III OZ 84/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt II SO/Wa 21/24 w sprawie ze skargi C. U. o wymierzenie grzywny M. sp. z o.o. z siedzibą w M. za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w terminie skargi oraz akt sprawy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt II SO/Wa 21/24 oddalił wniosek C. U. (dalej także jako: skarżący) o wymierzenie M. sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej także jako: Spółka) grzywny za nieprzekazanie Sądowi I instancji w terminie skargi oraz akt sprawy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w związku z tym, że z pisma Spółki z dnia 29 sierpnia 2024 r., złożonego do sprawy II SAB/Wa 418/24, wynika, że skarżący skargę z dnia 19 kwietnia 2024 r., której nieprzekazanie w ustawowym terminie zarzuca, złożył w formie elektronicznej (dokument opatrzony podpisem zaufanym) z adresu [...] na adres e-mail spółki: [...], który to adres nie jest adresem elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP Spółki, to wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy nie zasługiwał w niniejszej sprawie na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę do sądu administracyjnego, wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, zaś organ przekazuje skargę sądowi z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 ustawy), jednak choć przewidziany w art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny, to przekazanie skargi sądowi wraz z aktami administracyjnymi sprawy – jak wskazał Sąd I instancji - z oczywistych powodów, możliwe jest wtedy, gdy skarga taka zostanie złożona do organu. Dopiero po złożeniu do organu skargi skierowanej do sądu administracyjnego oraz niezastosowaniu się przez organ do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a zatem również i skarga inicjująca postępowanie muszą spełniać wymagania określone w art. 46 i art. 57 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednym z tych wymogów jest natomiast wniesienie jej w formie ustalonej przepisami ustawy, tj. w formie papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego, jednakże wyłącznie za pośrednictwem platformy ePUAP. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd I instancji wskazał, że nie jest możliwe skuteczne wniesienie skargi za pośrednictwem wiadomości e-mail, gdyż zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie taka skarga nie wywoła skutków procesowych. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że wobec tego, że ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia skargi za pośrednictwem wiadomości e-mail, pismo skarżącego z dnia 19 kwietnia 2024 r. pozostawione zostało w aktach zakreślonej sprawy II SAB/Wa 418/24 i nie został mu nadany dalszy bieg. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wskazane powyżej okoliczności nie uzasadniają zastosowania w niniejszej sprawie przewidzianego rygoru wymierzenia Spółce grzywny. Pismem z dnia 23 grudnia 2024 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji, w którym zwrócił uwagę na okoliczności, które mogły zostać przedstawione Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przez Spółkę w sposób niezgodny z rzeczywistością. W związku z twierdzeniem, że skarga skarżącego została złożona w formie elektronicznej na adres e-mail Spółki C. U. wyjaśnił, że wbrew twierdzeniom Spółki, skargę złożył za pośrednictwem Poczty Polskiej, po wcześniejszej próbie złożenia jej drogą elektroniczną. Skarżący przyznał, że początkowo wysłał skargę na adres mailowy Spółki, jednak z uwagi na to, że nie jest to adres elektronicznej skrzynki ePUAP, skarżący uznał, że taka forma nie spełnia wymogów formalnych i w dniu 14 maja 2024 r. nadał ww. skargę w formie pisemnej – listem poleconym, na potwierdzenie czego przedstawił dowód nadania ww. korespondencji za pośrednictwem Poczty Polskiej. Skarżący wskazał także na datę odbioru skargi przez Spółkę, tj. w dniu 20 maja 2024 r. załączając jednocześnie potwierdzenie odbioru ww. przesyłki przez adresata. W świetle powyższego zdaniem skarżącego twierdzenia Spółki o rzekomej elektronicznej formie złożenia skargi są niezgodne z prawdą i mogły wprowadzić w błąd Sąd I instancji, a także wpłynąć na przebieg postępowania. W odpowiedzi na zażalenie Spółka wniosła o oddalenie zażalenia w całości potwierdzając jednak wskazywaną przez skarżącego okoliczność, że złożył on skargę dwukrotnie, tj. pierwotnie w formie elektronicznej (w dniu 19 kwietnia 2024 r.), a następnie w formie pisemnej na adres siedziby Spółki (w dniu 20 maja 2024 r.). Spółka wskazała jednak, że w jej ocenie nie ma to znaczenia dla wyniku sprawy, gdyż Spółka uznała skargę wniesioną w formie elektronicznej za skutecznie złożoną i w całości ją uwzględniła w decyzji z dnia 21 maja 2024 r. Jednocześnie Spółka przedłożyła do akt sprawy poświadczony za zgodność z oryginałem odpis skargi na bezczynność złożonej przez skarżącego do Spółki – w formie pisemnej – w dniu 20 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało uchylić. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., na organie administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci możliwości złożenia przez skarżącego wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Jak wyjaśniono w doktrynie, ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328). Regulację szczególną w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej: u.d.i.p., zgodnie z którym do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, a więc przepis ten skraca termin, w jakim organ zobligowany jest do przesłania Sądowi skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że podstawą wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnięcia o oddaleniu wniosku skarżącego o wymierzenie Spółce grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi oraz akt sprawy w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. było przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarga nie została skutecznie przez skarżącego złożona, bowiem jako wniesiona w dniu 19 kwietnia 2024 r. za pośrednictwem wiadomości e-mail nie wywołuje skutków procesowych. Tymczasem już we wniosku o wymierzenie Spółce grzywny za nieprzekazanie jego skargi w ustawowym terminie, skarżący wskazuje kilka dat wniesienia skargi, co jednak zostało pominięte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Choć skarżący wnosi o wymierzenie Spółce grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi z dnia 19 kwietnia 2024 r. to jednocześnie w uzasadnieniu wniosku podaje, że złożył ją w dniu 16 maja 2024 r., a w końcowych żądaniach wniosku wskazuje na datę 14 maja 2024 r. Co więcej, do wniosku o wymierzenie grzywny skarżący załączył potwierdzenie nadania skargi za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 14 maja 2024 r. Okoliczność tę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zupełnie jednak pominął wydając zaskarżone postanowienie. Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy oparł swoje rozstrzygnięcie na informacji wynikającej z akt sprawy o sygn. II SAB/Wa 418/24, tj. na piśmie z dnia 29 sierpnia 2024 r., złożonym do akt ww. sprawy, w którym Spółka wyjaśniła, że skarga z dnia 19 kwietnia 2024 r. została złożona przez skarżącego w formie elektronicznej z adresu [...] na adres e-mail spółki: [...], który to adres nie jest adresem elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP Spółki. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pominął inne daty złożenia skargi, wskazywane przez skarżącego we wniosku, a przede wszystkim nie odniósł się do dołączonego do wniosku dowodu nadania korespondencji za pośrednictwem Poczty Polskiej, która to korespondencja miała zawierać skargę, której nieprzekazanie w terminie zarzuca skarżący. W zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy - skoro Sąd I instancji, przed wydaniem rozstrzygnięcia, posiadał wiedzę na temat nadania za pośrednictwem Poczty Polskiej korespondencji, w której jak wskazywał skarżący znajdowała się skarga, a ponadto z wniosku o wymierzenie grzywny wynikały rozbieżności w zakresie dat wniesienia skargi, zachodziły podstawy do skierowania do skarżącego, jak i Spółki wezwania do udzielenia stosownych wyjaśnień w tym zakresie oraz uzyskania bieżącego stanowiska w kwestii określenia daty wniesienia skargi do Spółki, jak i formy w jakiej została ona wniesiona, a tym samym co do zasadności domagania się wymierzenia Spółce grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie tego jednak nie uczynił, co z kolei prowadzi do wniosku, że przed wydaniem rozstrzygnięcia nie ocenił stanu sprawy w sposób wystarczająco wnikliwy, a to czyni zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie o oddaleniu wniosku skarżącego o wymierzenie grzywny przedwczesnym. Wątpliwości co do daty, jak i formy wniesienia skargi przez skarżącego, której nieprzekazanie w terminie zarzuca się Spółce w niniejszej sprawie, potwierdza treść zażalenia, a także odpowiedzi na zażalenie. Obie strony postępowania potwierdziły bowiem, że skarżący wniósł skargę dwukrotnie. Najpierw – tak jak wskazał Sąd I instancji – w dniu 19 kwietnia 2024 r. za pośrednictwem skrzynki mailowej Spółki, a zatem nieskutecznie, jednak w dniu 14 maja 2024 r. skarżący ponownie skierował skargę do Spółki, tym razem w formie papierowej za pośrednictwem Poczty Polskiej, co zgadza się zresztą z załączonym do wniosku oraz do zażalenia potwierdzeniem nadania korespondencji. Przywołane okoliczności skutecznie podważają prawidłowość ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, a w związku z tym, że ustalenia te stanowiły podstawę oddalenia wniosku skarżącego o wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi w ustawowym terminie, to Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne uwzględnienie zażalenia skarżącego. Z powołanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.