

Przedmiotem skargi Z.N. i M.U. (dalej: skarżące) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 8 grudnia 2025 r. znak SKO.GiK/4161/64/2025 dotyczące umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. W stanie faktycznym sprawy postanowieniem z 30 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy Wiśniowa wszczął postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości położonej w L. oznaczonej jako działka ewidencyjna [...] od nieruchomości oznaczonych jako dz. ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Postanowienie zostało wszczęte na wniosek z 15 lutego 2018 r., złożony przez część współwłaścicieli działki nr [...]. Postanowieniem z 1 września 2021 r. organ I instancji zawiesił postępowanie. Postanowieniem z 6 maja 2024 r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie i wobec ograniczenia zakresu wniosku do rozgraniczenia działki nr [...] z działkami nr [...], [...], [...] i [...] decyzją z 14 maja 2024 r. organ umorzył postępowanie w zakresie niedotyczącym wymienionych działek. W piśmie z 24 czerwca 2024 r. skarżące wskazały, że zachodzi przeszkoda do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, bowiem stan prawny działki nr [...] jest nieuregulowany. W piśmie z 19 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżących wniósł o umorzenie postępowania przed Wójtem i przekazanie sprawy sądowi z uwagi na konflikt, w jakim pozostają strony postępowania. 11 kwietnia 2025 r. uprawniony geodeta przeprowadził na gruncie czynności ustalenia przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami. Z kolei w piśmie z 25 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżących wniósł o wyłączenie geodety z uwagi na zastrzeżenia co do jego bezstronności i wiarygodności. Podkreślił także, że w dziale III księgi wieczystej nieruchomości, która ma być rozgraniczana, widnieje informacja o złożeniu wniosku o wpis w dziale ostrzeżenia o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym. 6 czerwca 2025 r. uprawniony geodeta sporządził operat techniczny z rozgraniczenia ww. nieruchomości. Wójt zaopiniował pozytywnie przedłożony operat, po czym decyzją z 8 września 2025 r. znak BRGK.6830.1.2018.KD umorzył postępowanie i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Organ I instancji wskazał, że podczas czynności na gruncie geodeta wykonał wyniesienia granic wykazanych na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 (punkty [...], na szkicu granicę wrysowano kolorem zielonym) oraz wykonał wyniesienia granic wykazanych na mapie katastralnej w skali 1:2880 (punkty [...], kolorem jasny brąz). Przebieg granicy nie został ustalony pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody. S.S., radca prawny D.D. (pełnomocnik M.J.), M.J., S.S., S.S., D.B., S.B. wskazali przebieg granicy po punktach [...]. Natomiast M.U. i Z.N. nie wskazały przebiegu granic i nie zgodziły się z przebiegiem przedstawionym przez geodetę oraz ww. współwłaścicieli działki nr [...]. Dalej organ podał, że granica działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] nie została ustalona. Granica od pkt. [...] poprzez pkt. [...] do pkt [...] okazana została na podstawie obowiązującej mapy ewidencyjnej cyfrowej i jest ona zgodna z granicą wykazaną na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 oraz wykazaną na pierworysie mapy zasadniczej s. 173-323-04. Granica od pkt. [...] do pkt [...] została przyjęta przez osoby, które podpisały protokół graniczny, natomiast nie została przyjęta przez osoby, które brały udział w czynnościach rozgraniczeniowych i odmówiły podpisu protokołu granicznego. Granica od pkt [...] poprzez pkt [...] do pkt. [...] okazana została na podstawie mapy katastralnej w skali 1:2880. Kolejno organ wskazał, że granica działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] również nie została ustalona. Wyniesiono w terenie pkt. [...] . Pozostałych punktów na granicy działki nr [...] z działką [...] nie udało się w terenie wynieść, ponieważ na granicy działek [...] i [...] istnieje brama wjazdowa w poprzek działki nr [...], która uniemożliwia wykonanie pomiaru dalszej części granicy działki nr [...] z działkami nr [...] i [...], a właścicielka działek [...] i [...] nie zezwoliła na wejście poza ogrodzenie pomimo interwencji przybyłej na miejsce Policji. Granica od pkt. [...] poprzez pkt. [...] do pkt. [...] została wykazana w dokumentacji na podstawie obowiązującej mapy ewidencyjnej cyfrowej, która zgodna jest z granicą wykazaną na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 oraz na pierworysie mapy zasadniczej s. 1 73-323-04. Granica