III SA/Kr 170/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Grzegorz Karcz (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2026 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 listopada 2025 r. nr SKO.GiK/4161/68/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia części nieuiszczonych odsetek oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: Organ II instancji, Organ odwoławczy, SKO, Kolegium) decyzją z dnia 19 listopada 2025 r. nr SKO.GiK/4161/68/2025 po rozpatrzeniu odwołania K. P. (dalej: Skarżąca) utrzymał w mocy wydaną przez Prezydenta Miasta Krakowa (dalej: Organ I instancji, Prezydent) decyzję z dnia 14 sierpnia 2025 r. nr 13/2025 (znak GD-05.6830.2.3.2025) odmawiającą Skarżącej umorzenia części nieuiszczonych odsetek. Kontrolowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z dnia 18 maja 2023 r. znak GD-05.6830.2.1.2022 ustalił koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości wszczętego na wniosek Skarżącej na kwotę 3.200,00 zł. Do uiszczenia kosztów zobowiązano Skarżącą w wysokości 1.600,00 zł oraz K. G. i A. G. w wysokości po 800,00 zł. Jednocześnie Prezydent ustalił termin płatności tych kosztów w ciągu 30 dni od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne, o czym strony miały być powiadomione odrębnym pismem. Po rozpoznaniu zażalenia K. G. i A. G. postanowieniem z dnia 21 września 2023 r. (znak SKO.GiK/4161/52/2023) SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Na powyższe postanowienie K. G. i A. G. wnieśli skargę, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1763/23. Wyrok w tamtej sprawie stał się prawomocny od dnia 6 czerwca 2024 r. Pismem z dnia 20 grudnia 2024 r. skierowanym organu I instancji, Skarżąca odniosła się do upomnienia z dnia 26 listopada 2024 r. w sprawie zwrotu ww. kosztów za rozgraniczenie nieruchomości wraz z odsetkami w kwocie 234 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie 16 zł podnosząc, że nie otrzymała żadnego pisma z Urzędu Miasta Krakowa o "zakończonej sprawie toczącego się postępowania odwoławczego i uprawomocnieniu się postanowienia PMK". Następnie pismem z dnia 10 marca 2025 r. Skarżąca zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie naliczonych odsetek od kwoty 1600,00 zł "wynikających z niedoinformowania i niesprecyzowanego terminu uiszczenia kosztów za wykonaną usługę rozgraniczenia nieruchomości ustalonych w postanowieniu z dnia 18 maja 2024 r." W uzasadnieniu wniosku wskazała m.in., że w ww. postanowieniu SKO z dnia 19 listopada 2023 r. brak było informacji, że "jest ono ostateczne i dotyczy wszystkich stron postępowania". W ocenie Skarżącej "błędem było to, iż w treści tego postanowienia nie ma informacji, że postanowienie Prezydenta z 18 maja 2023 r. jest ostateczne i wymagalne względem wszystkich osób". Skarżąca podała również, iż w dniu 27 grudnia 2024 r. dokonała wpłaty 1600,00 zł. Ponadto podkreśliła, że nałożone na nią dodatkowe koszty w postaci odsetek i upomnień są dla niej krzywdzące jako strony postępowania, która w żaden sposób nie przyczyniła się i nie miała zamiaru dokonać jakichkolwiek uchybień w zakresie terminów formalno-prawnych wynikających z postanowienia Prezydenta. Decyzją z dnia 14 sierpnia 2025 r., nr 13/2025, Prezydent odmówił Skarżącej umorzenia części nieuiszczonych odsetek od kwoty 1600,00 zł (tj. na dzień wydania decyzji kwoty 12,00 zł) należnych w związku z nieterminową wpłatą kwoty 1600,00 zł tytułem kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ I instancji powołał art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U.2024.572 dalej k.p.a.) oraz art. 64 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. 2024.1530 z późn. zm., dalej "u.o.f.p.") Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że zgodnie z informacją z dnia 21 marca 2025 r. uzyskaną z Wydziału Podatków i Opłat, dokonana przez Skarżącą po terminie wpłata kwoty 1600,00 zł została zaksięgowała proporcjonalnie w następujący sposób: należność główna -1352,40 zł, odsetki-231,60zł, koszt upomnienia -16,00 zł (na dzień 21 marca 2025 r. pozostała kwota do zapłaty wyniosła 247,60 zł, zaś odsetki 51,00 zł). Z kolei na dzień 14 sierpnia 2025 r. Skarżącej pozostała do zapłaty należność główna w kwocie 45 zł oraz odsetki w kwocie 12 zł, a to w związku z dokonaną 6 maja 2025 r. przez Skarżącą kolejną wpłatą i jej proporcjonalnym zaksięgowaniem na istniejącą w dacie wpłaty zaległość. Następnie Prezydent wyjaśnił, że