III OZ 410/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 2332/23 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1064/22 postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 22 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 2332/23 na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1064/22. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że uchybił terminowi do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego, z uwagi na okoliczność ustania w dniu 4 grudnia 2023 r. przyczyny do jej wniesienia, gdyż dopiero tego dnia zostało skutecznie doręczone skarżącemu postanowienie WSA w Warszawie z 17 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. II SPP/Wa 160/23 w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia referendarza sądowego z 22 sierpnia 2023 r. w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Odnosząc się do tej argumentacji Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, a ponadto nie uwiarygodnił, że zadbał w należyty sposób o swoje interesy. W sprawie nie wystąpiły okoliczności, których przy dołożeniu należytej staranności, nie można było przezwyciężyć. Brak było bowiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niedochowaniem terminu przez stronę a doręczeniem postanowienia referendarza sądowego z 22 sierpnia 2023 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę przez przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest wadliwe i narusza podstawy jurydyczne prawidłowego wnioskowania w konkretnej sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Niedopuszczalne jest z punktu prawnego podważanie przez Sąd obowiązku Sądu do przywrócenia terminu stronie postępowania, na zasadzie art. 86 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 p.p.s.a. w sytuacji wystąpienia oczywistej okoliczności procesowej w postaci skutecznego doręczenia postanowienia referendarza sądowego z 22 sierpnia 2023 roku w przedmiotowej sprawie, z treści którego wynikało uprawnienie skarżącego do podjęcia dalszych środków odwoławczych w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. "Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu". Wymogiem przywrócenia terminu do dokonania czynności (tu: wniesienia skargi o wznowienie postępowania) jest brak winy. Strona składając wniosek o przywrócenie terminu zobligowana jest do uprawdopodobnienia braku winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienie NSA z 22 kwietnia 2010 r., II OZ 352/10 oraz z 7 sierpnia 2008 r., I OZ 581/08). Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony (tak NSA w postanowieniu z 16 maja 2024 r., I OZ 239/24). W niniejszej sprawie strona nie powołała się na okoliczności uprawdopodobniające brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania. Skarżący powołuje się wyłącznie na fakt doręczenia skarżącemu w dniu 4 grudnia 2023 r. postanowienia WSA w Warszawie z 17 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt II SPP/Wa 160/23 w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia referendarza sądowego z 22 sierpnia 2023 r. w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Okoliczność daty doręczenia skarżącemu ww. postanowienia jest irrelewantna z perspektywy oceny winy strony w niedochowaniu terminu. W/w postanowieniem z 17 listopada 2023 r. utrzymano w mocy postanowienie umarzające postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy, z uwagi na prawomocne zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego. W niniejszej sprawie odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu 20 lutego 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 101 akt o sygn. akt II SA/Wa 1064/22). Skargę kasacyjną od wyroku z 7 lutego 2023 r. skarżący wniósł samodzielnie, wobec czego została ona odrzucona postanowieniem WSA w Warszawie z 19 kwietnia 2023 r., II SA/Wa 1064/22. Następnie postanowieniem z 16 sierpnia 2023 r. stwierdzono prawomocność wydanego w sprawie wyroku. Należy skarżącemu wyjaśnić, że sam fakt procedowania postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy nie jest okolicznością świadcząca o braku winy w niedochowaniu terminu. W postanowieniu z 19 stycznia 2024 r., II SA/Wa 2332/23, odrzucającym skargę o wznowienie postępowania, wskazano że "miarodajnym dla rozpoczęcia biegu trzymiesięcznego terminu do złożenia żądania o wznowienie postępowania jest moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Skarżący jako podstawę do wznowienia postępowania wskazuje art. 271 § 2 p.p.s.a., przywołując iż WSA w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną z rażącym naruszeniem art. 178 p.p.s.a. uznając ją za niedopuszczalną. Termin do wniesienia skargi biegnie zatem od daty doręczenia wskazanego postanowienia. Wbrew jednak błędnemu wskazaniu skarżącego, odpis tego orzeczenia został skutecznie doręczony stronie w dniu 8 maja 2023 r., tymczasem skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego została złożona w tej sprawie w dniu 14 grudnia 2023 r." Oznacza to, iż skarżący powinien uprawdopodobnić przyczyny niewniesienia skargi o wznowienie postępowania w terminie trzymiesięcznym, licząc od 8 maja 2023 r. Niewątpliwie skarżący mógł dochować terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, zaś fakt, iż nie uczynił tego, nie może być usprawiedliwiony oczekiwaniem na zakończenie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych wymóg "braku winy" z art. 86 § 1 p.p.s.a. należy odczytywać jako obiektywne okoliczności uniemożliwiające dochowanie terminu. Przywrócenia terminu nie uzasadnia jednak chęć skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, szczególnie biorąc pod uwagę iż skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem WSA nie jest pismem objętym przymusem adwokacko-radcowskim (art. 276 p.p.s.a.). W takim stanie rzeczy ewentualny nawet brak znajomości stanu prawnego (czego skarżący nie podnosi) nie mógłby stanowić podstawy przywrócenia terminu. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż skarżący zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności i przedstawienia dokumentów uprawdopodabniających zaistnienie przesłanek przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.