od pkt. [...] poprzez pkt nr [...] do pkt. [...] została wykazana w dokumentacji na podstawie mapy katastralnej w skali: 1:2880. Organ podkreślił, że w trakcie czynności rozgraniczeniowych na gruncie nie został ustalony przebieg granic pomiędzy w/w nieruchomościami, gdyż strony nie zgodziły się na wyniesione granice. Do zawarcia ugody nie doszło. Granica w terenie jest niewidoczna. Brak znaków granicznych wyznaczających przebieg granicy. Kolejno organ wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.; dalej: P.g.k.), jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi. Następnie organ I instancji wskazał, że w dniu 7 maja 2025 r. wpłynął wniosek od pełnomocnika skarżących o wyłączenie upoważnionego geodety ze względu na utratę zaufania do geodety, wobec czego, pismem z dnia 21 maja 2025 r. przesłano do Prokuratury Rejonowej w Myślenicach pozyskane od skarżących dokumenty. W odpowiedzi Prokuratura poinformowała Wójta, że postanowieniem z dnia 7 lipca 2025 r. odmówiono wszczęcia dochodzenia, co w ocenie organu I instancji świadczyć może o tym, że geodeta ten może zostać powołany i upoważniony do przeprowadzenia czynności pomiarowych i prawnych. Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania w sytuacji wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym organ powołał się na orzecznictwo sądowe i uznał, że nie miał podstaw do przesuwania terminu pomiaru i decyzji kończącej postępowanie. Końcowo organ I instancji wskazał, że operatem przyjętym do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 7 lipca 2025 r. dokonano technicznego podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. Działkę nr [...] wyłączono w północnej części działki i nie miało to wpływu na trójmiedzę działek nr [...], [...] i [...] ustalony operatem. Do chwili obecnej nie dokonano podziału prawnego, tj. nie wyłączono działek z księgi wieczystej. W dalszym ciągu właścicielem obu działek pozostał ten sam podmiot. W sentencji zmieniono zatem oznaczenie działki z nr [...] na [...]. Podsumowując organ wskazał, że z uwagi na spór co do przebiegu granicy pomiędzy stronami i nie zawarciem przez strony ugody, na podstawie art. 34 ust. 2 P.g.k. postępowanie należało umorzyć i przekazać sprawę do rozpoznania sądowi. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżące podniosły, że stan prawny działki nr [...] jest nieuregulowany i zachodziła przeszkoda do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Podały, że parcela oznaczona numerem [...] wchodzi w skład działki nr [...] i nigdy nie została odłączona od księgi wieczystej nr [...], a równocześnie parcela nr [...], która powstała na skutek rzekomego podziału parceli nr [...], ma wchodzić w skład działki nr [...], zaś podstawą ujawnienia własności tej parceli w księdze wieczystej był unieważniony akt własności ziemi nr [...] . Zdaniem skarżących akt ten nie powinien stanowić podstawy wpisu prawa własności. Oznacza to, że stan prawny działki nr [...] jest nieuregulowany. Dodały, że geodeta przystąpił do rozgraniczenia w oparciu o dokument, który nie zawiera informacji o przebiegu granicy pomiędzy działką ewidencyjną a parcelą katastralną. Nadto wskazały, że podjęcie postępowania w ograniczonym zakresie stanowi obejście prawa z uwagi na wpisy ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym dla działki nr [...] i [...]. Skarżące podkreśliły, że wynik postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej, w której wpisana jest działka nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, stanowi zagadnienie wstępne i powinno prowadzić do zawieszenia postępowania. Decyzją z 8 grudnia 2025 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium przytoczyło ustalenia z dokumentacji przedłożonej przez geodetę, podkreślając, że w trakcie czynności rozgraniczeniowych w dniu 11 kwietnia 2025 r. nie został ustalony przebieg granic, gdyż strony nie zgodziły się na wyniesione granice. Do zawarcia ugody nie doszło, a granica w terenie jest niewidoczna. Brak jest znaków granicznych wyznaczających przebieg granicy, nadto Kolegium zwróciło uwagę na bramę wjazdową, która uniemożliwia pomiar części rozgraniczanych nieruchomości. Jak podkreśliło Kolegium, wydanie decyzji na podstawie art. 34 ust. 2 P.g.k. nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Inaczej rzecz ujmując, administracyjne rozgraniczenie nieruchomości może mieć miejsce wtedy, gdy znane są i niekwestionowane znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej, ale w przypadku, gdy brakuje tych danych lub są one niewystarczające bądź sprzeczne, a przebiegu granicy nie