III OW 13/26

Dnia 15 kwietnia 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś (sprawozdawca) sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Nowotymskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Nowotymskim a Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w Nowym Tomyślu przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie przeprowadzenia natężenia kontroli hałasu postanawia: wskazać Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Nowym Tomyślu jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 3 lutego 2026 r. Starosta Nowotymski (dalej: "Starosta") wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym (dalej: "Inspektor") przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku A. K. (dalej: "wnioskodawca") z 13 listopada 2025 r. dotyczącego przeprowadzenia kontroli natężenia hałasu wewnątrz pomieszczeń mieszkalnych. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskodawca pismem z 13 listopada 2025 r. zatytułowanym "Wniosek o przeprowadzenie kontroli natężenia hałasu" zwrócił się do Inspektora o przeprowadzenie kontroli natężenia hałasu emitowanego w związku z działalnością samoobsługowej myjni samochodowej, zlokalizowanej na działce nr ew. [...] w [...] przy ul. [...], z żądaniem nakazania wstrzymania eksploatacji tej myjni. Inspektor uznał się za niewłaściwy do rozpoznania powyższego wniosku i pismem z 25 listopada 2025 r. znak: ON-HK.9011,66.2025 przekazał sprawę do rozpoznania Staroście. Starosta pismem z 1 grudnia 2025 r. zwrócił się do wnioskodawcy o sprecyzowanie czy wniosek dotyczy "pomiaru poziomu hałasu emitowanego do środowiska", czy "pomiaru hałasu w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi". W piśmie z 13 grudnia 2025 r. wnioskodawca wyjaśnił, że jego wniosek dotyczy przeprowadzenia kontroli oraz pomiaru hałasu w "pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi", a nie pomiaru hałasu emitowanego do środowiska w rozumieniu przepisów ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm., dalej: "p.o.ś."). Powołał się na art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 416; dalej: "u.p.i.s."). Uzasadniając wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Starosta podkreślił, że wniosek A. K. dotyczył przeprowadzenia pomiaru hałasu w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi, a nie pomiaru hałasu emitowanego do środowiska w rozumieniu przepisów p.o.ś. W związku z powyższym wniósł o wskazanie Inspektora jako organu właściwego w tej sprawie. W odpowiedzi na wniosek Inspektor wniósł o wskazanie Starosty jako organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku A. K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór kompetencyjny w niniejszej sprawie dotyczy podjęcia działań w związku z hałasem emitowanym przez samoobsługową myjnię samochodową zlokalizowaną na działce nr ew. [...] w [...] przy ul. [...]. Wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (o właściwość) musi być poprzedzone ustaleniami organów co do stanu faktycznego sprawy. Dopiero jednoznaczne ustalony stan faktyczny i precyzyjnie sformułowany przedmiot sporu pozwalają określić sprawę, która ma być rozpoznana i w której Sąd po dokonaniu analizy przepisów prawa znajdujących zastosowanie wskazuje na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. właściwy organ. To właśnie "precyzyjnie sformułowany przedmiot sporu" jest kluczową kwestią wymagającą analizy. W niniejszej sprawie starosta zwrócił się do wnioskodawcy o sprecyzowanie czy wniosek dotyczy "pomiaru poziomu hałasu emitowanego do środowiska" (tj. na zewnątrz), czy "pomiaru hałasu w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi" (tj. "wewnątrz" pomieszczeń). Wnioskodawca jednoznacznie wyjaśnił, że jego wniosek dotyczy przeprowadzenia kontroli oraz pomiaru hałasu w "pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi", a nie pomiaru hałasu emitowanego do środowiska. W związku z tym przedmiot sporu został ustalony w sposób jednoznaczny: dotyczy hałasu, który jest emitowany przez myjnię samochodową zlokalizowaną na działce nr ew. [...] w [...] przy ul. [...], ale nie "na zewnątrz" (czyli w odniesieniu do działek sąsiednich), ale "wewnątrz" pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi (czyli w innych budynkach sąsiadujących z myjnią). W związku z tym, niezasadne jest stanowisko Inspektora, wskazujące, że: "(...) wniosek A. K. w istocie dotyczy podjęcia działań w związku z przekroczeniem dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2014 r. poz. 112). A przepisy te nie odnoszą się do poziomu hałasu "wewnątrz" budynków". Konkluzja taka pozostaje w oczywistej sprzeczności z wnioskiem A. K., sprecyzowanym w dodatkowym piśmie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można podzielić poglądu, że skoro hałas związany z pracą myjni samochodowej zlokalizowanej przy ul. [...] w [...] jest emitowany do środowiska (czyli "na zewnątrz") to w niniejszej sprawie zastosowanie będzie miał art. 115a ust. 1 p.o.ś. (przekroczone dopuszczalnego poziomy hałasu) i art. 378 ust. 1 p.o.ś. (określający właściwość rzeczową organów ochrony środowiska). Takie rozumienie byłoby właściwe, gdyby sam wniosek dotyczył zbadania poziomu hałasu emitowanego "do środowiska", czyli "na zewnątrz". Tymczasem wniosek i jednoznaczna odpowiedź zawarta w piśmie wnioskodawcy z 13 grudnia 2025 r. dotyczyła zbadania poziomu hałasu "w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi". W związku z tym, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.p.i.s.: "Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących: 1) higieny środowiska, a zwłaszcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, gleby, wód i innych elementów środowiska w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach". Dodatkowo należy wskazać, że Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny pracy w zakładach pracy w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych (art. 1 u.p.i.s.). Niewątpliwie "hałas" może negatywnie wpływać na higienę pracy i zdrowie pracowników. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy tak sformułowanym wniosku wnioskodawcy nie ma podstaw do przeprowadzania pomiarów dla potrzeb wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu przez starostę. W niniejszej sprawie nie znajdzie bowiem zastosowania kompetencja organu ochrony środowiska jakim jest starosta do załatwienia sprawy, gdyż nie jest to sprawa o jakiej mowa w art. 115a p.o.ś. We wniosku nie chodziło bowiem o pomiary hałasu "poza zakładem" (czyli poza przedmiotową myjnią) ale wniosek dotyczył przeprowadzenia kontroli oraz pomiaru hałasu w "pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi". Powyższe oznacza, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym w tej sprawie właściwym do podjęcia czynności związanych z interwencją dotyczą poziomu hałasu, w tym ewentualnego przeprowadzenia badań w tym zakresie będzie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Nowym Tomyślu a nie Starosta Nowotymski. Z tych względów i na podstawie art. 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.