III OZ 131/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Spółka Akcyjna z siedzibą we [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1627/20 o odrzucenia skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą we [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 19 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1627/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] Spółka Akcyjna z siedzibą we [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że skarżąca Spółka, reprezentowana przez radcę prawnego, w dniu 27 lipca 2020 r. wniosła za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję tego organu z 26 czerwca 2020 r. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 28 sierpnia 2020 r., doręczonym pełnomocnikowi strony skarżącej przy piśmie Sądu z dnia 8 września 2020 r., została ona wezwana do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynika sposób reprezentacji strony skarżącej – odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik strony skarżącej odebrała ww. wezwanie Sądu w dniu 11 września 2020 r., natomiast w dniu 24 września 2020 r. nadała do Sądu korespondencję zawierającą informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z KRS oraz informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z KRS. W piśmie z 24 września 2020 r. stwierdziła między innymi, że nie dołączyła do skargi odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego Banku, gdyż stwierdzenie umocowania przez Sąd jest możliwe na podstawie rejestru, do którego Sąd ma dostęp drogą elektroniczną. Sąd I instancji odrzucając skargę wskazał, że wobec braku możliwości zbadania prawidłowości wykazania prawa do reprezentacji strony skarżącej w dniu załączonego do skargi pełnomocnictwa, z uwagi na niedołączenie do skargi odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego strony skarżącej, zaistniała konieczność wezwania do usunięcia określonego w powyższym zakresie braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie dokumentu rejestrowego pozwalającego ocenić sposób reprezentacji strony skarżącej. Korespondencja zawierająca powyższe wezwanie została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 11 września 2020 r. (por. zwrotne potwierdzenie odbioru w tej dacie, karta nr 31 akt), a zatem ostatnim dniem siedmiodniowego terminu przewidzianego na usunięcie braku formalnego skargi był 18 września 2020 r. Jak wynika z akt sprawy, oczekiwany przez Sąd dokument został nadany w dniu 24 września 2020 r. (por. stempel Poczty Polskiej, Urząd Pocztowy Wrocław 63, karta nr 121 akt), a więc po upływie przepisanego terminu. Dalej Sąd podał, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.), Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W tym stanie sprawy Sąd, wobec nieusunięcia przez stronę skarżącą w przepisanym terminie 7 dni braku formalnego skargi, uznał konieczność odrzucenia skargi, orzekając w tym zakresie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Spółka, zaskarżając je w całości zarzuciła Sądowi I instancji: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a. oraz art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niewezwanie strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi skutkujące przedwczesnym i nieuprawnionym odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a., a tym samym pozbawieniem strony możliwości działania oraz prawa do sądu, b) art. 44 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące brakiem wezwania do zatwierdzenia przez stronę skarżącą czynności zdziałanych przez pełnomocnika, którego umocowanie Sąd zakwestionował, a tym samym pozbawieniem strony prawa do sądu, c) art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi na podstawie braku nieistotnego, czyli takiego, którego występowanie nie uniemożliwiało nadanie skardze dalszego biegu; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8, art. 13 ust. 1, art. 15 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym w zw. z art. 106 § 4 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, skutkujące pominięciem przez Sąd faktu powszechnie znanego, jakim są informacje o reprezentacji strony skarżącej ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 § 1 P.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie do art. 29 P.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z art. 29 P.p.s.a. wynika, że przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z przepisów tych wynika zatem, że pełnomocnik wnoszący skargę obowiązany jest dołączyć do niej zarówno dokument pełnomocnictwa, jak i dokument, z którego będzie wynikał podmiot umocowany w osobie prawnej lub spółce do udzielania pełnomocnictwa. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 P.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi. Pogląd, że zaniechanie przedłożenia dokumentu, stwierdzającego umocowanie do reprezentowania jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową stanowi brak formalny jest ogólnie przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. post. NSA z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OZ 343/19). Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, jakim dokumentem należy wykazać umocowanie organu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej posiadającej zdolność sądową do dokonywania czynności w jej imieniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażany w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, że umocowanie do reprezentowania spółek prawa handlowego wykazują dokumenty wydawane przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego, takie jak odpisy (pełne, aktualne), wyciągi zaświadczenia i pozostałe informacje (vide postanowienie NSA z 14 października 2008 r., sygn. akt I GSK 1080/07 i powołane tam orzecznictwo). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie jest bezsporne, że skarga obarczona była brakiem formalnym, którego pełnomocnik skarżącej Spółki - mimo wezwania - nie uzupełniła w terminie. Zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 2020 r. Skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynika sposób reprezentacji strony skarżącej – odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Pełnomocnik strony skarżącej odebrała ww. wezwanie Sądu w dniu 11 września 2020 r., natomiast w dniu 24 września 2020 r. nadała do Sądu korespondencję zawierającą informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z KRS oraz informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z KRS, a zatem po upływie zakreślonego terminu, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej co do charakteru informacji odnoszącej się do osób wchodzących w skład organu skarżącej, a mianowicie argument, że wobec powszechnej dostępności danych ujawnianych w Krajowym Rejestrze Sądowym co do składu organów podmiotów wpisanych do Rejestru oraz ich umocowania do reprezentacji tych podmiotów, są to okoliczności znane powszechnie i Sąd powinien je uwzględnić z urzędu. Działając m.in. na podstawie art. 29 P.p.s.a. Sąd I instancji skierował do skarżącej wezwanie do uzupełniania braku formalnego skargi, stając na poprawnym stanowisku, iż wykazanie umocowania jest obowiązkiem skarżącej, która w tym zakresie nie mogła być zastąpiona aktywnością sądu. Zarządzenie to było jasne i czytelne oraz zawierało pouczenie o skutkach niezastosowania się do niego w wyznaczonym terminie. Zauważyć ponadto należy, że kwestia ta była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt I FZ 155/19, odnosząc się do kwestii samodzielnego zweryfikowania przez sąd KRSu spółki, stwierdził, że "w świetle art. 28 § 1 w zw. z art. 29 P.p.s.a., osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych powinny wykazać to prawo stosownym dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem tym w przypadku spółki prawa handlowego jest co do zasady odpis z rejestru przedsiębiorców KRS, czyli dokument, o przedstawienie którego została wezwana Skarżąca. Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., a w sytuacji, gdy strona nie uczyni zadość wezwaniu w ww. zakresie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Powyższego stanowiska nie zmienia okoliczność, że zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 986 ze zm.) pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, tj. odpisów, wyciągów i zaświadczeń oraz udzielanych informacji z Rejestru. Należy bowiem wskazać, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą Sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (por. postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., II OSK 2456/15). Bezzasadna jest również podnoszona przez pełnomocnika Spółki argumentacja odnośnie tego, że zanim Sąd odrzucił skargę powinien wezwać bezpośrednio stronę do samodzielnego podpisania skargi. W powołanych w uzasadnieniu zażalenia postanowieniach przyczyną wzywania strony do podpisania skargi było uznanie, że skarga nie została podpisana przez uprawnioną osobę i zawierała brak w tym względzie. Wraz ze skargą nie złożono bowiem pełnomocnictwa, a zatem nie było jasne, czy strona rzeczywiście ustanowiła pełnomocnika w sprawie (którego można wzywać do dokonania określonych czynności ze skutkiem dla strony). W tej dopiero sytuacji wyważenia mogłaby wymagać wykładnia art. 49 § 1 P.p.s.a. na tle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w kwestii poszukiwania w treści omawianego przepisu ustawy podstaw do ponownego wezwania strony, celem ochrony jej prawa do Sądu, wobec braku odpowiedzi osoby wnoszącej skargę. Zauważyć należy, że czym innym jest niedołączenie pełnomocnictwa do podpisania skargi w ogóle, a czym innym jest niedołączenie do skargi wniesionej wraz z pełnomocnictwem dokumentów wykazujących umocowanie osób, które to pełnomocnictwa tego udzieliły w imieniu osoby prawnej występującemu w sprawie profesjonalnemu pełnomocnikowi. O ile więc - jak to powiedziano wyżej - przez pojęcie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozumieć należy całościowo komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę, o tyle nie oznacza to jeszcze, że wezwanie w trybie postępowania naprawczego (określonego w art. 49 § 1 P.p.s.a.) do uzupełnienia braków formalnych skargi, uniemożliwiających nadanie jej właściwego biegu - należy w obu przypadkach ponownie kierować od strony postępowania. Innymi słowy tryb naprawczy określony w art. 49 § 1 P.p.s.a. może mieć odmienny przebieg w zależności od rodzaju uchybień i etapu postępowania, czego pełnomocnik nie dostrzegł w swej argumentacji. Również argument zażalenia, że odrzucenie skargi pozbawi stronę możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej, co gwarantuje Konstytucja RP, nie ma wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Strona miała zagwarantowany udział w postępowaniu sądowym pod warunkiem dopełnienia warunków skutecznego złożenia skargi przewidzianych w P.p.s.a. Nie dopełniając tychże wymogów w terminie strona sama pozbawiła się konstytucyjnej gwarancji. Należy przyjąć, że wykonanie obowiązku dostarczenia odpisu KRS wskazanego w zarządzeniu Sądu było możliwe, bowiem jak wynika z akt sprawy Spółka wypełniła taki obowiązek. Okoliczność ta jednak, jako dokonana po wyznaczonym terminie dla uzupełnienia braków skargi nie mogła mieć wpływu na uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.