ustala się na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy, wówczas konieczne jest umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazane sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. W odniesieniu do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że brak jest podstaw do uznania, że zachodziła konieczność zawieszenia postępowania. Z akt sprawy wynika, że istotnie toczy się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Dobczycach w przedmiocie wpisu ostrzeżenia w dziale III księgi wieczystej nr [...] (obejmującej działkę nr [...]). Kolegium wskazało, że w aktach zalega pismo wyjaśniające z Sądu Rejonowego w Myślenicach z 8 września 2025 r., będące odpowiedzią na zapytanie/pismo organu I instancji. Z odpowiedzi tej wynika, że postępowanie (na dzień sporządzania pisma) jest w toku. Wskazano, że został złożony wniosek o doręczenie z uzasadnieniem postanowienia oddalającego wniosek. W piśmie tym wyjaśniono, że analiza treści dokumentów stanowiących podstawy wpisu w księdze wieczystej oraz znajdujących się w aktach księgi prowadzi do wniosku, że nie ma żadnej niezgodności w treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym. Kolegium stanęło na stanowisku, że z istnieniem kwestii prejudycjalnej mamy do czynienia wówczas, gdy brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej. Zatem chodzi tu o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie głównej, od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy organ nie dysponuje elementem pozwalającym w ogóle na wydanie decyzji. Tak więc zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Zawieszenie postępowania, jako wyjątek od zasady ciągłości postępowania, musi być stosowane ostrożnie, a kodeksowe przesłanki zawieszenia muszą być wykładane ściśle. Postępowanie o uzgodnienie księgi wieczystej prowadzonej dla rozgraniczanej nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o rozgraniczenie ww. nieruchomości albowiem rozstrzygnięcie owego zagadnienia wstępnego nie stanowi warunku koniecznego do wydania decyzji przez organ w postępowaniu rozgraniczeniowym. Kolegium dodało, że kwestia prawidłowości w przeprowadzeniu czynności przez geodetę i ustalenia punktów granicznych pomiędzy rozgraniczeniowymi działkami nie może być przedmiotem merytorycznej oceny, ponieważ organ pierwszej instancji umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i przekazał sprawę do rozpoznania sądowi. To sąd powszechny będzie dokonywał ustaleń (także przy pomocy geodety) prawidłowości wytyczania punktów i przebiegu granicy pomiędzy działkami. Konkludując organ odwoławczy wskazał, że zasadnym zatem było umorzenie przedmiotowego postępowania i przekazanie sprawy z urzędu do rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w Myślenicach. W skardze na decyzję Kolegium skarżące podniosły zarzuty naruszenia: 1/ art. 158 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 2-4 P.g.k. poprzez pominięcie faktu niedopełnienia przez geodetę, działającego w imieniu Wójta, obowiązku zastosowania bezwzględnej zasady pierwszeństwa ustalenia przebiegu granicy w oparciu o istniejące dokumenty, potwierdzające tytuł prawny do rozgraniczonej nieruchomości oraz wykorzystania dokumentów geodezyjnych i wszelkich śladów, znaków granicznych, ponieważ ocena etapu poprzedzającego wydanie decyzji ma kluczowe i fundamentalne znaczenie dla prawidłowego osądu kwestionowanej decyzji; 2/ art. 158 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 33 P.g.k. poprzez błędną ocenę, że decyzja Wójta nie jest dotknięta wadą nieważności w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę fakt, że wydanie jej nastąpiło bez przeprowadzenia prawidłowego postępowania administracyjnego polegającego na pominięciu oceny prawidłowości wykonania przez geodetę czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami prawa w tym ustalenia stron. W uzasadnieniu skargi skarżące podkreśliły, że geodeta dokonując rozgraniczenia przedmiotowych działek, pozbawił skarżącą M.U. własności części nieruchomości nr [...]. Nie było podstaw prawnych by wydać decyzję władczą, zmieniającą sytuację prawną działki [...], gdyż nie zaistniała potrzeba dokonywania rozgraniczenia, ponieważ granice działki nie są sporne bo graniczy ona wyłącznie z działkami [...] i [...] oraz z parcelą katastralną [...]