III OW 39/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Nadleśniczego Nadleśnictwa R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Nadleśniczym Nadleśnictwa R., a Wójtem Gminy G. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie dotyczącej wydania zezwolenia na usunięcie drzew z działki nr (...) (gmina G.) postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Nadleśniczemu Nadleśnictwa R. z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2026 r. (data prezentaty NSA), na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) oraz art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) Nadleśniczy Nadleśnictwa R. (dalej jako: "Nadleśniczy", "Nadleśniczy Nadleśnictwa") wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Nadleśniczym Nadleśnictwa R. a Wójtem Gminy G. (dalej jako: "Wójt", "Wójt Gminy") w sprawie dotyczącej wydania zezwolenia na usunięcie drzew z działki nr (...) (gmina G.), poprzez wskazanie Wójta Gminy G. jako organu właściwego do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy G. wniósł o wskazanie Nadleśniczego Nadleśnictwa R. jako organu właściwego do wydania zezwolenia na usunięcie drzew z działki nr (...) (Gmina G.). Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący. Dnia 3 lutego 2025 r. do Urzędu Gminy G. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia nielegalnej wycinki drzew w B. (....). Pracownicy Urzędu Gminy niezwłocznie przeprowadzili kontrolę celem sprawdzenia stanu faktycznego, jednakże na miejscu nie zastano nikogo. Ustalono, iż przedmiotowa wycinka drzew miała miejsce na działce nr (...) (Gmina G.). Pismem z dnia 9 lutego 2025 r., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., Wójt Gminy przekazał Nadleśniczemu Nadleśnictwa zgłoszenie podejrzenia nielegalnej wycinki drzew na działce nr (...) (Gmina G.). Nadleśniczy Nadleśnictwa wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do usunięcia drzew na nieruchomości objętej uproszczonym planem urządzenia lasu, dla usunięcia drzew nieodzownym było uzyskanie zezwolenia, o którym w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 13; dalej jako: "u.o.o.p."). W przypadku nieuzyskania zezwolenia w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy art. 88 u.o.o.p., a co za tym idzie organem właściwym w sprawie pozostaje Wójt Gminy. Wójt Gminy wskazał, że fakt objęcia wymienionej działki uproszczonym planem urządzania lasu, potwierdza że wymieniona działka posiada status lasu. Nie może bowiem być objęty uproszczonym planem urządzania lasu grunt nie spełniający definicji z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jednolity Dz.U. z 18 maja 2026 r. poz. 663; dalej jako: "ustawa o lasach"). Powyższe implikuje konieczność zastosowania przepisów ustawy o lasach, a co za tym idzie organem właściwym w sprawie pozostaje Nadleśniczy Nadleśnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. z dnia 21 stycznia 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (spór o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny) (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2004 r., FW 1/04), przy czym chodzi o sprawę z zakresu administracji publicznej załatwianą przez organ administracji (por. A. Kabat, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 91). Z treści powyższego przepisu i zawartego w nim odesłania do odrębnych ustaw, do których należy zaliczyć ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z dnia 7 listopada 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; dalej jako: "k.p.a."), wynika, że spory, które powstają pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej mają charakter sporów kompetencyjnych, natomiast pozostałe spory pomiędzy organami administracji publicznej są sporami o właściwość. O ile wszystkie spory kompetencyjne rozstrzygane są przez Naczelny Sąd Administracyjny, to w przypadku sporów o właściwość Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 22 § 1 pkt 2-4 k.p.a., w razie braku wspólnego dla nich organu wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Spór pomiędzy Nadleśniczym Nadleśnictwa, a Wójtem Gminy nie ma charakteru sporu kompetencyjnego. O ile Wójt Gminy jest niewątpliwie organem jednostki samorządu terytorialnego, bowiem z art. 11a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. z dnia 15 maja 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 662; dalej jako: "u.s.g.") wynika, że organami gminy są rada gminy i wójt (burmistrz, prezydent miasta), to Nadleśniczy Nadleśnictwa nie jest ani organem jednostki samorządu terytorialnego (nie jest żadnym z organów jednostek samorządowych w myśl ustaw samorządowych, tj. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, ani w rozumieniu k.p.a.) ani organem centralnej bądź terenowej administracji rządowej. Brak statusu Nadleśniczego jako centralnego organu administracji rządowej jest oczywisty. Nadleśniczy nie jest również organem terenowej administracji rządowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (tj. z dnia 24 marca 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 428), ani w rozumieniu innych ustaw. Należy do organów tzw. administracji leśnej, która nie ma charakteru ani administracji samorządowej ani administracji rządowej stanowiąc system specyficzny (por. B. Wierzbowski, Prawo leśne [w:] Prawo rolne, red. A. Stelmachowski, Warszawa 2003, s. 456). W związku z powyższym spór pomiędzy Nadleśniczym Nadleśnictwa a Wójtem Gminy należy kwalifikować jako spór o właściwość mając na uwadze treść art. 22 § 1 pkt 8 k.p.a., który do sporów o właściwość zalicza spory pomiędzy "organami administracji publicznej innymi niż wymienione w pkt 1-4, 6 i 7". Zgodnie z art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. do organów administracji publicznej zaliczane są również organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 k.p.a., tj. takie podmioty, które są powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco". Niewątpliwie Nadleśniczy jest takim podmiotem, skoro na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o lasach, starosta może, w drodze porozumienia, powierzyć prowadzenie w jego imieniu spraw z zakresu nadzoru, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, w tym wydawanie decyzji administracyjnych w pierwszej instancji, nadleśniczemu Lasów Państwowych, zwanemu dalej "nadleśniczym". Dla rozstrzygnięcia sporu o właściwość, o jakim mowa w art. 22 § 1 pkt 8 k.p.a. nie jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z tym przepisem tego rodzaju spory o właściwość "między organami administracji publicznej innymi niż wymienione w pkt 1-4, 6 i 7" rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – minister właściwy do spraw administracji publicznej. Oznacza to, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. i art. 15 § 2 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.