III OZ 541/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 sierpnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 243/22 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 243/22, wezwał A. B. (dalej: "skarżąca") do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2022 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowania w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zarządzeniu powołano się na art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: "P.p.s.a." w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie". Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca. Wskazała, że sprawa dotyczy działania ośrodka pomocy społecznej w zakresie udzielanej przez ośrodek pomocy zmarłemu ojcu skarżącej. Jest więc sprawą z zakresu pomocy i opieki społecznej, a zatem zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. strona skarżąca zwolniona jest z ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem, o którym mowa w § 1, jest między innymi skarga (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Nieuiszczenie opłaty od pisma czyni niemożliwym nadanie mu biegu. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której, pomimo wezwania, nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). W myśl art. 231 tej ustawy wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2022 r. skarżąca została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2022 r., w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowania. Właściwie została również określona wysokość wpisu - 100 zł - stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym wynosi 100 zł. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że wniesiona przez nią skarga należy do kategorii spraw zwolnionych od kosztów sądowych. W szczególności wbrew twierdzeniom skarżącej nie znajduje zastosowania w sprawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., przewidujący, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Podkreślić należy, że sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej w rozumieniu tego przepisu obejmują skargi na działanie (lub bezczynność) organów administracji publicznej podejmowane (zaniechane) na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Intencją ustawodawcy było objęcie zwolnieniem od kosztów sądowych spraw, w których strona skarży działanie (lub bezczynność) organu administracji publicznej dotyczące świadczeń, które ze względu na charakter oraz cel, stanowią formę pomocy państwa dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie dotyczy natomiast postanowienia w przedmiocie odmowy udostępnienia akt postępowania. Zakres tego postępowania nie jest zatem związany z pojęciem "pomocy społecznej" w rozumieniu art. 239 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Organ nie działał w sprawie w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, ale na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących udostępniania akt (art. 73-74 K.p.a.). Działanie organu nie dotyczyło świadczeń stanowiących formę pomocy państwa dla osób w trudnej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 9 maja 2018 r. sygn. akt I OZ 432/18, LEX nr 2527559). Wobec powyższego prawidłowo Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. W konsekwencji powyższego uznać należy, że zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 198 P.p.s.a.