. W ocenie skarżących w protokole granicznym powinno nastąpić przyjęcie granic stanu prawnego działki [...], które zostały ukształtowane zgodnie ze stanem posiadania przedmiotu rozgraniczenia w dniu 4 listopada 1971 r., będącego podstawą wydania Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia 31 października 1973 r. Dodały, że Wójt nie dopełnił obowiązku ustalenia stron postępowania zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w Myślenicach [...] co stanowi wadę kwalifikowaną rażącego naruszenia prawa. Dalej podniosły zastrzeżenia co do treści księgi wieczystej dla działki nr [...]. Dalej wskazały, że w skarżonej decyzji należało zbadać czy w aktach kontrolowanej sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, że Wójt zrealizował czynności kontrolne, jakie winien wykonać przed wydaniem ww. decyzji i o jakich mowa w art. 33 ust. 2 P.g.k. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z 15 maja 2026 r. uczestnicy postępowania S.S., P.S., S.S., B.B., S.B., E.S., S.S., D.B. i M.J. wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przed przystąpieniem do rozstrzygnięcia istoty sporu należy poświęcić uwagę kwestii proceduralnej związanej z terminowością wniesienia odwołania od decyzji Wójta. Kwestia ta jest istotna, bowiem w razie spóźnionego odwołania, decyzja organu I instancji byłaby ostateczna, a ewentualne rozstrzygnięcie organu II instancji merytorycznie rozpatrujące takie odwołanie obarczone byłoby wadą nieważności. Sąd zwrócił uwagę, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji z 8 września 2025 r. pełnomocnikowi skarżących (na tamtym etapie była to adwokat M.L.). Kolegium w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, nie opatrując tego zdania żadnym komentarzem. Sąd, po analizie akt sprawy, doszedł jednak do przekonania, że stanowisko Kolegium jest trafne. W aktach znajduje się wyciąg z książki nadawczej przesyłek pocztowych organu I instancji (karta 50), wskazujący, że decyzja ta została nadana przesyłką pocztową do pełnomocnika w dniu 9 września 2025 r. Odwołanie od decyzji zostało zaś złożone przez skarżące w dniu 22 września 2025 r. Jak stanowi art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Niezależnie zatem od tego, którego dnia ekspediowana 9 września 2025 r. przesyłka została doręczona pełnomocnikowi skarżących, to wniesienie odwołania 22 września 2025 r. nie mogło nastąpić z uchybieniem ustawowego terminu. Podsumowując ten wątek rozważań, odwołanie zostało wniesione w terminie, a Kolegium zasadnie przystąpiło do jego merytorycznego rozpatrzenia. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia zasadności umorzenia postępowania rozgraniczeniowego i przekazania sprawy do rozpatrzenia przez sąd powszechny. Rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic nieruchomości (art. 29 ust. 1 P.g.k.). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony – stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 P.g.k. – jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic – zgodnie z art. 31 ust. 1 P.g.k. – wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się więc pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 P.g.k.). Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3). W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (art. 31 ust. 4 P.g.k.). W myśl art. 33 P.g.k. Wójt wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (ust. 1). Zgodnie z ust. 2 wydanie decyzji poprzedza: 1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia; 2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (ust. 3). Z kolei jak stanowi relewantny w niniejszej sprawie art. 34 ust. 1 P.g.k., jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu, organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. W świetle powyższych uregulowań postępowanie rozgraniczeniowe przed organem administracji może być zakończone w trojaki sposób. Po pierwsze strony mogą w drodze ugody ustalić przebieg linii granicznych. Po drugie wydana może być decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości na podstawie art. 33 ust. 1 P.g.k., zaś po trzecie – decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego o rozgraniczenie i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi oparta na art. 34 ust. 2 P.g.k. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12.11.2025 r., IV SA/Po 521/25). Z powołanych przepisów wynika, że sprawa dotycząca rozgraniczenia, jeśli chodzi o samą jej genezę, ma co do zasady charakter sporu cywilnego, związanego z własnością. Niemniej w systemie prawa polskiego dla wstępnej fazy postępowania rozgraniczeniowego przewidziano przeprowadzenie postępowania administracyjnego, gdzie leżący u podstaw tej sprawy spór cywilny pomiędzy właścicielami sąsiadujących nieruchomości powoduje, że organ administracji spełnia w tym sporze granicznym przede wszystkim funkcję mediacyjną, a nie rozstrzygającą. Znajduje to swój wyraz m.in. w tym, że w razie zawarcia ugody przed geodetą ma ona moc ugody sądowej oraz w obowiązku przekazania sprawy sądowi w pozostałych przypadkach, a więc także wówczas gdy organ wyda decyzję o rozgraniczeniu, lecz zostanie ona zakwestionowana, ponieważ dana strona nie będzie zadowolona z przyjętej w oparciu o ustalenia geodety granicy. Geodeta, który w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia spełnia rolę odpowiadającą biegłemu, przede wszystkim nakłania zatem strony w przypadku sporu do zawarcia ugody. Jeśli nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu przez organ, postępowanie administracyjne ogranicza się do przygotowania wstępnego materiału dowodowego dla sądu powszechnego. Warunkiem przekazania sądowi powszechnemu sprawy o rozgraniczenie nieruchomości jest powstanie lub kontynuacja sporu co do ustalenia jej granic, który nie mógł być zakończony przed organem administracji z powodów wynikających z art. 34, 33 oraz art. 31 P.g.k., które powinny być interpretowane łącznie. Sprawa przekazywana jest zatem do sądu powszechnego zarówno wtedy, gdy nie jest możliwe wydanie decyzji o rozgraniczeniu, jak i wtedy gdy w razie sporu co do linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody. Sytuacja taka niewątpliwie występuje w przedmiotowej sprawie. W rozpatrywanej sprawie zaistniał spór rzeczywisty spór graniczny między skarżącymi a innymi stronami postępowania. Z protokołu granicznego z 11 kwietnia 2025 r. wynika, że przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym przez geodetę nie został ustalony, pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody (s. 20 protokołu), a skarżące nie uznają granic wyznaczonych podczas czynności ustalenia przebiegu granicy w dniu 11 kwietnia 2025 r. (s. 23). Geodeta wyrysował na szkicu granicznym przebieg granicy według mapy ewidencyjnej i zasadniczej (kolorem zielonym) oraz według mapy katastralnej (kolorem jasnobrązowym), a granice te nie pokrywają się (s. 19). Nadto część stron postępowania wskazało granicę, którą oznaczono na szkicu granicznym, jednak tylko w części przebiegu granic rozgraniczanych działek (s. 20). Granica w terenie jest niewidoczna. Brak znaków granicznych wyznaczających przebieg granicy. Dodać również należy, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo pełnomocnika skarżących z 19 grudnia 2024 r., w którym przyznano, że istnieje konflikt między stronami postępowania i skuteczne przeprowadzenie ugody co do przebiegu linii granicznych nie jest możliwe. Dowody potwierdzają więc, że w trakcie prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego nie udało się ustalić prawnej granicy pomiędzy ww. działkami. Również w skardze skarżące kwestionują wskazany przez wnioskodawców rozgraniczenia przebieg granicy, podkreślając, że "nie przedstawili żadnych argumentów uzasadniających, iż wskazuje ona [tj. granica wyznaczona przez geodetę] zasięg przysługującego im prawa własności". Skoro pomiędzy właścicielami istnieje spór co do przebiegu granicy, to przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu prawidłowe i jednoznaczne określenie granic, leżało w interesie właścicieli spornych nieruchomości, których dotyczył spór graniczny. W niniejszej sprawie spełniły się obie przesłanki, o których mowa w art. 34 ust. 1 P.g.k. Po pierwsze bowiem trwa spór co do przebiegu linii granicznych i nie doszło do zawarcia ugody. Po drugie nie było podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, bowiem zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody i nie nastąpiło ustalenie przebiegu granicy. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy został zatem wyjaśniony w stopniu wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania i przekazania sprawy rozgraniczenia do sądu powszechnego. Jeżeli nie ma właściwych dokumentów pozwalających na jednoznaczne określenie granicy, a stanowiska stron co do przebiegu granicy są sprzeczne, to organ nie ma kompetencji do dokonania rozgraniczenia. Nie jest zasadny zarzut pominięcia oceny prawidłowości wykonania czynności przez geodetę na podstawie art. 33 P.g.k. Przepis ten w ust. 2 pkt 1 wymaga, aby to przed wydaniem decyzji o rozgraniczeniu Wójt dokonał oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami. W niniejszej sprawie – z opisanych wyżej powodów – do wydania decyzji o rozgraniczeniu nie mogło dojść i nie doszło, stąd zarzut skarżących w tym zakresie jest całkowicie chybiony. Jeżeli chodzi o zarzut dotyczący nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania, to jest on na tyle mglisty i