pismem z dnia 10 kwietnia 2025 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o umorzenie odsetek poprzez przedłożenie oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz sytuacji materialno-bytowej za 2024 r. oraz kserokopii dokumentów obrazujących sytuację materialno-bytową Skarżącej i członków rodziny prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe za 2024 r. – w terminie 14 dni. W odpowiedzi Skarżąca w piśmie z dnia 16 maja 2025 r. poinformowała, że nie składała wniosku o umorzenie odsetek z powodu sytuacji materialno-bytowej, kwestia majątkowa w niniejszej sprawie nie podlega rozstrzygnięciu i w związku z tym nie zostaną złożone żadne oświadczenia. Organ I instancji podał następnie, że w odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 29 maja 2025 r. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym Skarżąca w piśmie z dnia 11 lipca 2025 r. wskazała m.in., że istotnym jest dla niej zapis zawarty w punkcie 3 postanowienia Prezydenta. W ocenie Skarżącej użyty w tym punkcie sformułowanie "odrębnym pismem" ma walor zwykłego pisma o charakterze informującym. Pismem takim nie jest postanowienie SKO, zwłaszcza że brak było w nim wzmianki o ostateczności postanowienia Prezydenta. Prezydent wskazał, że zakwalifikowanie kosztów postępowania rozgraniczeniowego jako niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym skutkuje koniecznością rozpatrywania złożonego wniosku w oparciu o przepisy ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z art. .64 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, należności, o których mowa w art. 60 ustawy, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umorzyć w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym jak również może umorzyć w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Organ, działając na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, musi zbadać czy w danej sprawie zachodzi chociażby jedna z wyżej wskazanych przesłanek ustawowych przemawiająca za przyznaniem wnioskowanej formy ulgi w spłacie zobowiązania. Dalej Prezydent wyjaśnił, że zła sytuacja materialna nie stanowi sama w sobie podstawy do umorzenia należności. Wymagane jest tu także, aby sytuacja strony - w okolicznościach konkretnego przypadku - nie pozwalała na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Definitywne zrezygnowanie przez organ z należności musi opierać się na wyjątkowych okolicznościach, niezależnych od zobowiązanego. Wielkość zobowiązania, sytuacja materialna, a nawet zdrowotna zobowiązanego nie może stanowić bezwzględnej podstawy do zastosowania ulgi o najdalej idących skutkach prawnych W ocenie organu I instancji Skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności, które wskazywałyby na niemożliwość uregulowania zaległości - nie przedstawiając informacji o swoim stanie majątkowym oraz sytuacji materialno-bytowej. Skarżąca skupiła swoją argumentację na okolicznościach powstania odsetek od obciążających go kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W takiej sytuacji brak w ocenie organu możliwości przychylenia się do wniosku Skarżącej. Odnosząc się do podnoszonych przez Skarżącą zarzutów co do braku informacji o ostateczności postanowienia z dnia 18 maja 2023 r. o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego Prezydent podniósł, że obowiązek zapłaty kosztów rozgraniczenia powstał niezależnie od tego w jaki sposób strona dowiedziała się o ostateczności postanowienia. Wskazał, że Skarżąca była na bieżąco informowana o toczącym się postępowaniu zakończonym postanowieniem SKO z dnia 21 września 2023 r., które jest ostateczne i z którego wynika, że postępowanie o ustaleniu kosztów zostało zakończone. Podkreślił przy tym, w postępowaniu związanym z udzieleniem ulgi istotne jest nie to, jak powstała zaległość - ale wykazanie, iż brak jest możliwości jej uiszczenia ze względu na zaistniałe okoliczności. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie uwzględniło i opisaną na wstępie decyzją z dnia 19 listopada 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji Kolegium powołało art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 60 pkt 8, art. 64 ust. 1 pkt 2 i art. 67 u.o.f.p. Uzasadniając decyzję Kolegium wyjaśniło, że w świetle art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.f.p., umorzenie należności publicznoprawnej w całości jest możliwe tylko w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają definicji pojęcia ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego. Są to pojęcia niedookreślone, swoiste klauzule generalne odsyłające do ocen pozaprawnych. O tym, co w określonej sytuacji stanowi ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, rozstrzyga organ uprawniony do dokonywania umorzenia w ramach prowadzonego postępowania. Można wskazać jednak w doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądowym na kilka głównych tez, precyzujących te niedookreślone pojęcia. I tak, przez "ważny interes zobowiązanego" należy rozumieć sytuacje o charakterze losowym i niezależnym od sposobu postępowania, spowodowane działaniem czynników, na które zobowiązany nie mógł mieć wpływu, a które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji. Istnieje również pogląd, iż przesłanki ważnego interesu nie można ograniczyć jedynie do nieprzewidzianych przypadków losowych, nadzwyczajnych zdarzeń, przy czym zawsze należy mieć na uwadze, że instytucja udzielenia ulgi ma charakter wyjątkowy, a okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, muszą mieć szczególny charakter. W ocenie SKO organ I instancji prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne przyjmując, iż analiza materiału dowodowego oraz wyjaśnień Skarżącej nie uzasadniała wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej wnioskiem, tj. umorzenia należności. Zdaniem Kolegium nie zaistniały bowiem przesłanki uzasadniające umorzenie należności, do uiszczenia której zobowiązana jest Skarżąca– ani w całości, ani w części. Kolegium podkreśliło, że brak przedstawienia oraz udokumentowania przez Skarżącą sytuacji materialno-bytowej jej gospodarstwa domowego, a w szczególności brak informacji o osiąganych dochodach, posiadanych oszczędnościach oraz ponoszonych wydatkach, uniemożliwia organowi ocenę, czy zachodzą podstawy do przyznania ulgi w postaci umorzenia. Brak współdziałania ze strony Skarżącej w tym zakresie uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie sprawy i skutkuje koniecznością podtrzymania decyzji odmownej. Organ odwoławczy wskazał również, że w zasadzie nie może się odnieść do szczegółowych argumentów przytoczonych w odwołaniu, bo nie dotyczą przedmiotowej sprawy. Kolegium nie podzieliło także zarzutów o braku informacji o ostateczności postanowienia Prezydenta z dnia 18 maja 2023 r. W tym aspekcie wskazało, że Skarżąca była na bieżąco informowana o toczącym się postępowaniu. Skarżąca odebrała postanowienie SKO z dnia 21 września 2023 r. w dniu 23 października 2023 r., wobec czego znała datę jego wydania i ostateczności. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowienie organu II instancji jest ostateczne z momentem jego wydania. Z kolei postanowienie jest prawomocne, jeżeli nie można go zaskarżyć do sądu. Należy więc odróżnić od siebie kwestie ostateczności postanowienia od jego prawomocności. Postanowienie ostateczne jest zawsze wykonalne, bez względu na jego prawomocność. Jedynie na wniosek strony można wstrzymać jego wykonalność na podstawie przepisów p.p.s.a. Decyzję tę Skarżąca zaskarżyła w całości formułując w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowa zarzuty: 1) naruszenia zasady obiektywnego rozstrzygania sprawy przez organ II instancji, gdzie zaskarżenie decyzji odnosi się nie tylko do postępowania odwoławczego, ale do przypadku, gdzie zaskarżenie decyzji realizowane jest w następstwie decyzji wcześniej wydanej (z dnia 21.09.2023 r.) przez tensam organ. Co tym samym oznacza to, że ww. organ nie powinien orzekać powtórnie w tej samej sprawie. Fakt ten powinien być podstawą do wznowienia postępowania przez inny niezależny organ odwoławczy, 2) naruszenia art.9 k.p.a., wg którego to przepisu organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o wszystkich okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 3) naruszenia art. 7, 8, art.75 § 1, art.77 § 1 , art.78 § 1 , art.79a§ 1 k.p.a polegające na wydaniu decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, a w konsekwencji nie przeprowadzenie wyjaśnienia co do zastosowanych form i procedur na poziomie postępowania I instancji mających na względzie prawidłowy i zgodny z przepisami sposób powiadomienia Skarżącej o ciążącym na niej obowiązku uiszczenia kosztów za usługę administracyjną w aspekcie wskazania miejsca ujawnienia się w toczących się postępowaniach administracyjno-sądowych ostateczności postanowienia. Wskazane zaniedbanie miało decydujący