I SPP/Go 54/22

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.H. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Go 138/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzuci skargę W.H. na wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Na ww. postanowienie skarżący wniósł zażalenie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że wobec niego prowadzone są postępowania komornicze. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podniósł, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.363 zł netto miesięcznie. Z kolei wśród stałych wydatków i zobowiązań wskazał: wyżywienie 1.650 zł, media 450 zł i leczenie 260 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego, wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji: -dokumentów potwierdzających wysokość wynagrodzenia za pracę (np. zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia netto) za ostatnie trzy miesiące, -oświadczenia, czy skarżący korzysta z jakichkolwiek form pomocy finansowej lub rzeczowej ze strony Państwa lub osób trzecich, ze wskazaniem jej formy i wysokości za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty środków, -wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącego obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy, -dokumentów potwierdzających prowadzone wobec skarżącego postępowania komornicze, z podaniem w szczególności aktualnej wysokości egzekwowanych należności oraz rodzaju zastosowanych środków, -oświadczenia, jakiego rodzaju tytułem prawnym dysponuje skarżący w stosunku do lokalu, w którym aktualnie mieszka oraz wskazanie wydatków związanych z jego utrzymaniem, z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na konkretne cele (w tym m.in. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, odbiór nieczystości, telefon, telewizja, internet itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy, wraz z dowodami potwierdzającymi te wydatki oraz wskazaniem źródeł ich finansowania, bądź ewentualne zaległości z tego tytułu. W odpowiedzi, pismem z [...] września 2022 r. skarżący nadesłał zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia za okres czerwiec-sierpień 2022 r. w kwocie 2.363,56 zł netto miesięcznie oraz zajęcie wynagrodzenia za pracę (pismo komornika sądowego z [...] maja 2022 r.). Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy finansowej i rzeczowej ze strony Państwa oraz osób trzecich. Mieszka w lokalu na podstawie użyczenia, za który płaci w zależności od tego ile pozostaje mu pieniędzy po zakupie żywności, odzieży i lekarstw. Dodatkowo wyjaśnił, że nie składa wyciągów z rachunków bankowych, ponieważ od kilku lat rachunki są zablokowane. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r. poz. 329 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym czyli takim o jakie wnioskuje skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To wnioskodawca powinien zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd/referendarza sądowego o zasadności przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim, przedłożone dokumenty nie mogą budzić wątpliwości. Powinien z nich wynikać wszechstronny i wiarygodny obraz sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawcy. W postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu/referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący, pomimo skutecznego doręczenia mu wezwania z 31 sierpnia 2022 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, w trybie art. 255 P.p.s.a., nie uczynił w pełni zadość ww. zobowiązaniu. Z kolei, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i jego piśmie z dnia [...] września 2022 r. nie są wystarczające do oceny rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, bowiem dane w nich zawarte są niepełne lub budzą wątpliwości. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Ma stałe źródło dochodu. Jest zatrudniony na cały etat na umowę o pracę, na czas nieokreślony, z minimalnym wynagrodzeniem, wolnym od zajęcia komorniczego, które jednak zaspokaja wszystkie wydatki i zobowiązania skarżącego. Po stronie stałych wydatków skarżący wymienił bowiem: media, wyżywienie, odzież i leczenie. Niestety, pomimo wyraźnego wskazania w wezwaniu, skarżący nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających ww. wydatki, nie wskazał jaki rodzaj i wysokość wydatków obejmują "media" wskazane w rubryce 11 formularza PPF. W piśmie z dnia [...] września 2022 r. oświadczył jedynie, że za lokal, w którym mieszka płaci w zależności od tego ile pozostaje mu pieniędzy po zakupie żywności, odzieży i lekarstw. Wbrew wskazaniu w wezwaniu referendarza sądowego skarżący nie przedłożył również wyciągów z rachunków i lokat bankowych obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a nawet jakichkolwiek dowodów potwierdzających jego twierdzenia, że owe rachunki bankowe zostały zablokowane. Brak wymaganych wezwaniem z dnia 31 sierpnia 2022 r. dokumentów i informacji w rezultacie uniemożliwił zweryfikowanie oświadczeń skarżącego w zakresie jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jego faktycznych zdolności płatniczych. To zaś z kolei uniemożliwia ustalenie, czy i w jakim ewentualnie zakresie poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie mogłoby nastąpić z uszczerbkiem dla jego utrzymania. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może zaś stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Niezależnie od powyższego uznać nadto należy, że skarżący jest w stanie uiścić wpis od zażalenia - jedyną opłatę na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, z dochodów z wynagrodzenia. Jak sam bowiem oświadczył, jedyne jego wydatki to media, wyżywienie, odzież i leczenie, przy czym za media płaci jedynie tyle, ile mu zostaje po sfinansowaniu wydatków na zakup żywności, odzieży i lekarstw. Brak jest zatem przeciwskazań by również priorytetowo potraktować wydatek na wpis sądowy w niniejszej sprawie, i także jemu, obok wydatków na żywność, odzież i lekarstwa, nadać pierwszeństwo przez wydatkami za mieszkanie, tym bardziej, że jest to wydatek jednorazowy w kwocie zaledwie 100 zł, a wysokość otrzymywanego wynagrodzenia na to pozwala. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.