III OZ 415/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1580/20 o odrzuceniu skargi Z. P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1580/20, po rozpoznaniu skargi Z. P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego – w punkcie I. odrzucił skargę; w punkcie II. zwrócił skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji zarządzeniem z dnia 27 lipca 2020 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru PESEL, uiszczenie wpisu od skargi oraz nadesłanie 18 odpisów skargi celem doręczenia uczestnikowi postępowania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został doręczony w dniu 25 sierpnia 2020 r. Skarżący z zachowaniem terminu uzupełnił braki skargi, jednakże w ocenie Sądu Wojewódzkiego, nadesłane przez skarżącego pisma nie mogą zostać uznane za odpis skargi, gdyż mają odmienne brzmienie w stosunku do oryginału wniesionego w dniu 22 czerwca 2020 r. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: "P.p.s.a." orzekł, jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonej kwoty wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 tej ustawy. Zażalenie na to postanowienie wniósł Z. P. Wyjaśnił, że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zwrócił się do Sądu Wojewódzkiego z wnioskiem o wydanie mu kserokopii skargi, aby mógł sporządzić na jej podstawie odpisy, gdyż skarga została sporządzona pismem odręcznym w jednym egzemplarzu. Na pismo to nie uzyskał żadnej odpowiedzi. Wskazanej czynności nie mógł dokonać osobiście ze względu na odległość, wiek, stan zdrowia i okoliczności pandemiczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd Wojewódzki prawidłowo wskazał, że skarżący złożył skargę tylko w jednym egzemplarzu, co uniemożliwiło nadanie jej właściwego biegu. Nie ulega wątpliwości, że obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 P.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwia nadanie pismu procesowemu właściwego biegu. Zasadnie więc w rozpoznawanej sprawie zarządzeniem wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez nadesłanie 18 jej odpisów. Odpis zarządzenia do uzupełnienia braków formalnych skargi doręczono skarżącemu w dniu 25 sierpnia 2020 r. Zatem termin do wykonania wskazanych obowiązków upływał w dniu 1 września 2020 r. W zakreślonym terminie skarżący nadesłał pismo z dnia 28 sierpnia 2020 r. (data stempla pocztowego), w którym zwrócił się do Sądu Wojewódzkiego z prośbą o nadesłanie kopii skargi, z uwagi na sporządzenie jej odręcznie w jednym egzemplarzu. Nadto z pisma skarżącego wynikało, że chciał on na podstawie przesłanej kopii skargi sporządzić jej odpisy. W takim stanie sprawy Sąd Wojewódzki nieprawidłowo przyjął, że skarżący nie wykonał zarządzenia w przedmiocie braków formalnych skargi, gdyż nadesłane przez niego odpisy nie były zgodne z oryginałem skargi. Należy bowiem odróżnić sytuację, gdy strona nie wykona wezwania sądu w zakresie wymaganych czynności procesowych, od przypadku gdy podejmuje stosowne działania, ale nie odpowiadają one w pełni nałożonemu obowiązkowi. Skoro skarżący poinformował przed upływem 7-dniowego terminu, że przesłał odręcznie napisaną skargę i nie posiada dodatkowego egzemplarza, to nie było przeszkód, aby zgodnie z jego wnioskiem przesłać kopię skargi celem sporządzenia z niej stosownych odpisów. Wówczas Sąd Wojewódzki powinien ponowić wezwanie z odpowiednim rygorem. Niedokonanie tych czynności przez Sąd należało potraktować jako nadmierny formalizm zwłaszcza, że w praktyce sądów wojewódzkich w takich przypadkach już przy pierwszym wezwaniu przesyłane są kopie pism odręcznych. W okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć należało, że niewłaściwe wykonanie zarządzenia w przedmiocie braków formalnych skargi nie powinno w sposób definitywny prowadzić do jej odrzucenia, lecz Sąd Wojewódzki powinien wykorzystać środki procesowe umożliwiające merytoryczne rozpoznanie sprawy. Formalizm postępowania może stanowić barierę w dostępie do sądu, a zapewnieniu rzetelności postępowania służy zachowanie właściwej proporcji przy stosowaniu rygorów procesowych. W zaistniałej sytuacji wskazane więc było udzielenie skarżącemu stosownej informacji i przesłanie kserokopii skargi oraz ponowienie wezwania w tym zakresie. Sąd powinien podejmować takie czynności procesowe, które upraszczają i przyspieszają prowadzenie postępowania zgodnie z wymogami zawartymi w art. 7 P.p.s.a. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.