wpływ na treść zaskarżonej decyzji. A konsekwencją tych naruszeń było stwierdzenie przez organ II instancji braku wystąpienia jakichkolwiek przesłanek do umorzenia odsetek w administracji. Natomiast w ocenie Skarżącej 1 z przesłanek dot. "interesu publicznego" wystąpiła i powinna być uwzględniona w postępowaniu; 4) naruszenie przepisu art.8 k.p.a. jako fundamentalnej zasady k.p.a., która nakłada na organ obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej. Zasada ta bowiem wzmacnia gwarancje prawne obywatela w stosunkach z władzą publiczną. Organ I instancji wprowadzający stronę w błąd, organ niemający ugruntowanej praktyki urzędowej w podobnych sprawach i popełniający partykularne błędy formalne powinien był przyznać się do własnej winy i wydać decyzję uznaniową zatwierdzającą umorzenie odsetek. W oparciu o te zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania i ewentualnego zastępstwa procesowego. Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie sformułowanych w niej zarzutów. Uwypuklono w nim, że powszechny brak wiedzy zarówno Skarżącej, jak i większości obywateli o zasadach systemu odwoławczego musi być uznawane za okoliczności nadzwyczajne zasługujące na umorzenie odsetek. Skarżąca podtrzymała także swoje stanowisko w przedmiocie braku zawiadomienia jej o ostateczności postanowienia Prezydenta z dnia 18 maja 2023 r. w postaci odrębnego pisma, gdyż za takie jej zdaniem nie może być uznane postanowienie SKO z dnia 23 września 2023 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2026 r. Skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko co do braku właściwego zawiadomienia jej o dacie wymagalności postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2026.143 dalej: p.p.s.a.) uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy to uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części (art. 145 §1 p.p.s.a.). Z kolei jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach to uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 §2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przeprowadzona w tak określonych granicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego: umarzać w całości – w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym (lit. a), a także umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności – w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego (lit. b). Skoro Skarżąca domagała się umorzenia części odsetek, jej wniosek podlegał ocenie przede wszystkim przez pryzmat przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p., przy czym organy – kierując się zasadą, że strona nie może znaleźć się w gorszej sytuacji z powodu niedookreślenia żądania – rozważyły zaistnienie przesłanek udzielenia ulgi w pełnym zakresie normowania art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., a więc również przesłanek ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego. Takie podejście w żadnym razie nie naruszało interesu prawnego Skarżącej. Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie o finansach publicznych ani pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego", ani pojęcia "interesu publicznego", ani też pojęć "względów społecznych lub gospodarczych". Są to pojęcia niedookreślone, swoiste klauzule generalne odsyłające do ocen pozaprawnych, których konkretną treść ustalać należy z uwzględnieniem okoliczności rozpoznawanej sprawy. O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego decydują przy tym kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, a nie subiektywne przekonanie zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1658/19; wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 1186/25). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że przez ważny interes zobowiązanego – w przypadku osoby fizycznej – rozumieć należy zdarzenia losowe oraz sytuacje osobiste, rodzinne, zdrowotne czy ekonomiczne (dotyczące majątku, dochodów, wydatków, możliwości płatniczych), które w okolicznościach konkretnego przypadku nie pozwalają na spłatę należności publicznoprawnych bez szczególnej dolegliwości dla zobowiązanego w postaci nadmiernego obciążenia finansowego bądź innych ciężkich skutków. Pojęcia tego nie można wprawdzie ograniczać wyłącznie do nieprzewidzianych przypadków losowych czy nadzwyczajnych zdarzeń, gdyż funkcjonuje ono w szerszym znaczeniu, uwzględniającym również normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków – zawsze jednak należy mieć na uwadze, że instytucja udzielenia ulgi ma charakter wyjątkowy, a okoliczności uzasadniające umorzenie należności muszą mieć charakter szczególny. Zarazem niedopuszczalne byłoby zawężanie ustawowych wymagań umarzania należności do przypadków, w których dłużnik po ich uiszczeniu pozostawałby bez środków do życia – interes zobowiązanego musi być jednak na tyle istotny, że jego pominięcie skutkowałoby wyraźnie dostrzegalnymi, negatywnymi konsekwencjami dla strony. Z kolei przesłankę interesu publicznego interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego czy korekta błędnych decyzji. Podkreślenia wymaga jednak, że w interesie publicznym nie mieści się ani umarzanie należności publicznoprawnych, od których ponoszenia zobowiązany się uchyla, ani umarzanie zaległości w sytuacji, gdy dłużnik dysponuje majątkiem lub możliwościami zarobkowymi pozwalającymi na ich spłatę, choćby w ratach (por. wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1186/25). Względy ogólnospołeczne wymagają bowiem, aby zobowiązania publicznoprawne były co do zasady realizowane, a zobowiązany nie był z nich pochopnie zwalniany; dbałość o interes jednostki samorządu terytorialnego, rozumiany jako konieczność zapewnienia jej stałych dochodów, wymaga przestrzegania zasady równości i sprawiedliwości wobec ogółu zobowiązanych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 1449/24). Analogicznie rozumieć należy przesłanki "względów społecznych lub gospodarczych" z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. – względy społeczne stanowią dyrektywę nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, względy gospodarcze zaś obejmują sytuację ekonomiczną samego zainteresowanego i otoczenia, w jakim funkcjonuje, ze szczególnym uwzględnieniem jego możliwości płatniczych, tj. płynności finansowej, stanu majątkowego, aktywów i pasywów. Stosowanie instytucji umorzenia należności publicznoprawnej ze swej istoty wymaga wykładni zawężającej, stanowi bowiem wyjątek od zasady powszechności i równości ponoszenia ciężarów publicznych. Definitywne zrezygnowanie przez organ z należności musi opierać się na wyjątkowych okolicznościach, niezależnych od zobowiązanego; wielkość zobowiązania, sytuacja materialna, a nawet zdrowotna zobowiązanego nie może stanowić bezwzględnej podstawy do zastosowania ulgi o najdalej idących skutkach prawnych, a ważnemu interesowi zobowiązanego każdorazowo przeciwstawiany jest interes publiczny (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 1117/21). Nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie w przedmiocie tej ulgi zapada w ramach uznania administracyjnego. Użyte w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. sformułowanie "może" przesądza, że nawet stwierdzenie zaistnienia ustawowych przesłanek nie obliguje organu do zastosowania ulgi, lecz otwiera jedynie możliwość jej udzielenia. W postępowaniach tego rodzaju wyróżnić należy dwa etapy. W pierwszym organ ocenia, czy w sprawie zachodzi choćby jedna z ustawowych przesłanek udzielenia ulgi; ocena ta ma charakter związany, a jej przedmiotem jest kategoria obiektywna, wynikająca z ustalonego stanu faktycznego. W razie stwierdzenia, że żadna z przesłanek nie występuje, organ zobligowany jest odmówić udzielenia ulgi – nie dysponuje bowiem w tym zakresie żadnym luzem decyzyjnym. Dopiero drugi etap, aktualizujący się w razie stwierdzenia zaistnienia przesłanki, cechuje się uznaniowością i polega na rozstrzygnięciu, czy – a jeżeli tak, to w jakim zakresie – ulgę przyznać. Konsekwencją uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia jest specyfika jego kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może zastępować organu w wyborze sposobu rozstrzygnięcia ani badać merytorycznej celowości decyzji uznaniowej – uznanie zostało bowiem powierzone administracji przez ustawodawcę. Kontrola sądowa sprowadza się do zbadania, czy przy wydawaniu decyzji dochowano reguł proceduralnych, czy rozstrzygnięcie poprzedzone zostało dokładnym ustaleniem stanu faktycznego, czy wyciągnięte wnioski znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym i logice, czy decyzja została należycie uzasadniona oraz czy granice uznania nie zostały przekroczone. W tych właśnie ramach Sąd dokonał oceny zaskarżonej decyzji. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma okoliczność, że postępowanie o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej prowadzone jest wyłącznie na wniosek zobowiązanego i w jego interesie. Powoduje to, że – nie uchybiając wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkom organu w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego – ciężar dowodzenia zaistnienia przesłanek ulgi w znacznym stopniu przesuwa się na wnioskodawcę. W przypadku decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego obowiązek poszukiwania i przedstawiania dowodów obarcza także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o udokumentowanie okoliczności uzasadniających jej żądanie, w szczególności tych, które nie są znane organowi. W orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się, że gdy zobowiązany – mimo wezwania – nie składa oświadczenia o ponoszonych wydatkach, uzyskiwanych dochodach i posiadanym majątku ani nie przedkłada dokumentów, o które jest wzywany, ocena jego sytuacji majątkowej i osobistej, a tym samym ustalenie, że zachodzi ważny interes zobowiązanego lub uzasadnione względy społeczne czy gospodarcze, nie jest w ogóle możliwe. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organ I instancji uczynił zadość swoim obowiązkom procesowym. Pismem z dnia 10 kwietnia 2025 r. wezwał Skarżącą do przedłożenia oświadczenia o stanie majątkowym oraz sytuacji materialno-bytowej za 2024 r. wraz z dokumentami obrazującymi sytuację materialno-bytową jej i członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, precyzyjnie wskazując zakres oczekiwanych informacji i wyznaczając odpowiedni termin. Skarżąca w odpowiedzi jednoznacznie oświadczyła, że nie opiera wniosku na sytuacji materialno-bytowej, że kwestia majątkowa nie podlega w sprawie rozstrzygnięciu i że żadnych oświadczeń nie złoży. Stanowisko to podtrzymywała konsekwentnie w toku całego postępowania, także przed organem odwoławczym i w postępowaniu sądowym. W tej sytuacji organy trafnie przyjęły, że zostały pozbawione możliwości oceny, czy uiszczenie spornej należności prowadziłoby do nadmiernie dolegliwych skutków dla Skarżącej, a więc czy zachodzi którakolwiek z przesłanek warunkujących w ogóle możliwość rozważenia udzielenia ulgi. Skoro pierwszy etap postępowania ulgowego wymaga pozytywnego ustalenia zaistnienia przesłanki ustawowej, a materiał niezbędny do takiego ustalenia może pochodzić przede wszystkim od samej strony, to świadoma i wyraźna odmowa współdziałania w tym zakresie musiała skutkować odmową udzielenia ulgi. Nie sposób czynić organom zarzutu z tego, że nie ustaliły okoliczności, których ustalenie strona sama uniemożliwiła, deklarując przy tym wprost, iż na okoliczności te się nie powołuje. Podkreślić przy tym trzeba, że dla oceny możliwości zastosowania ulgi istotna jest ocena pełnego stanu majątkowego wnioskodawcy, a nie jedynie wybranych przez niego aspektów sprawy. Tym bardziej więc całkowity brak danych o tym stanie wykluczał rozstrzygnięcie pozytywne. Argumentacja Skarżącej zarówno we wniosku, jak i w odwołaniu oraz skardze koncentrowała się w istocie nie na jej sytuacji ekonomicznej, lecz na okolicznościach powstania zaległości odsetkowej, a ściślej na twierdzeniu, że nie została prawidłowo zawiadomiona o ostateczności postanowienia ustalającego koszty rozgraniczenia i o terminie ich płatności, wobec czego opóźnienie w zapłacie nie było przez nią zawinione. Tak skonstruowana argumentacja nie mogła jednak odnieść zamierzonego skutku, i to z kilku przyczyn. Po pierwsze, postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie należności publicznoprawnej nie może stanowić ponownego otwarcia ostatecznie zakończonej sprawy, w której należność tę ustalono, ani służyć kontroli prawidłowości prowadzenia tamtego postępowania. Przedmiotem niniejszej sprawy było wyłącznie ustalenie, czy zachodzą ustawowe przesłanki zastosowania ulgi w spłacie odsetek, nie zaś weryfikacja tego, czy postanowienie Prezydenta z dnia 18 maja 2023 r. i postanowienie SKO z dnia 21 września 2023 r. były prawidłowe, czy punkt 3 postanowienia Prezydenta został sformułowany dostatecznie jasno, ani czy praktyka informacyjna Wydziału Geodezji Urzędu Miasta Krakowa była właściwa. Istnienie i wymagalność należności głównej oraz akcesoryjnej należności odsetkowej były w postępowaniu ulgowym danymi wyjściowymi, a nie przedmiotem rozstrzygania. Trafnie w tym kontekście wskazał organ I instancji, że w postępowaniu związanym z udzieleniem ulgi istotne jest nie to, jak powstała zaległość, lecz wykazanie, że jej uiszczenie nie jest możliwe bez szczególnej dolegliwości ze względu na zaistniałe okoliczności. Po drugie, nawet gdyby okoliczności powstania zaległości rozważać jako element szeroko rozumianej przesłanki interesu publicznego – w aspekcie zaufania obywatela do organów władzy publicznej i ewentualnej korekty błędnych działań administracji – to w ustalonym stanie faktycznym brak jest podstaw do przyjęcia, że po stronie organów doszło do uchybień, których skutki przerzucono na Skarżącą. Z akt sprawy wynika bowiem, że Skarżąca znała treść postanowienia Prezydenta z dnia 18 maja 2023 r., w tym jego punkt 3 określający trzydziestodniowy termin płatności liczony od ostateczności postanowienia, a następnie – w dniu 23 października 2023 r. – odebrała postanowienie SKO z dnia 21 września 2023 r., utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie o kosztach. Jako strona postępowania rozgraniczeniowego była na bieżąco informowana o jego przebiegu, w tym o postępowaniu zażaleniowym. Prawidłowo przy tym organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowienie wydane przez organ II instancji jest ostateczne z chwilą wydania (art. 16 § 1 k.p.a. a contrario – nie służy od niego odwołanie w administracyjnym toku instancji), od jego prawomocności zaś, rozumianej jako niezaskarżalność do sądu administracyjnego (art. 16 § 3 k.p.a.), należy odróżnić wykonalność: Z chwilą doręczenia Skarżącej postanowienia SKO dysponowała ona zatem pełną wiedzą pozwalającą ustalić początek i koniec biegu terminu płatności. Okoliczność, że część uczestników zaskarżyła następnie postanowienie SKO do sądu administracyjnego, nie zmieniała stanu ostateczności rozstrzygnięcia ani jego wykonalności. Po trzecie, subiektywne przekonanie strony o niejasności pouczenia czy o nieotrzymaniu odrębnego, dodatkowego zawiadomienia nie stanowi obiektywnej, szczególnej okoliczności w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Nieznajomość prawa, w tym zasad funkcjonowania administracyjnego toku instancji, nie może być kwalifikowana jako okoliczność nadzwyczajna uzasadniająca rezygnację wierzyciela publicznego z należności – przyjęcie odmiennego zapatrywania, postulowanego w skardze, oznaczałoby, że każda zaległość powstała wskutek niezrozumienia przez zobowiązanego treści doręczonych mu rozstrzygnięć podlegałaby umorzeniu, co pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z wyjątkowym charakterem instytucji ulgi oraz z zasadą równości i powszechności ponoszenia ciężarów publicznych. Zauważyć zresztą wypada – co ma znaczenie dla oceny proporcji – że system prawny sam łagodzi skutki opóźnienia w sposób adekwatny do jego rozmiaru: odsetki narastają proporcjonalnie do czasu opóźnienia, a dokonane przez Skarżącą wpłaty zostały zaksięgowane proporcjonalnie na należność główną i uboczną, wskutek czego sporna pozostała ostatecznie kwota kilkunastu złotych. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia zasady obiektywizmu przez to, że Kolegium orzekało w sprawie, w której wcześniej wydało postanowienie z dnia 21 września 2023 r. wskazać należy, że opiera się on na błędnym utożsamieniu dwóch odrębnych spraw administracyjnych. Postanowienie z dnia 21 września 2023 r. zapadło w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, natomiast zaskarżona decyzja – w sprawie udzielenia ulgi w spłacie odsetek od tych kosztów. Są to sprawy o różnym przedmiocie, różnej podstawie prawnej i różnym zakresie badania; rozstrzygnięcie pierwszej z nich nie przesądza w żaden sposób wyniku drugiej. Samorządowe kolegium odwoławcze jest przy tym ustawowo właściwym organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 17 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych) i sam fakt, że orzekało ono uprzednio w innej sprawie dotyczącej tej samej strony lub tej samej należności, nie stanowi ani podstawy wyłączenia organu (art. 25 k.p.a.), ani przesłanki wznowieniowej (art. 145 § 1 k.p.a.), ani tym bardziej naruszenia zasady prawdy obiektywnej. Skarżąca nie wskazała zresztą, aby w składzie orzekającym Kolegium zasiadały osoby podlegające wyłączeniu na podstawie art. 24 lub art. 27 k.p.a. Nietrafny okazał się również zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Wyrażona w tym przepisie zasada informowania obejmuje obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego – a więc tego postępowania, które aktualnie się toczy. