III OZ 228/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Z. Z. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2024 r. sygn. akt III OZ 492/24 oddalającym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 296/23 oraz wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie postępowania w sprawie ze skargi Z. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 listopada 2024 r., sygn. akt III OZ 492/24, oddalił zażalenie Z. Z. (dalej: "skarżący") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 lipca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 296/23, którym Sąd odrzucił skargę Z. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z 3 marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Pismem z 2 stycznia 2025 r., wniesionym drogą elektroniczną, skarżący wywiódł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2024 r., sygn. akt III OZ 492/24. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Przewodniczącej Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2025 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi o wznowienie postępowania w wysokości 100 zł. Powyższe wezwanie wraz z pouczeniem, że jego niewykonanie w terminie 7 dni będzie skutkowało odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, doręczono prawidłowo skarżącemu 28 kwietnia 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 28 akt sądowych). W zakreślonym terminie, który upływał 5 maja 2025 r., skarżący nie uiścił wpisu, natomiast 12 maja 2025 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 280 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuca, bowiem merytoryczne rozpoznanie skargi jest niemożliwe, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie o jakim mowa w ww. przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Natomiast w myśl art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 p.p.s.a. Odesłanie to oznacza, że skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkowo skarga ta może być sporządzona przez stronę postępowania, ale wyłącznie w sytuacji, gdy strona jest: sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych albo jeżeli wnosi ją prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 2). Przepisu art. 175 § 1 p.p.s.a. nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej RP, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną RP (art. 175 § 2a p.p.s.a.). Ponadto skarga o wznowienie postępowania może być sporządzona przez: doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej (§ 3). Ustanowiony przez ustawodawcę wymóg sporządzenia skargi o wznowienie postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika ma charakter materialnoprawny, dlatego uchybienie temu wymogowi nie podlega uzupełnieniu. W okolicznościach niniejszej sprawy skarga o wznowienie postępowania nie została sporządzona ani przez profesjonalnego pełnomocnika, ani przez żaden z podmiotów wymienionych w art. 175 p.p.s.a. Skargę tę podpisał elektronicznie sam skarżący za pomocą podpisu zaufanego. Oznacza to, że nie został spełniony obowiązek ustawowy z art. 276 p.p.s.a. w związku z art. 175 § 1 p.p.s.a. Skarżący nie posiada bowiem wymaganej ustawowo tzw. zdolności postulacyjnej do sporządzenia przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 276 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Odnosząc się natomiast do wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi o wznowienie postępowania, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ziszczenie się na obecnym etapie postępowania przesłanki do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania czyni wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi niedopuszczalnym w rozumieniu przytoczonego wyżej przepisu. Ewentualne uwzględnienie tego wniosku nie miałoby bowiem wpływu na sytuację procesową skarżącego, tj. na występującą już na obecnym etapie postępowania konieczność odrzucenia jego skargi o wznowienie postępowania. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się natomiast, ze jednym z przejawów niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu, o której mowa w art. 88 p.p.s.a. jest sytuacja, w której z uwagi na stan sprawy przywrócenie terminu stało się nieaktualne (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 5. wydanie, Warszawa 2017 s. 531, wraz z powołanym tam orzecznictwem). Z tych względów i na podstawie art. 88 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w punkcie II postanowienia.