III OZ 6/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 listopada 2022 r. sygn. akt II SO/Ol 17/22 o wymierzeniu Komendantowi Powiatowemu Policji w [...] grzywny postanawia oddalić zażalenie.

P.S. wnioskiem z dnia 14 września 2022 r. – powołując się na art. 55 § 1 w zw. z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") w zakresie niewykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a., po uprzednim prawomocnym wymierzeniu grzywny postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 lutego 2022 r. sygn. akt II SO/Ol 1/22 – zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o wymierzenie Komendantowi Powiatowemu Policji w [...] grzywny w wysokości adekwatnej do zaistniałych okoliczności oraz zasądzenie od organu na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 14 września 2022 r., Sąd wezwał Komendanta Powiatowego Policji w [...] do nadesłania, w terminie 14 dni, odpowiedzi na w/w wniosek, załączając do wezwania odpis wniosku. Powyższe wezwanie zostało doręczone organowi w dniu 20 września 2022 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 13 października 2022 r., Komendant Powiatowy Policji w [...] został ponownie wezwany do nadesłania, w terminie 7 dni, odpowiedzi na w/w wniosek. Powyższe wezwanie doręczono organowi w dniu 14 października 2022 r. Wnioskiem z dnia 27 października 2022 r. P.S. zwrócił się do Sądu o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 112 p.p.s.a. za ignorowanie zarządzeń Przewodniczącej Wydziału. Przy piśmie z dnia 2 listopada 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w [...] nadesłał odpowiedź na wniosek o wymierzenie grzywny, w której wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 21 listopada 2022 r. sygn. akt II SO/Ol 17/22 wymierzył Komendantowi Powiatowemu Policji w [...] grzywnę w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu postanowienia podał, że stosownie do treści art. 112 p.p.s.a., w razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego, podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 55 § 3 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. W świetle art. 54 § 2 p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy szczególne mogą przewidywać wyjątki od wskazanej zasady, ustalając inne terminy przekazywania skarg do sądu przez organy administracji publicznej. Stosownie do treści art. 62 pkt 1 p.p.s.a., przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W ocenie Sądu pierwszej instancji, przepis art. 112 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w przypadku uchylania się organu od zastosowania się do postanowień sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania, gdy organ ten, pomimo braku przeszkód faktycznych lub prawnych, świadomie nie realizuje postanowień sądu. Jedyną materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną określoną w art. 112 p.p.s.a. jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wydanych w toku prowadzonego postępowania. Ocena, czy zachodzi konieczność wymierzenia grzywny pozostawiona jest uznaniu sądu w przypadku stwierdzenia, że wydane wcześniej postanowienie lub zarządzenie nie zostało przez organ zrealizowane (por. postanowienia NSA z dnia: 2 marca 2021 r., sygn. I OZ 36/21; 27 września 2006 r., sygn. II OZ 1002/06 oraz 17 marca 2009 r., sygn. II OZ 241/09). W realiach niniejszej sprawy oba skierowane do organu wezwania pozostały bezskuteczne – z uwagi na brak odpowiedzi na pierwsze wezwanie, zostało ono ponowione, jednak organ ponownie nie udzielił żadnej odpowiedzi. Uwzględniając powyższe Sąd pierwszej instancji uznał, że zaistniała dostateczna podstawa do wymierzenia organowi grzywny w wysokości 100 zł. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Komendanta Powiatowego Policji w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 55 § 1 w zw. z art. 112 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 100 zł, podczas gdy wniosek o wymierzenie grzywny został odrzucony odrębnym postanowieniem z dnia 21 listopada 2022 r., wydanym w niniejszej sprawie o sygn. akt II SO/Ol 17/22, a zatem zaskarżone postanowienie zostało wydane niezgodnie z celem gwarancyjnym w/w przepisów. W uzasadnieniu zażalenia przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w nim zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 112 zd. pierwsze p.p.s.a., w razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego podjętych w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sformułowanie zawarte w art. 112 p.p.s.a. nakazuje przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie, ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, podobnie jak ma to miejsce w przypadku grzywny przewidzianej w art. 55 § 1 p.p.s.a. Przy czym jedyną materialnoprawną przesłanką ukarania organu grzywną wynikającą z art. 112 p.p.s.a. jest niezastosowanie się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodniczącego wydanych w toku prowadzonego postępowania. To, jakie przyczyny spowodowały ich niewykonanie, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. Ocena, czy zachodzi konieczność wymierzenia grzywny pozostawiona jest przy tym uznaniu sądu. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, ustalone w niniejszej sprawie okoliczności odpowiadają dyspozycji przepisu art. 112 p.p.s.a. i z tej przyczyny należało uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zasadnie przyjął, że postępowanie Komendanta Powiatowego Policji w [...] wypełniało przesłankę określoną w tym przepisie, warunkującą możliwość wymierzenia mu grzywny. Wbrew argumentacji organu podniesionej w zażaleniu, już samo niewywiązanie się z obowiązku określonego w zarządzeniach Przewodniczącej Wydziału z dnia 14 września oraz 13 października 2022 r. skutkowało możliwością wymierzenia grzywny przez Sąd pierwszej instancji. Sąd dwukrotnie wzywał organ do nadesłania odpowiedzi na wniosek P.S. z dnia 14 września 2022 r. o wymierzenie grzywny, jednak wezwania te – pomimo ich prawidłowego doręczenia – pozostały bez odpowiedzi. Ponadto do pierwszego wezwania załączono odpis w/w wniosku, a więc niezasadne jest twierdzenie organu, iż nie był on w jego posiadaniu. Wobec powyższego uznać należy, iż okoliczność niewywiązania się organu z nałożonego przez Sąd pierwszej instancji obowiązku nie pozostawiała wątpliwości i dawała prawo temu Sądowi do zastosowania trybu przewidzianego w art. 112 p.p.s.a. W konsekwencji bez znaczenia dla kwestii wymierzenia grzywny w oparciu o art. 112 p.p.s.a. jest powoływany przez organ fakt, iż wniosek P.S. z dnia 14 września 2022 r. o wymierzenie grzywny został odrzucony przez Sąd odrębnym postanowieniem z dnia 21 listopada 2022 r. Grzywna została bowiem wymierzona wyłącznie za uchylanie się organu od wykonania w/w zarządzeń Przewodniczącej Wydziału. Należy jednocześnie zauważyć, iż wysokość orzeczonej przez Sąd pierwszej instancji grzywny nie jest zbyt dotkliwa i wynosi jedynie 100 zł (przepis art. 154 § 6 p.p.s.a. przewiduje grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów; według komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2021 r., przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2021 r. wyniosło 5662,53 zł – M.P. z 2022 r., poz. 175). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.