III OZ 419/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 342/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Fundacji [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 21 marca 2024 r., Nr SKO.SO/41/25/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o nakazaniu usunięcia odpadów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 22 lipca 2024 r., II SA/Wr 342/24 odrzucił skargę Fundacji [...] (dalej "skarżąca") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 21 marca 2024 r., Nr SKO.SO/41/25/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o nakazaniu usunięcia odpadów. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. odpisu z KRS, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie, nadesłano pełnomocnictwo udzielone M.M. do reprezentowania Fundacji w niniejszym postępowaniu sądowym, które zostało sporządzone - jak wskazano w jego treści - w oparciu o umowę zlecenia zawartą z M.M. przez Fundację oraz podpisane przez S.S. działającego w imieniu Zarządu Fundacji, załączając jednocześnie wydruk informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS. Sąd stanął na stanowisku, że M.M. nie mógł zostać uznany za pełnomocnika strony skarżącej, albowiem nie wykazał, że jest którąkolwiek z osób wymienionych w art. 35 p.p.s.a. Ze złożonego pełnomocnictwa wynika, iż źródło umocowania M.M. miała stanowić umowa zlecenia. Sąd podkreślił, że umowa zlecenia nie kreuje stosunku pracy, a więc nie stanowi także podstawy do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym. Z uwagi na powyższe, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 i 3 p.p.s.a. Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym zarządzeniem, złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, domagając się jego uchylenia. Zdaniem Skarżącej, w przypadku podpisania skargi przez osobę, która nie mogła być pełnomocnikiem, strona powinna zostać wezwana do podpisania skargi w trybie wskazanym w art. 49 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie zaś do art. 29 p.p.s.a., przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Natomiast zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ponadto, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a więc powinna być opatrzona podpisem strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Katalog osób, które mogą być pełnomocnikiem strony skarżącej określony został w art. 35 § 1 - § 3 p.p.s.a. Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że skarżąca - w wyznaczonym przez Sąd terminie - nadesłała wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej oraz złożyła pełnomocnictwo dla M.M., tj. osoby która podpisała skargę. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie może on reprezentować skarżącej i powołując się na art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można było uznać wniesionej skargi za podlegającą odrzuceniu. W sytuacji bowiem, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, wojewódzki sąd administracyjny powinien wezwać skarżącą do podpisania skargi. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie NSA (por. postanowienia NSA: z 12 grudnia 2005 r., I GSK 2703/05, z 21 października 2011 r., I FSK 1397/11; z 13 stycznia 2012 r., II OSK 2634/11; z 5 lutego 2014 r., II FSK 3634/13, z 17 kwietnia 2014 r., II FSK 557/14, z 29 maja 2018 r., I FZ 85/18). Podkreślić również należy, że skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji może zostać wniesiona przez samą stronę. Strona może zatem w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi, przez jej podpisanie. Niedokonanie tej czynności uzasadnia ocenę, że odrzucenie skargi było w niniejszej sprawie przedwczesne (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2019 r., II FZ 791/18). Dopiero brak podpisania skargi przez skarżącą, po uprzednim wezwaniu przez Sąd pierwszej instancji, mógłby legitymować WSA do zastosowania sankcji, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odmienna interpretacja, mogłaby zamknąć stronie prawo do sądu, powodując naruszenie zasad wyrażonych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd i zakazują zamykania drogi sądowej. Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2018, pkt 1 art. 34). Trzeba dodać, że podstawą odrzucenia może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2012 r., I OZ 270/12). Skoro skarga w tej sprawie mogła zostać wniesiona przez samą stronę, strona mogła w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi przez jej podpisanie. Z uwagi na dobro prawem chronione jakim jest prawo do sądu, Sąd pierwszej instancji powinien wszcząć procedurę uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie przez uprawnioną osobę, kierując ponowne wezwanie do skarżącej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.