III SA/Gd 122/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. z dnia 25 czerwca 2018 r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: umorzyć postępowanie w sprawie przyznania wnioskodawcy prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 122/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M. J. na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Odpisy tego postanowienia z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia zostały doręczone stronom postępowania, w tym skarżącemu, któremu odpis postanowienia doręczono w dniu 10 października 2017 r. W konsekwencji ostatnim dniem do wniesienia zażalenia był 17 października 2017 r., w związku z czym ww. postanowienie – wobec niewniesienia zażalenia - uprawomocniło się w dniu 18 października 2017 r. W dniu 25 czerwca skarżący wniósł formularz urzędowy PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca wskazał, że sprawa dotyczy zatrzymania prawa jazdy. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalny w każdym stadium postępowania sądowego, aż do zakończenia sprawy prawomocnym orzeczeniem - wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie (vide: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 498). Wniosek skarżącego z dnia 25 czerwca 2018 r. został złożony w sytuacji, w której przed złożeniem tego wniosku prawomocnie zostało zakończone postępowanie w niniejszej sprawie. Stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez Sąd i nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OZ 776/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji byłoby możliwe wyłącznie w przypadku, w którym wnioskodawca wniosek taki składałby w celu zainicjowania postępowań nadzwyczajnych mających prowadzić do ewentualnego wzruszenia prawomocnych orzeczeń zapadłych w niniejszym postępowaniu. Zaakceptowano bowiem w orzecznictwie i doktrynie prawa możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy po prawomocnym zakończeniu postępowania, przy składaniu którego strona wyrazi chęć zaskarżenia tego orzeczenia (czy to przez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia czy przez skargę o wznowienie postępowania) wskazując, że w tym celu konieczne jest skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, o którego ustanowienie strona wnosi. Intencja strony musi jednak być wykazana jednoznacznie z informacji o przedmiocie zaskarżenia, zawartej w odpowiedniej rubryce stosownego formularza urzędowego, uzasadnienia wniosku bądź innego pisma strony (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 745/09, LEX nr 552405 oraz glosa G. Karcza, publ. GSP-Prz.Orz. z 2001 r., nr 1, str. 47-56). Treść rozpatrywanego wniosku nie daje podstaw do stwierdzenia, aby celem wnioskującego było zainicjowanie tego typu postępowań. Wnioskodawca, będący skarżącym w niniejszej sprawie, w której skarga została prawomocnie odrzucona, wskazał jedynie, że sprawa dotyczy zatrzymania prawa jazdy. Kwestie zatrzymania prawa jazdy nie były przedmiotem merytorycznego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w niniejszej sprawie, albowiem skarga została odrzucona z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w dacie, w której postanowienie kończące postępowanie było już prawomocne nie dotyczy zatem żadnego z postępowań mogących mieć bezpośredni związek z dochodzeniem przez wnioskodawcę jego praw w prowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wnioskodawcy upłynął również termin do zaskarżenia ww. postanowienia z dnia 21 września 2017 r. zażaleniem, zaś z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, aby intencją skarżącego było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Podkreślić należy, że aktualnie rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy wpłynął w związku z toczącym się postępowaniem incydentalnym, w którym skarżący kwestionuje zasadność postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 września 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 122/17, utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 31 maja 2017 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Z kolei skarżący nie wniósł zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi, w związku z czym postanowienie to stało się prawomocne. Z chwilą stwierdzenia prawomocności postanowienia postępowanie sądowe zostało zakończone. Kolejne wnioski skarżącego, dotyczące wyłącznie kwestii incydentalnych tj. przyznania prawa pomocy, są bezprzedmiotowe oraz nie zmierzają do rozpoznania jego sprawy, która jest prawomocnie zakończona. Wszystkie wyżej wskazane okoliczności stanowią - w świetle cytowanego wyżej art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. - podstawę do stwierdzenia, że rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 czerwca 2018 r. stało się zbędne a postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy podlega umorzeniu. Jak przewiduje bowiem art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z uwagi na powyższe referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.