III OZ 617/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.H. i J.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 października 2023 r., sygn. akt II SPP/Gl 165/23 o odrzuceniu sprzeciwu od zarządzenia starszego referendarza sądowego WSA w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2023 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w sprawie ze skargi M.H. i J.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 27 lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 16 października 2023 r., sygn. akt II SPP/Gl 165/23, odrzucił sprzeciw M.H. i J.H. od zarządzenia starszego referendarza sądowego WSA w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2023 r. o pozostawieniu wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w sprawie kluczowa dla rozstrzygnięcia pozostawała okoliczność, że czternastodniowy termin do odbioru przesyłki zawierającej odpis zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, rozpoczął swój bieg w dniu 7 września 2023 r., tj. w dniu pozostawienia w placówce pocztowej wskazanej przesyłki. Skutek doręczenia tej przesyłki nastąpił zatem w dniu 21 września 2023 r., pomimo jej odebrania przez skarżącą w dniu 22 września 2023 r. WSA w Gliwicach wskazał, że w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, iż odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałego domniemania, również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach. W takiej sytuacji art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej P.p.s.a.) w dalszym ciągu będzie miał zastosowanie, a wynikające z tego przepisu domniemanie nie przestanie odnosić skutków prawnych. Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 P.p.s.a., na skutek bezprawnego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie obala doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 73, teza 2, LEX 2013). W świetle przedstawionych uwag należało uznać, że doręczenie odpisu zarządzenia z dnia 28 sierpnia 2023 r. nastąpiło w przypadku obojga skarżących w dniu 21 września 2023 r., a zatem termin do wniesienia sprzeciwu upływał bezskutecznie w dniu 28 września 2023 r. Tym samym skoro sprzeciw został wniesiony w dniu 29 września 2023 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), to uznać należało, że wniesiono go z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 259 § 1 P.p.s.a. Z powyższym postanowieniem nie zgodzili się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się jego uchylenia i przyznania i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie Sąd pierwszej instancji odwołał się w swoich rozważaniach do treści art. 73 § 3 i § 4 P.p.s.a. dotyczącego fikcji doręczenia pisma sądowego. Doręczenie przesyłki sądowej w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia - awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do złożenia środka odwoławczego. W niniejszej sprawie, pierwsza nieudana próba doręczenia przesyłki sądowej zawierającej zarządzenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, miała miejsce w dniu 7 września 2023 r. Zatem od tego dnia należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma, które w realiach rozpoznawanej sprawy nastąpiło w dniu 21 września 2023 r. Moment faktycznego odebrania przesyłki sądowej, gdy jej odbiór nastąpił po upływie 14 dni od jej złożenia w placówce pocztowej, nie obala doręczenia pisma w trybie art. 73 § 4 P.p.s.a. Zatem fakt, że wnoszący zażalenie odebrali pismo sądowe 22 września 2023 r. nie wpływa na ustalenie terminu, z upływem którego doręczenie pisma należy uważać za dokonane. W konsekwencji, termin do wniesienia sprzeciwu na zarządzenie z dnia 28 sierpnia 2023 r. upłynął z dniem 28 września 2023 r. Sprzeciw na to zarządzenie został zaś wniesiony w dniu 29 września 2023 r. WSA Gliwicach słusznie więc uznał, że sprzeciw ten należało odrzucić, jako wniesiony po terminie. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zażalenie należy oddalić. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.