III OZ 159/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2403/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K.D. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu postanawia: oddalić zażalenie.

K.D. (dalej także jako: "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej także jako: "Organ") z dnia [...], znak [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu. Wraz ze skargą pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że zaskarżona decyzja została przesłana na adres rodziców skarżącego: ul. [...]. Korespondencję odebrała matka skarżącego E.D.. Skarżący od 12 lat nie zamieszkuje pod tym adresem, gdyż na stałe przebywa w Niemczech. Do domu rodzinnego przyjeżdża 2 – 3 razy w roku. W trakcie pobytu w Polsce w dniu 23 sierpnia 2024 r. została mu doręczona przez matkę korespondencja, ale jego matka nie znała jej treści, co wynika z jej oświadczenia dołączonego do wniosku. Skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi, lecz nie ze swojej winy, a po dopatrzeniu się błędu ze strony matki, poczynił wszelkie starania, aby zaskarżyć przedmiotową decyzję. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że doręczył stronie decyzję na adres w Polsce, gdyż taki adres podawał skarżący w toku postępowania administracyjnego. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 6 marca 2020 r. skarżący został pouczony o konieczności zawiadomienia organu o każdej zmianie adresu, lecz tego nie uczynił. Zaskarżona decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu 24 czerwca 2024 r., zatem termin na złożenie skargi upłynął w dniu 24 lipca 2024 r. Skarga została nadana 28 sierpnia 2024 r., czyli po terminie do jej złożenia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2403/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sprawy z wniosku K.D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K.D. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...], znak [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu: odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, skarżący zaskarżając je w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, podczas gdy na tle niniejszej sprawy istnieją uzasadnione przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...], znak [...], a nadto skarżący wykazał, że nie dokonał czynności bez swojej winy. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia skargi od decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] znak [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, może wnieść o przywrócenie uchybionego terminu. W związku z powyższym, we wniosku o przywrócenie terminu zobowiązana jest do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, stosownie do treści art. 87 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że należy wykazać, iż dołożono szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, w celu zapobieżenia powstaniu uchybienia. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien zatem przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, bowiem przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA z: 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09; 23 października 2009 r., sygn. akt I OZ 989/09; 29 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 115/09). Przypomnieć w tym miejscu należy, że w toku postępowania administracyjnego Organ w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 6 marca 2020 r. wskazał następujący adres skarżącego: ul. [...]. Zawiadomienie zawierało należyte pouczenie o obowiązku zawiadomienia organu administracji publicznej o każdej zmianie adresu. Przedmiotową korespondencję odebrał dorosły domownik w osobie W.D. w dniu 18 marca 2020 r. Następnie, w dniu 25 marca 2020 r. do Organu wpłynęła korespondencja skarżącego, w której nie podniesiono wątku o zmianie adresu skarżącego. Do końca postępowania administracyjnego przed Organem skarżący nie poinformował o zmianie adresu. W niniejszej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi, skarżący podał, że korespondencję odebrała matka skarżącego E.D, natomiast skarżący od 12 lat nie zamieszkuje pod tym adresem, gdyż na stałe przebywa w Niemczech. Dopiero w trakcie pobytu w Polsce w dniu 23 sierpnia 2024 r. została mu doręczona przez matkę korespondencja. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nastąpiło doręczenie zastępcze określone w art. 72 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Adresat przesyłki może obalić to domniemanie wykazując, że doręczenie zastępcze było wadliwe (niezgodne z treścią przepisu art. 72 § 1 p.p.s.a.), albo że pismo w ogóle do niego nie dotarło. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprzekazanie, w odpowiednim terminie, przez dorosłego domownika, który dokonał odbioru korespondencji do rąk adresata (skarżącego) nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu i nie wskazuje braku winy skarżącego w powstaniu uchybienia procesowego. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a. odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne jej doręczenie samemu adresatowi. Strona będzie więc ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności pod wskazanym adresem (por. postanowienia NSA z: 10 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 174/09; 25 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 60/11). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjaśnienia skarżącego nie zostały w żaden sposób uwiarygodnione. Skarżący ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż pod wskazanym adresem (ul. [...]) jest tylko zameldowany, a na stałe mieszka w Niemczech (gdzie także jest zameldowany), zaś matka skarżącego odebrała skierowaną do niego korespondencję, zaś o tym fakcie poinformowała skarżącego dopiero podczas jego pobytu w Polsce, tj. w dniu 23 sierpnia 2024 r. Należy wskazać, że sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu przynajmniej o prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Do sądu należy natomiast ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło, czy też nie. Zasadnie zatem Sąd I instancji przyjął w rozpoznawanej sprawie, że strona nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co z kolei skutkować musiało odmową przywrócenia wnioskowanego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w odniesieniu do strony, która jest w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika do odbioru korespondencji oraz wskazaniem adresu do doręczeń przesyłek włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Dbający o własne interesy skarżący w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, winien liczyć się z możliwością wystąpienia normalnych zdarzeń procesowych. Tym samym skarżący powinien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie sprawy administracyjnej. Niepodjęcie takich kroków zapobiegawczych bądź uczynienie tego nieudolnie, w konsekwencji może doprowadzić do uchybienia terminowi wyznaczonemu do dokonania określonej czynności procesowej i – pomimo podjętych przez stronę działań, które jednak okazały się nieskuteczne – należy stwierdzić w takim przypadku winę skarżącego w powstaniu uchybienia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy zatem brać pod uwagę nie tylko okoliczności które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W sytuacji gdy skarżący, jako adres do korespondencji wskazał adres, pod którym w czasie jego nieobecności przebywają jeszcze inne dorosłe osoby, domownicy, którym listonosz może zostawić przesyłkę, w konsekwencji dokonując doręczenia zastępczego z art. 72 § 1 p.p.s.a., strona musi liczyć się z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg jej sprawy w postępowaniu administracyjnym. Skarżący ponosi zatem konsekwencje działań tych osób. W przypadku, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby przebywającej pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1041 ze zm.), przykładowo do rąk osoby schorowanej i będącej w podeszłym wieku, która z przyczyn osobistych może swym działaniem wywołać niekorzystną dla skarżącego sytuację procesową, podmiot może dokonać na poczcie zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego dotyczącego niedoręczania przesyłek niektórym domownikom powoduje, że skutki wszelkich zaniedbań tych osób, obciążają samego skarżącego. Ponadto nie uzgadniając z domownikami sposobu informowania o wpływie korespondencji, skarżący wziął na siebie ryzyko uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie wskazał na żadne obiektywne okoliczności, które uniemożliwiły domownikowi zawiadomienie go o skierowanej do niego korespondencji, np. chorobę domownika, nie wykazał też celowego działania domownika w niedoręczeniu korespondencji. Argumenty wniosku nie wskazują, aby domniemanie doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi zostało obalone w sposób skuteczny. Skoro skarżący nie podał innego adresu do doręczeń, to godził się na kierowanie do niego korespondencji na adres w Polsce, a tym samym na odbiór przez dorosłych domowników korespondencji pod tym adresem. Brak dochowania należytej staranności przez domownika skarżącego, który zgodził się na odbiór pisma, lecz nie przekazał niezwłocznie informacji stronie o skierowanej do niego korespondencji od organu, obciąża stronę. W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić zatem należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.