III OZ 157/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1864/20 o odrzuceniu skargi A.P. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia oddalić zażalenie.

A.P. pismem z dnia 24 sierpnia 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Skarżący w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2020 r., został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Ponadto Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 5 października 2020 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania doręczono skarżącemu w dniu 8 października 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Tym samym termin do uiszczenia wpisu, jak i podania numeru PESEL, upływał w dniu 15 października 2020 r. Skarżący w/w terminie nie podał numeru PESEL. W Rejestrze Opłat Sądowych (na dzień 7 grudnia 2020 r.) nie zidentyfikowano również wpłaty z tytułu uiszczenia wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1864/20 odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W świetle art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., pismo strony będącej osobą fizyczną powinno zawierać, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, numer PESEL, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Brak wskazania numeru PESEL stanowi brak formalny skargi. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Ponadto wskazał, że z art. 220 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie uiszczono należnej opłaty. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej spraw stwierdził, że A.P. – pomimo prawidłowo doręczonego mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi – nie podał numeru PESEL, pozostawiając wezwanie Sądu bez odpowiedzi. Pomimo prawidłowo doręczonego odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, nie uiścił również należnego wpisu sądowego. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do pierwszej przyczyny odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji, tj. niepodania przez skarżącego w zakreślonym terminie numeru PESEL, wskazać należy, iż zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism zostały uregulowane w art. 46 P.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że A.P. nie wykonał – w określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. siedmiodniowym terminie – wezwania do usunięcia braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL (doręczonego mu prawidłowo w dniu 8 października 2020 r.), co w konsekwencji obligowało Sąd do odrzucenia skargi z tego powodu. Z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w sprawie niniejszej), to powinno zawierać numer PESEL. Bez znaczenia jest przy tym, że numer PESEL skarżącego znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, ponieważ postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie zastrzegł konieczność wskazania numeru PESEL osoby fizycznej przy pierwszej czynności w sprawie. Zauważyć należy, iż z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei z art. 74a P.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest zatem ciągłe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, iż strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Odnosząc się natomiast do kwestii braku fiskalnego skargi w postaci nieuiszczenia wpisu sądowego, wskazać należy, iż stosownie do treści art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem, o którym mowa w § 1, jest m.in. skarga (art. 230 § 2 P.p.s.a.). Nieuiszczenie opłaty od pisma czyni niemożliwym nadanie mu biegu. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 5 października 2020 r. prawidłowo wezwał A.P. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to skutecznie doręczono skarżącemu w dniu 8 października 2020 r., jednak wpis od skargi nie został przez niego uiszczony w zakreślonym w wezwaniu terminie. Skarżącemu nie zostało również przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym, skarga – jako nieopłacona – była niedopuszczalna na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji zatem prawidłowo stwierdził, że nieuzupełnienie przez A.P. obu wyżej wskazanych braków formalnych jego skargi w zakreślonym przez Sąd pierwszej instancji terminie musiało skutkować odrzuceniem skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.