III SA/Gl 1029/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia 5 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia do szkoły doktorskiej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia 26 lipca 2023 r. nr [...]; 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z 5 września 2023 r., Nr [...], Rektor Uniwersytetu [...] w K. (dalej: organ), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz § 9 ust. 12 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w K. z 20 grudnia 2022 r. w sprawie zasad i trybu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] na rok akademicki 2023/2024, po rozpatrzeniu wniosku D. M. (dalej: skarżący) z 1 sierpnia 2023 r. (data wpływu - 14 sierpnia 2023 r.) o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy przyjęcia w roku akademickim 2023/2024 na pierwszy rok do Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] w K. zakończonej decyzją z dnia 26 lipca 2023 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dziekan Szkoły Doktorskiej działający z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...], decyzją nr [...] z 26 lipca 2023 r. odmówił skarżącemu przyjęcia w roku akademickim 2023/2024 na pierwszy rok do Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] w K.. W motywach uzasadnienia organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego w obszarze nauk społecznych w dyscyplinie naukowej: nauki prawne kandydat uzyskał 41,76 punktów w trzech etapach postępowania. Komisja oceniła kandydata do Szkoły Doktorskiej następująco: ETAP I: projekt planu badawczego: 7,33; ETAP II: rozmowa kwalifikacyjna: 4,62; ETAP III: osiągnięcia naukowe i współpraca międzynarodowa: 4,00. W rozmowie kwalifikacyjnej kandydat musi uzyskać co najmniej 6 punktów na 10 możliwych. Skarżący natomiast w rozmowie kwalifikacyjnej uzyskał wynik poniżej 6 punktów, co było podstawą do wydania decyzji o nieprzyjęciu do Szkoły Doktorskiej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący zarzucił: 1. naruszenie § 8 ust. 1 uchwały nr [...] w związku z § 5 ust. 1 pkt 3-6 uchwały nr [...] oraz § 3 ust. 3 uchwały nr [...] w związku z art. 7 k.p.a. związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a., polegającej na dowolnej i wybiórczej ocenie jego kandydatury do Szkoły Doktorskiej na II etapie postępowania kwalifikacyjnego, dokonanej z naruszeniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, a także obiektywizmu i bezstronności, 2. naruszenie art. 67 k.p.a. w związku z § 4 ust. 14 uchwały nr [...] oraz § 8 ust. 1 i 2 uchwały nr [...] w związku z § 3 ust. 3 uchwały nr [...], polegającej na niesporządzeniu przez obszarową komisję kwalifikacyjną dokumentacji potwierdzającej przebieg postępowania kwalifikacyjnego. Rektor, po rozpatrzeniu wniosku, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 5 września 2023 r. wyjaśnił, że tryb postępowania kwalifikacyjnego, w ramach którego odbywa się rekrutacja do Szkoły Doktorskiej, określił Senat Uniwersytetu [...] uchwałą nr [...] z 20 grudnia 2022 r. w sprawie zasad i trybu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] w K. na rok akademicki 2023/2024, zwanej dalej "zasadami rekrutacji", podjętą na podstawie delegacji ustawowej. Zgodnie z § 8 ust. 1 zasad rekrutacji rozmowa kwalifikacyjna ma na celu ustalenie ogólnego poziomu wiedzy kandydata w danej dyscyplinie oraz szans realizacji planowanej przez niego rozprawy doktorskiej. Liczba punktów za rozmowę kwalifikacyjną jest średnią arytmetyczną liczoną z punktacji przyznanej kandydatowi przez poszczególnych członków obszarowej komisji rekrutacyjnej, biorących udział w rozmowie kwalifikacyjnej, z wyłączeniem przewodniczącego komisji obszarowej. Wynik poniżej 6 punktów jest podstawą do wydania decyzji o nieprzyjęciu do Szkoły Doktorskiej, o której mowa w § 9 ust. 12 (§ 8 ust. 2 zasad rekrutacji). Dalej wyjaśnił, że w postępowaniu kwalifikacyjnym liczba uzyskanych przez skarżącego punktów wyniosła 41,76, gdzie poszczególne etapy postępowania zostały ocenione przez Komisję następująco: ETAP I: projekt planu badawczego: 7,33 ; ETAP II: rozmowa kwalifikacyjna: 4,62; ETAP III: osiągnięcia naukowe i współpraca międzynarodowa: 4,00. Komisja obliczyła wynik końcowy w następujący