II SA/Wa 2198/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) oraz z art. 57 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L.2016.119, str. 1 oraz Dz.U.UE.L.2018.127, str. 2), odmówił M. M. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skargi dotyczącej przetwarzania jego danych osobowych w postaci adresu przez Komendanta Komisariatu Policji w [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że do Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) wpłynęła skarga M. M. na nieprawidłowości w przetwarzaniu jego danych osobowych przez Komendanta Komisariatu Policji w [...]. Podał, że Komendant Komisariatu Policji w [...] odmówił zastosowania się do zastrzeżenia danych adresowych - cyt.: "Byłem przesłuchiwany na Komisariacie Policji w [...]. Przy wejściu dyżurny zażądał dowodu osobistego i dokonywał wpisu do Księgi wejść. W moim dowodzie nie ma podanego adresu, więc dyżurny zażądał podania go, a ja odmówiłem." Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. Prezes UODO zwrócił się do M. M. o uzupełnienie braków formalnych złożonej skargi m. in. poprzez jej podpisanie i określenie żądania. Na wezwanie skarżący odpowiedział pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., w którym zwrócił się do Prezesa UODO o sprawdzenie, czy w Księdze wejść obok jego nazwiska dopisano adres, a jeśli tak wyciągnięcie konsekwencji wobec administratora danych osobowych. Zgodnie z art. 61 a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że jest brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13). Przyczyn, o których mowa w przepisie art. 61 a § 1 K.p.a., ustawodawca nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje oczywiste, które w sposób jasny i nie budzący wątpliwości, przy pierwszym zestawieniu żądanego wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W praktyce wskazuje się, że art. 61a § 1 K.p.a. znajduje zastosowanie, np. gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny lub uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa albo brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. Zadaniem organu administracji na ww. etapie jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 347/11, LEX nr 1219023 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnegoo w Łodzi z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 117/19, LEX nr 2695309). W toku postępowania organ ustalił, że M. M. na żądanie funkcjonariusza Komisariatu Policji w [...] o podanie adresu zamieszkania odpowiedział odmownie. Skoro strona nie udostępniła danych osobowych Komendantowi Komisariatu Policji w [...] poprzez wskazanie adresu zamieszkania, to w tym zakresie nie doszło do ich przetwarzania poprzez wskazany podmiot. Nie występuje proces przetwarzania, który mógłby zostać oceniony w postępowaniu administracyjnym prowazdonym przez Prezesa UODO. Należy także wskazać, że w art. 58 ust. 2 rozporządzenia 2016/679 zostały określone jakie uprawnienia naprawcze przysługują organowi nadzorczemu (Prezesowi UODO) w trakcie prowadzenia postępowania z zakresu ochrony danych osobowych. Odnośnie wskazanej w piśmie M. M. z dnia [...] czerwca 2020 r. prośby o sprawdzenie, czy Komendant Policji w [...] przetwarza jego dane osobowe w zakresie adresu zamieszkania, organ wskazał, że postępowanie prowadzone przez Prezesa UODO nie jest ukierunkowane na pozyskanie informacji w celu przekazania tych informacji na rzecz osób zainteresowanych sprawą. Celem postępowania prowadzonego przez Prezesa UODO jest egzekwowanie przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych w operacjach przetwarzania danych, które bezpośrednio wpływają na prawa osoby, której przetwarzane dane dotyczą. Prezes UODO podkreślił, że obowiązujące przepisy prawa w zakresie danych osobowych dają możliwość osobie, której dane dotyczą, uzyskania od administratora informacji na temat przetwarzania dotyczących jej danych. Zgodnie z art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona do uzyskania od administratora potwierdzenia, czy przetwarzane są dane osobowe jej dotyczące, a jeśli tak uzyskania informacji o których mowa w art. 15 ust. 1 lit. a-h. Prezes UODO nie podejmuje działań, które by w powyższym zakresie wyręczały stronę w jej własnych uprawnieniach. Stosownie do treści art. 57 ust. 4 zdanie pierwsze rozporządzenia 2016/679, jeżeli żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione lub nadmierne, w szczególności ze względu na swą powtarzalność, organ nadzorczy może pobrać opłatę w rozsądnej wysokości wynikającej z kosztów administracyjnych lub może odmówić podjęcia żądanych działań. Żądanie jest w sposób oczywisty nieuzasadnione lub nadmierne, gdy jest niesłuszne oraz wymagałoby czynności danego organu niedopuszczalnych przez prawo. Skoro zatem skarżący nie udostępnił swoich danych osobowych w postaci adresu Komendantowi Komisariatu Policji w [...] to nie doszło do ich przetwarzania w tym zakresie. W tych okolicznościach, w świetle ww. przepisów rozporządzenia 2016/679, nie było konieczne uruchomienie procedury ochrony danych osobowych skarżącego, a prowadzenie jakichkolwiek czynności przez Prezesa UODO byłoby działaniem, nadmiernym wobec kompetencji określonych w art. 58 ust. 2 rozporządzenia 2016/679. W dniu 30 września 2020 r. M. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Prezesa UODO, przez elektroniczną skrzynkę podawczą, skargę na postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Skarżący wskazał, że w toku czynności błędnie ustalono stan faktyczny. Wyjaśnił, że odmówił podania adresu dyżurnemu Komisariatu Policji w [...], ale ten adres podał policjantowi przesłuchującemu go jako świadka z uwzględnieniem art. 37 § 13 Kodeksu wykroczeń. Natomiast dyżurny zapowiedział mu wprost, że weźmie ten adres z akt sprawy i wpisze do "Księgi wejść", co więcej postępowanie takie znajduje poparcie u komendanta komisariatu, co ujęto w odpowiedzi na skargę. W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż postanowienie Prezesa UODO z dnia [...] września 2020 r. nie narusza prawa. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 K.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy jednak przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918). Zaznaczyć również należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK 999/14, publ. LEX nr 1989306). W ocenie Sądu, Prezes UODO prawidłowo w niniejszej sprawie zastosował przepis art. 61a § 1 K.p.a. i odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skargi M. M. na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych przez Komendanta Komisariatu Policji w [...] wskazując na brak podstawy materialnoprawnej do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w żądanym przez skarżącego przedmiocie. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych – RODO) stanowi kompleksową regulację dotyczącą ochrony danych osobowych, która nie wymaga implementacji ustawą krajową, aby mogła być stosowana w danym państwie. Zgodnie z art. 15 powyższego rozporządzenia osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona do uzyskania od administratora potwierdzenia, czy przetwarzane są dane osobowe jej dotyczące, a jeśli tak uzyskania informacji o których mowa w art. 15 ust. 1 lit. a-h. Prezes UODO nie podejmuje działań, które by w powyższym zakresie wyręczały stronę w jej własnych uprawnieniach. Jak wynika z akt sprawy M. M. w skardze z [...] czerwca 2020 r. skierowanej do Prezesa UODO na nieprawidłowości w procesie przetwarzania przez Komendanta Komisariatu Policji w [...] jego danych osobowych w zakresie adresu zamieszkania wskazał, że odmówił funkcjonariuszowi Komisariatu podania adresu zamieszkania w celu odnotowania go w Księdze wejść. Wniósł jednocześnie o ustalenie, czy w Księdze wejść Komisariatu "dopisano" jego adres. W ocenie Sądu należy stwierdzić, że organ prawidłowo uznał, iż skoro skarżący nie udostępnił żądanych danych osobowych Komendantowi Komisariatu Policji w [...] poprzez podanie do Księgi wejść adresu zamieszkania, to w tym zakresie nie doszło do ich przetwarzania przez wskazany podmiot. Nie występuje bowiem proces przetwarzania, który mógłby zostać oceniony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezesa UODO, skoro skarżący powoływał się na zdarzenie potencjalne, pozostające w sferze domniemań, a nie faktów. Natomiast Prezes UODO rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą, na niezgodne z prawem ich przetwarzanie (art. 57 ust. 1 lit. f w zw. z art. 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679). Z tych względów żądanie skarżącego, aby Prezes UODO ustalił, czy w Księdze wejść "dopisano" jego adres, czy też nie, nie posiada oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Celem prowadzonego przed Prezesem UODO postępowania nie jest sprawdzanie na żądanie osoby, której dane dotyczą, czy administrator przetwarza jej dane osobowe, w celu przekazania jej takich informacji. W tym zakresie osobom, których dane dotyczą, przysługuje prawo do uzyskania informacji od administratora danych, czy przetwarzane są dane jej dotyczące, a jeśli tak, uzyskania dostępu do nich oraz informacji dotyczących m.in. celu przetwarzania, informacji o odbiorcach bądź kategoriach odbiorców, którym dane zostały ujawnione (art. 15 RODO). Celem postępowania prowadzonego przed Prezesem UODO jest sprawdzenie zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami o ochronie danych osobowych. M. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podniósł, że błędnie ustalono stan faktyczny, który był podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego i odmówił podania adresu dyżurnemu Komisariatowi Policji w [...], ale adres ten wskazał policjantowi przesłuchującemu go jako świadka. Podkreślić należy, że skarżący nie kwestionował procesu przetwarzania jego danych osobowych w postępowaniu prowadzonym przez Policję. Celem złożonej skargi było wszczęcie postępowania przez Prezesa UODO w celu ustalenia, czy jego dane w zakresie adresu zamieszkania zostały umieszczone w Księdze wejść. Skarżący w tym zakresie może skorzystać z uprawnienia określonego w art. 15 RODO celem uzyskania przedmiotowych informacji. Celem prowadzonego postępowania administracyjnego przed Prezesem UODO nie jest natomiast wyręczanie osoby, której dane dotyczą w zakresie realizacji uprawnień przyznanych jej przepisami o ochronie danych osobowych. W tych okolicznościach, w świetle ww. przepisów rozporządzenia 2016/679, nie było konieczne uruchomienie procedury ochrony danych osobowych skarżącego, a prowadzenie jakichkolwiek czynności przez Prezesa UODO byłoby działaniem nadmiernym wobec kompetencji określonych w art. 58 ust. 2 rozporządzenia 2016/679. Reasumując, kontrola zaskarżonego postanowienia nie daje Sądowi podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ przy jego wydaniu prawa materialnego, ani też prawa procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.