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją obowiązek ten został zrealizowany wzorcowo: organ I instancji szczegółowo wskazał Skarżącej, jakie okoliczności podlegają badaniu w sprawie ulgowej i jakich dokumentów oczekuje dla ich wykazania, zawiadomił ją o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a w uzasadnieniach obu decyzji wyjaśniono stronie zarówno przesłanki ustawowe, jak i przyczyny rozstrzygnięcia odmownego. Natomiast w zakresie, w jakim zarzut ten odnosi się do rzekomych zaniedbań informacyjnych w postępowaniu rozgraniczeniowym i w postępowaniu zażaleniowym zakończonym w 2023 r., wykracza on poza granice niniejszej sprawy. Nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. Organy zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy w jej rzeczywistych granicach przedmiotowych: ustaliły źródło i wysokość należności, sposób zaksięgowania dokonanych wpłat, stan zaległości na dzień orzekania, a także podjęły – bezskuteczną z przyczyn leżących wyłącznie po stronie Skarżącej – próbę ustalenia jej sytuacji majątkowej i materialno-bytowej. Skarżąca nie zgłaszała przy tym wniosków dowodowych zmierzających do wykazania przesłanek ulgi, które zostałyby pominięte; jej wnioski i wypowiedzi zmierzały do podważenia prawidłowości zakończonego postępowania w sprawie kosztów, a więc do wykazania okoliczności pozbawionych znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ulgowej (art. 78 § 1 k.p.a. a contrario). Co się tyczy art. 79a § 1 k.p.a., przepis ten – nakazujący wskazanie stronie przesłanek zależnych od niej, które nie zostały spełnione lub wykazane – został w istocie zrealizowany wezwaniem z dnia 10 kwietnia 2025 r., w którym jednoznacznie zakomunikowano Skarżącej, wykazanie jakich okoliczności warunkuje możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Trudno o bardziej czytelne umożliwienie stronie spełnienia ciążącego na niej ciężaru dowodzenia; to, że strona z możliwości tej świadomie nie skorzystała, nie może obciążać organów. Wbrew stanowisku skargi w sprawie nie zaistniała także przesłanka interesu publicznego przemawiająca za umorzeniem odsetek. Jak wyżej wskazano, interes publiczny wymaga respektowania zasad sprawiedliwości i równości wobec ogółu zobowiązanych oraz dbałości o dochody wspólnoty samorządowej. Umorzenie należności ubocznej tylko dlatego, że zobowiązana pozostaje w subiektywnym przekonaniu o niejasności doręczonych jej rozstrzygnięć przy jednoczesnym braku jakichkolwiek danych o jej sytuacji ekonomicznej godziłoby w te wartości, stawiając Skarżącą w pozycji uprzywilejowanej względem tych uczestników obrotu, którzy terminowo regulują swoje zobowiązania publicznoprawne. Odnosząc się wreszcie do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. wskazać należy, że zasada zaufania do władzy publicznej nie może być rozumiana jako nakaz rozstrzygania każdej sprawy zgodnie z oczekiwaniem strony ani jako źródło obowiązku "przyznania się organu do winy" i wydania decyzji pozytywnej niejako tytułem zadośćuczynienia za odczuwane przez stronę niedogodności. Zasada ta wymaga prowadzenia postępowania w sposób rzetelny, przewidywalny i zrozumiały – i tym wymaganiom organy sprostały. Wywodzona z art. 8 § 2 k.p.a. reguła uwzględniania utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw również nie została naruszona: rozstrzygnięcie organów odpowiada jednolitej, ugruntowanej linii orzeczniczej dotyczącej stosowania art. 64 u.f.p., zgodnie z którą brak wykazania przez wnioskodawcę przesłanek ulgi – w szczególności wskutek odmowy udokumentowania sytuacji majątkowej – skutkuje odmową jej udzielenia. Okoliczność, że organ I instancji zasięgnął w toku sprawy opinii obsługi prawnej, w żaden sposób nie uchybia zasadzie zaufania; przeciwnie, świadczy o dążeniu do prawidłowego, rozważnego załatwienia sprawy. Resumując. W ocenie Sądu organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, prawidłowo wyłożyły przesłanki art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i zasadnie przyjęły, że żadna z nich nie została przez Skarżącą wykazana. Uzasadnienia decyzji organów obu odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a.: wskazują fakty, które organy uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły, oraz wyjaśniają podstawę prawną z przytoczeniem przepisów i ich wykładni; tok rozumowania organów jest logiczny, spójny i w pełni weryfikowalny. Granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone, a rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.