III OZ 77/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2021r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Śląskiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt III SA/GL 570/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie programu pomocy stypendialnej dla uczniów [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt III SA/GL 570/20 odrzucił skargę Wojewody Śląskiego (skarżący) na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie programu pomocy stypendialnej dla uczniów [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z 8 września 2020 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez podpisanie skargi za pomocą kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego oraz nadesłania pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi organu 16 września 2020 r. Termin do uzupełnienia braków upłynął w dniu 23 września 2020 r. Skarżący organ 23 września 2020 r. nadesłał podpisaną skargę oraz pełnomocnictwo, które nie zostało opatrzone podpisem. Przy piśmie z 23 września 2020 r. - nadanym 24 września 2020 r. - organ przesłał uwierzytelnione pełnomocnictwo tradycyjną przesyłką pocztową. W tych okolicznościach Sąd I instancji wskazał na treść art. 46 § 1 oraz art. 57 p.p.s.a. i wyjaśnił, że w terminie strona uzupełniła jedynie brak formalny w postaci przesłania podpisanej skargi, bowiem nadesłane ponownie pełnomocnictwo również nie zostało uwierzytelnione. Wyjaśnił również, że przesyłka nadana 24 września 2020 r. zawierająca uwierzytelnione pełnomocnictwo nadana została z uchybieniem zakreślonego terminu. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie; organ nadzoru nie uchybił bowiem terminowi wyznaczonemu do prawidłowego przedłożenia skargi wraz z załącznikami – w rozumieniu przepisów, określających wymogi co do fachowego poświadczenia zgodności z oryginałem dokumentów w korespondencji elektronicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie zaś z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W myśl art. 12b § 1 p.p.s.a. warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a . Z kolei art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zgodnie natomiast z treścią art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Z kolei w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przedmiotowej sprawie skarżący drogą elektroniczną wniósł skargę, która stanowiła załącznik do pisma przewodniego. Skoro zaś podpis elektroniczny został złożony jedynie pod pismem przewodnim do skargi, to Sąd I instancji prawidłowo wezwał organ do usunięcia braku formalnego pod rygorem odrzucenia skargi. W uzasadnieniu zażalenia skarżący organ wskazując na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II OZ 257/20 wskazał, iż sama okoliczność, że podpisem elektronicznym podpisane zostało pismo przewodnie zawierające załączniki jednocześnie oznacza, że wszystkie załączone do niego załączniki zostały podpisane bez konieczność indywidualnego podpisywania każdego z plików. Ponadto zaznaczył, że oddzielnego podpisywania każdego z plików nie przewidziano w ramach portalu ePUAP. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie, nie podziela jednak stanowiska wyrażonego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II OZ 275/20 i przywołanej w tym uzasadnieniu argumentacji dotyczącej korzystania ze środków komunikacji elektronicznej, bowiem nie ma przeszkód technicznych, aby strona podpisała skargę w formie podpisu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego. W tym miejscu wskazać należy na przeważające w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko wyrażone m.in. w postanowienia NSA z: 9 października 2020 r. sygn. akt I OZ 814/20, 13 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 884/20, 26 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 937/20, 9 grudnia 2020 r. sygn. akt I OZ 1032/20, 11 grudnia 2020 r. sygn. akt I OZ 1000/20, 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OZ 1048/20). Przypomnieć należy, że art. 46 § 2b p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, ze strona składająca pisma za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej ma obowiązek podpisania wszystkich załączników na zasadach wskazanych w art. 46 § 2a p.p.s.a. Natomiast podpisanie wymaganym podpisem dokumentu elektronicznego wnoszonego przez platformę e-PUAP, wewnątrz którego przekazywane są inne dokumenty (np. załączniki) skutkuje podpisaniem jedynie tekstu tego pisma, nie zaś całego dokumentu elektronicznego wraz z załączonymi do niego plikami. Mając zaś na uwadze brzmienie art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. nie sposób przyjąć, iż opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, a zatem również załączonego w niniejszej sprawie pełnomocnictwa. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał już, że ma świadomość, że aktualnie platforma ePUAP nie pozwala przy tworzeniu korespondencji podpisywać załączników zarówno podpisem zaufanym, jak i kwalifikowanym. Natomiast o ile formularz pisma ogólnego można podpisać w ten sposób, o tyle nie ma technicznej możliwości podpisania z poziomu ePUAP załącznika. W ocenie NSA nie jest to jednak okoliczność, która uzasadniałaby odstąpienie zawartego art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. wymogu odrębnego opatrzenia właściwym podpisem załączników do pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego. Wyjaśnienia wymaga, iż regulacje zawarte w p.p.s.a. mają pozycję nadrzędną w stosunku do wytycznych czy instrukcji dotyczących funkcjonowania platformy ePUAP. Jednocześnie wskazać należy, że istnieją rozwiązania techniczne, które umożliwiają dopełnienie ww. wymogów procesowych, bowiem składając skargę do organu, skarżący może wpisać jej treść w formularz pisma ogólnego (dokument w formacie XML) lub załączyć w postaci pliku (np.: doc, pdf ) do tego formularza. Przypomnieć należy, że Ministerstwo Cyfryzacji uruchomiło narzędzie, które umożliwia podpisanie dokumentu podpisem zaufanym (https://moj.gov.pl/uslugi/signer/upload?xFormsAppName=SIGNER). Tym samym podpisany za pomocą tego narzędzia dokument elektroniczny należy załączyć do pisma przewodniego w ePUAP, bowiem podpis dokonywany w tego rodzaju systemie spełnia kryteria określone w art. 46 § 2a p.p.s.a. Tym samym tak podpisany załącznik czyni zadość wymaganiom z art. 46 § 2b p.p.s.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci podpisania złożonej w formie dokumentu elektronicznego skargi oraz pełnomocnictwa załączonych do pisma przewodniego złożonego za pośrednictwem platformy ePUAP zostało skutecznie doręczone 16 września 2020 r. Skarżący w terminie otwartym do uzupełnienia wyżej wskazanych braków przesłał jedynie podpisaną skargę, bowiem ponownie nadesłane pełnomocnictwo nie zostało opatrzone odpowiednim podpisem. Nadesłane natomiast przesyłką tradycyjną, tj. za pośrednictwem Poczty Polskiej, uwierzytelnione kopie pełnomocnictw zostały nadane 24 września 2020 r., a zatem z uchybieniem terminu. Tym samym za słuszne należało uznać stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.