sposób: WK = 2 x PP + 5 x RK + 1 x ON + 1 X WM, gdzie PP to ocena za projekt planu badawczego, RK to ocena za rozmowę kwalifikacyjną, ON to ocena za osiągnięcia naukowe oraz WM to ocena za współpracę międzynarodową. W trakcie rozmowy kwalifikacyjnej kandydat zaprezentował projekt badawczy i udzielił odpowiedzi na zadane mu pytania. Za rozmowę kwalifikacyjną członkowie komisji przyznali 4,62 pkt. Zatem kandydat nie uzyskał z rozmowy kwalifikacyjnej wymaganej przepisami zasad rekrutacji liczby punktów: 6. Tym samym, zgodnie z § 8 ust. 2 zasad rekrutacji, jedynym możliwym i zgodnym z prawem rozstrzygnięciem była decyzja odmawiająca przyjęcia na pierwszy rok kształcenia w Szkole Doktorskiej. Rektor ponadto zauważył, że zarówno przeprowadzenie postępowania rekrutacyjnego, jak i ustalanie liczby punktów uzyskanych przez kandydata w tym postępowaniu należy do zadań komisji rekrutacyjnej (§ 3 zasad rekrutacji), składającej się z osób posiadających wiedzę specjalistyczną w danej dyscyplinie naukowej. Celem postępowania rekrutacyjnego jest wskazanie najlepszych kandydatów do kształcenia w Szkole Doktorskiej. Ich predyspozycje sprawdzane są na podstawie dotychczasowych doświadczeń, osiągnięć naukowych, projektu badawczego oraz rozmowy kwalifikacyjnej. Ocena taka dokonywana jest w oparciu o posiadaną wiedzę oraz doświadczenie członków komisji. Z tego względu zarzuty naruszenia przepisów zasad rekrutacji i k.p.a. przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, polegające na dowolnej i wybiórczej ocenie kandydatury skarżącego do Szkoły Doktorskiej na II Etapie postępowania kwalifikacyjnego, dokonanej z naruszeniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, a także obiektywizmu i bezstronności przez komisję, organ uznał za nieuzasadnione. W toku postępowania członkowie komisji udzielili ustnych wyjaśnień i nie znaleźli podstaw do zmiany oceny rozmowy kwalifikacyjnej. Zatem Rektor, rozpatrujący ponownie wniosek, nie jest uprawniony do dokonania merytorycznej weryfikacji prawidłowości przyznanych ocen. Organ w tym zakresie jest związany merytoryczną oceną komisji rekrutacyjnej przeprowadzającej rozmowę kwalifikacyjną i oceną projektu badawczego kandydata do Szkoły Doktorskiej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 862/22). Za nieuzasadniony uznał również zarzut naruszenia przepisów polegający na niesporządzeniu przez obszarową komisję kwalifikacyjną dokumentacji potwierdzającej przebieg postępowania kwalifikacyjnego, bowiem żaden przepis zasad rekrutacji nie obliguje komisji do sporządzenia protokołu z rozmowy kwalifikacyjnej. Podsumowując organ stwierdził, że rozpatrując ponownie wniosek kandydata i biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, nie znalazł podstaw do zmiany wydanej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa: a) art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w z w. z art. 67 § 1 k.p.a. oraz § 1 ust. 1 pkt 2 i 4 Uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w K. z dnia 30 listopada 2021 r. w sprawie określenia Regulaminu Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] w K. w zw. z § 69 ust. 1 i § 70 ust. 7 Statutu Uniwersytetu [...] w K. w zw. z § 8 ust. 1 i 2 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w K. z dnia 20 grudnia 2022 roku w sprawie zasad i trybu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] na rok akademicki 2023/2024 (dalej jako Uchwała nr [...]) w zw. z § 3 ust. 3 Uchwały nr [...] poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 26 lipca 2023 roku w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem prawa polegającym na niesporządzeniu przez obszarową komisję kwalifikacyjną dokumentacji potwierdzającej przebieg postępowania kwalifikacyjnego, w tym w szczególności protokołów z posiedzeń obszarowej komisji rekrutacyjnej, protokołów z przebiegu rozmów kwalifikacyjnych, protokołów/kart ocen z przyznaną przez poszczególnych członków obszarowej komisji kwalifikacyjnej punktacją, co uniemożliwia weryfikację przebiegu postępowania kwalifikacyjnego, w tym przeprowadzonej rozmowy kwalifikacyjnej, poprawności ustalenia średniej oceny z II Etapu postępowania kwalifikacyjnego, a także punktacji przyznanej przez członków obszarowej