III OW 149/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia del. WSA Beata Jezielska, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z 26 września 2023 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie a Wójtem Gminy Kolbudy przez wskazanie organu właściwego w sprawie zasypania rowu odwadniającego postanawia: wskazać Wójta Gminy Kolbudy jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 26 września 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazania Wójta Gminy Kolbudy jako organu właściwego w sprawie wniosku S.K. (dalej: wnioskodawca) dotyczącego zasypywania rowu odwadniającego zlokalizowanego na działkach nr ewid. [...] przy ul. [...] w miejscowości [...], gm. [...]. W uzasadnieniu Dyrektor Zarządu Zlewni w Gdańsku wskazał, że sprawa zasypywania przedmiotowego rowu została mu przekazana przez Wójta Gminy Kolbudy pismem z 3 grudnia 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Gdańsku zawiadomił strony pismem z 25 lutego 2022 r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie niewłaściwego utrzymywania urządzeń wodnych. Następnie, 17 marca 2022 r. pracownicy Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku dokonali oględzin działek. Podczas oględzin stwierdzono miejscowe zastoisko wodne na terenie działki nr ewid. [...]/7, które powstało najprawdopodobniej wskutek nawiezienia i składowania ziemi na terenie działki nr ewid. [...]/1. Na działkach nr ewid. [...]/7 i [...]/1 zlokalizowane jest urządzenie wodne w postaci rowu oraz przepustów i rurociągów. Na działkach nr ewid. [...]/1, [...]/3, [...]/4 aż do działki nr ewid. [...]/1 znajduje się naturalne obniżenie terenu, które odprowadza wody z powyższego terenu do rowu o symbolu R-K-1-1. Pryzmy ziemi zalegają m.in. w miejscu tego obniżenia (działka nr ewid. [...]/1). Podczas oględzin stwierdzono również, że na obszarze działek nr ewid. [...]/1, [...]/2, [...]/3, [...]/4 i [...]/5 nie występuje i nie występowało żadne urządzenie wodne służące odprowadzaniu tych wód. Na działkach nr ewid. [...]/1, [...]/3 i [...]/4 występuje jedynie naturalne zagłębienie, które pełni rolę odprowadzania wód z okolicznych działek. W związku z tym organ Wód Polskich doszedł do przekonania, że w sprawie zastosowanie znajdzie art. 234 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 – dalej: Prawo wodne). Będąc związanym wcześniejszym przekazaniem sprawy przez Wójta Gminy Kolbudy, organ Wód Polskich decyzją z 27 października 2022 r. umorzył postępowanie prowadzone na podstawie art. 191 Prawa wodnego. Odwołanie od decyzji o umorzeniu postępowania wniósł wnioskodawca. Decyzją z 5 czerwca 2023 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku uchylił decyzję z 27 października 2022 r. wskazując, że brak podstaw do orzekania na podstawie art. 191 Prawa wodnego nie może prowadzić do umorzenia postepowania, skoro istnieją podstawy do rozpatrzenia sprawy na innej podstawie prawnej i przez inny organ. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Zarządu Zlewni w Gdańsku wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Wójt Gminy Kolbudy wniósł o wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku jako organu właściwego w sprawie. Zdaniem Wójta Gminy Kolbudy, ocena, czy na danym terenie występuje jedynie naturalne zagłębienie czy urządzenie wodne, wymaga przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń i dopiero w oparciu o takie dokumenty można "spierać się co do interpretacji adekwatnych do stanu rzeczy przepisów prawa". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przedmiotowego rowu powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem odpowiedni organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni (art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego) lub w ściśle określonych przypadkach, które nie znajdują w tej sprawie zastosowania, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 Prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 Prawa wodnego). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Natomiast jak wynika z akt sprawy, w tym ostatecznej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku z 5 czerwca 2023 r., przedmiotem postępowania nie jest rów będący urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 16 pkt 65 lit. a) Prawa wodnego, lecz naturalne zagłębienie terenu oraz skarpa powodująca zmianę stosunków wodnych na gruncie. Stanowisko Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku zasługuje zatem na uwzględnienie, ponieważ sprawa nie dotyczy zasypania rowu melioracyjnego, ale podniesienia terenu. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie nie będzie organ właściwy do wydania decyzji na podstawie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, a więc właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni, co wynika jednoznacznie z powołanej wyżej decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku z 5 czerwca 2023 r. Oznacza to, że organem właściwym w sprawie zakreślonej wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest Wójt Gminy Kolbudy na podstawie art. 234 Prawa wodnego. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.