lakoniczny, że nie poddaje się kontroli sądu administracyjnego. Nie wiadomo bowiem w istocie jakie konkretnie osoby zostały pominięte zdaniem skarżących przy ustaleniu kręgu stron postępowania. Nadto brak udziału strony bez własnej winy w postępowaniu nie stanowi – wbrew temu co twierdzą skarżące – wady kwalifikowanej określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, skutkującej stwierdzeniem nieważności tych decyzji przez sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 r.; dalej: P.p.s.a.). Wskazana powyżej wada postępowania toczącego się przed organami może stanowić wyłącznie określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego. Jednak jednolicie w orzecznictwie przyjęło się, że zaistnienie tej przesłanki może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również sądu administracyjnego rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2018 r. II OSK 1837/17, Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 czerwca 2006 r., I OSK 911/05; z dnia 17 czerwca 2008 r., II OSK 665/07; z dnia 22 grudnia 2008 r. II OSK 1109/07; z dnia 26 stycznia 2009 r., II OSK 51/08; z dnia 26 maja 2009 r., II OSK 832/08, z dnia 26 stycznia 2009 r. II OSK 51/08, z dnia 18 maja 2010 r. II OSK 796/09, z dnia 14 grudnia 2011 r., II OSK 1[...]0, wyrok WSA w Krakowie z 22 listopada 2023 r., II SA/Kr 767/23). Sąd nie podzielił również zarzutu dotyczącego kwestii zawieszenia postępowania przez wzgląd na istnienie ewentualnego zagadnienia wstępnego, tj. trwającego postępowania o wpis ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W tej materii Sąd zwraca uwagę na stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 października 2020 r. sygn. I OSK 945/20. NSA wskazał tam, że postępowanie o uzgodnienie księgi wieczystej prowadzonej dla rozgraniczanej nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie o rozgraniczenie ww. nieruchomości albowiem rozstrzygnięcie owego zagadnienia wstępnego nie stanowi warunku koniecznego do wydania decyzji przez organ w postępowaniu rozgraniczeniowym. Jeżeli nie dojdzie do rozgraniczenia w postępowaniu administracyjnym, sprawa zostaje przekazana do sądu (art. 34 ust. 2 w zw. z ust. 1 P.g.k.), a w tym czasie sprawa o uzgodnienie treści księgi wieczystej zostanie zakończona, a jeśli nawet postępowanie to nie zostanie zakończone, wówczas sąd powszechny zdecyduje o tym, czy istnieje koniczność zawieszenia postępowania o rozgraniczenie. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, skoro trwające postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego, to tym bardziej zagadnienia wstępnego nie stanowi trwające postępowanie, które ma na celu dopiero rozstrzygnięcie czy w dziale III księgi wieczystej wpisać ostrzeżenie o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym. W razie bowiem wykrycia błędnego wpisu prawa, sąd wieczystoksięgowy dokonuje z urzędu wpisu ostrzeżenia, o dokonanym wpisie zawiadamia zainteresowanych, nie podejmuje zaś dalszych czynności. Dokonanie ostatecznej korekty wpisu zależy od dalszej inicjatywy procesowej legitymowanych osób – rozpoczęcia procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (według zasad art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 341 ze zm.) albo złożenie wniosku wieczystoksięgowego o dokonanie wpisu korygującego na podstawie odpowiednich dokumentów (art. 31 ust. 2 tej ustawy) (E. Gniewek, Wpis ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, Rejent 2003, nr 10, s. 37). Rozbudowany ciąg tych zdarzeń nie pozwala zatem dostrzec istnienia związku postępowania o wpis ostrzeżenia z postępowaniem rozgraniczeniowym, rozumianego jako zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. W niniejszej sprawie taka przeszkoda nie zaistniała. Co więcej, z pisma sądu rejonowego z 8 września 2025 r. wynika, że wniosek o wpis ostrzeżenia został oddalony. W tych okolicznościach brak było podstaw do kwestionowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z powodu braku zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia przez organ. Końcowo w odniesieniu do wywodów zawartych w skardze dodać należy, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej nie jest obecnie decyzja Wójta z 14 maja 2024 r. o umorzeniu postępowania w części. Jeżeli skarżące miały zastrzeżenia co do tej decyzji, to przysługiwały im środki zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, a następnie w postępowaniu sądowym, z których to jednak środków skarżące nie skorzystały. Mając powyższe na względzie, Sąd oddalił skargę, jako niezasadną, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.