komisji kwalifikacyjnej za poszczególne elementy podlegające ocenie na tym etapie postępowania kwalifikacyjnego, skutkujące naruszeniem zasady obiektywizmu, przejrzystości i równości postępowania kwalifikacyjnego, co prowadzi do stwierdzenia, że postępowanie kwalifikacyjne nie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do organów uczelni jako organów powołanych z mocy prawa do rozstrzygania indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej; b) art. 140 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nieodpowiadający wymogom określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz nie odniesienie się i nierozważenie przez organ wszystkich twierdzeń i zarzutów sformułowanych we wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 1 sierpnia 2023 roku, a także sformułowanych w środku odwoławczym wniosków dowodowych, co w konsekwencji prowadziło do naruszenia przez organ zasady przekonywania; c) art. 140 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 67 § 1 k.p.a. oraz art. 81 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie uzupełniających czynności dowodowych w postaci odebrania przez organ ustnych wyjaśnień od członków obszarowej komisji rekrutacyjnej i niesporządzenie z tej czynności protokołu, a następnie oparcie decyzji z dnia 5 września 2023 r. o wnioski wynikające z przeprowadzonego uzupełniającego postępowania dowodowego pomimo braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ, co skutkowało pozbawieniem strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu; d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 Uchwały nr [...] w zw. z § 5 ust. 1 pkt 3-6 Uchwały nr [...] oraz § 3 ust. 3 Uchwały nr [...] w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z 26 lipca 2023 r. w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem prawa polegającym na dowolnej i wybiórczej ocenie kandydatury skarżącego do Szkoły Doktorskiej na II Etapie postępowania rekrutacyjnego, dokonanej z naruszeniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, a także obiektywizmu i bezstronności, z pominięciem części dokumentów przedłożonych w toku postępowania rekrutacyjnego i wynikających z tych dokumentów informacji potwierdzających w obiektywnym ujęciu prezentowany przez skarżącego wysoki poziom wiedzy z dyscypliny nauki prawne oraz istotne szanse na realizację planowanej rozprawy doktorskiej, co skutkowało zaniżoną oceną kandydatury skarżącego do Szkoły Doktorskiej na II Etapie postępowania rekrutacyjnego. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wniósł przy tym o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy wskazać, że Sąd nie jest kolejnym organem administracji publicznej, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy. To na organie spoczywał obowiązek wykazania w postępowaniu administracyjnym, że odmowa przyjęcia skarżącego na studia doktoranckie była uzasadniona. Należy przy tym podkreślić, że przedmiotem kontroli Sądu jest wydana w sprawie decyzja, a nie odpowiedź na skargę, w której organ szeroko odniósł się do merytorycznej oceny skarżącego jako kandydata w przeprowadzonym postępowaniu kwalifikacyjnym. Przepis art. 200 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zawiera następujące zasady rekrutacji do szkoły doktorskiej: 1. Do szkoły doktorskiej może być przyjęta osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, albo osoba, o której mowa w art. 186 ust. 2. 2. Rekrutacja do szkoły doktorskiej odbywa się w drodze konkursu na zasadach określonych przez senat albo radę naukową. 3. Zasady, o których mowa w ust. 2, oraz program kształcenia, o którym mowa w art. 201 ust. 3, podmiot prowadzący szkołę doktorską udostępnia nie później niż 5 miesięcy przed rozpoczęciem rekrutacji. 4. Przyjęcie do szkoły doktorskiej następuje w drodze wpisu na listę doktorantów. 5. Odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. 6. Wyniki konkursu są jawne. 7. Jednocześnie można być doktorantem tylko w jednej szkole doktorskiej. 8. Osoba przyjęta do szkoły doktorskiej rozpoczyna kształcenie i nabywa prawa doktoranta z chwilą złożenia ślubowania. W podstawie prawnej decyzji z 26 lipca 2023 r., organ powołał art. 200 ust. 2 i 5 ww. ustawy oraz § 9 ust. 12 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] w K. z 20 grudnia 2022 r. w sprawie zasad i trybu rekrutacji do Szkoły Doktorskiej w Uniwersytecie [...] na rok akademicki 2023/2024, Należy przy tym podkreślić, że odmowa przyjęcia do szkoły doktorskiej (ust. 5) powinna spełniać wszystkie wymagania sformułowane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ uczelni nie sprostał w zaskarżonej decyzji powyższym wymogom. Decyzja z 26 lipca 2023 r. zawiera w swoim uzasadnieniu wyłącznie wynik postępowania kwalifikacyjnego i liczbę uzyskanych przez skarżącego punktów. Z kolei, w zaskarżonej decyzji z 5 września 2023 r. organ ograniczył się jedynie do ogólnikowych stwierdzeń, które są nieweryfikowalne i całkowicie wymykają się spod kontroli Sądu. Zasada autonomii szkół wyższych nie może być jednak rozumiana jako dowolność postępowania organów uczelni w obszarach jej działań. Sąd nie ingeruje w wysokość przyznanej punktacji za rozmowę kwalifikacyjną, ale arbitralne jej określenie przez organ bez możliwości sprawdzenia przyznanej punktacji narusza przejrzystość rekrutacji. W szczególności z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika dlaczego skarżący za rozmowę kwalifikacyjną otrzymał 4,62 punkty. Nie wiadomo kto przeprowadzał rozmowę kwalifikacyjną i jakie były jej poszczególne oceny. Wynik żadnego z etapów postępowania kwalifikacyjnego nie powinien być przedmiotem domysłów. Przeciwnie, każdy z etapów postępowania powinien być transparentny dla jego uczestnika, ale także Sądu w razie kontroli sadowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji. Tymczasem uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i zdawkowe, a tym samym nieprzekonujące i niemożliwe do zweryfikowania. Organ ograniczył się do stwierdzenia, że Komisja Konkursowa dokonała ponownej weryfikacji przyznanych punktów w poszczególnych kategoriach i postanowiła podtrzymać przyznaną punktację na dotychczasowym poziomie. Z uzasadnienia decyzji nie wynika jakie okoliczności zostały uwzględnione na korzyść skarżącego, a z jakich powodów skarżącemu nie przyznano punktów w najwyższej wysokości. Wyjaśnić przy tym należy, że ewentualna próba konwalidacji powyższych uchybień dopiero w odpowiedzi na skargę jest spóźniona, bowiem nie może ona wpływać na ocenę decyzji w kształcie w jakim została ona wydana i zaskarżona do Sądu. Przedmiotem kontroli Sądu nie jest odpowiedź na skargę. Nie jest przy tym rolą Sądu zastępowanie organów do tego powołanych i przekonywanie strony o zasadności rozstrzygnięcia i to o charakterze uznaniowym, jeżeli organ sam tych motywów w wydanej decyzji nie wyjaśni. Podsumowując, sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia swojej zasadniczej roli, jaką jest wyjaśnienie stronie motywów podjęcia przez organ takiego a nie innego rozstrzygnięcia w sprawie i jest dalekie od realizacji zasad otwartości i konkurencyjności przeprowadzonego konkursu oraz zasady transparentności działań organów uczelni, które towarzyszyć winny procedurze wyboru kandydatów do Szkoły Doktorskiej. Rekrutacja do szkoły doktorskiej ma postać sformalizowanego postępowania konkursowego. Pomimo, iż nie zostało to wprost określone przez ustawodawcę, oczywistym jest, że postępowaniu temu powinny towarzyszyć obiektywizm, jawność i przejrzystość. Realizacja tych zasad służyć ma nie tylko osobom aplikującym do szkoły doktorskiej, czy dokonującemu kontroli Sądowi. Służyć ma także organom uczelni, by w procesie kontroli podjętych rozstrzygnięć, mogły obronić słuszność dokonanego wyboru. Podsumowując, skarżący słusznie zarzucił, że organ nie zrealizował obowiązku wynikającego z art. 107 § 3 k.p.a. co do podania uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, przez co naruszył również zasadę przekonywania wskazaną w art. 11 k.p.a. Te naruszenia mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy powodują, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja nie mogą pozostać się w obrocie prawnym. Wskazania co do dalszego procedowania w sprawie wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni uwagi odnoszące się do należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, wynikające wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi.