III OW 14/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty B. o wykładnię postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt III OW 14/22 w sprawie z wniosku Starosty B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą B. a Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w Krakowie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przeprowadzenia ponownej kontroli hałasu postanawia: 1. odmówić wykładni postanowienia; 2. sprostować oczywistą omyłkę pisarską występującą na stronie 8 w wersach od 16 do 19 uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt III OW 14/22 w ten sposób, że zamiast: "Powyższe ustalenie wyłącza dopuszczalność merytorycznego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Łódzkiego a Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska" wpisać: "Powyższe ustalenie wyłącza dopuszczalność merytorycznego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą B. a Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem ochrony Środowiska w Krakowie".

Postanowieniem z dnia 16 listopada 2022 r. sygn. akt III OW 14/22 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Starosty B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą B. a Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w Krakowie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przeprowadzenia ponownej kontroli hałasu, odrzucił ww. wniosek (pkt 1 sentencji postanowienia) oraz zwrócił Staroście B. z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku (pkt 2 sentencji postanowienia). W motywach uzasadnienia tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek Starosty B. jest niedopuszczalny. NSA wskazał, że skoro przekazywane między organami wnioski mieszkańców B. o ponowne przeprowadzenie pomiarów hałasu, których źródłem jest Strzelnica w B. i zawierające prośbę o podjęcie stosownych czynności w zakresie nadmiernego hałasu emitowanego przez ww. zakład, nie wszczęło postępowania administracyjnego w sprawie administracyjnej, lecz wywołało jedynie potrzebę przeprowadzenia pomiarów hałasu czyli czynności faktycznej, to brak jest możliwości rozstrzygnięcia sporu. Zaznaczył, że wprawdzie w rozpoznawanej sprawie pismo, które stało się podstawą sporu, wywołało konieczność reakcji właściwego organu w postaci zbadania poziomu hałasu, jednak nie zainicjowało ono jeszcze żadnego postępowania w sprawie administracyjnej. Będzie mogło się ono bowiem toczyć dopiero w następstwie stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych norm. Kontrola zachowania tych norm to natomiast jedynie czynność faktyczna, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnego wskazanie organu właściwego do jej przeprowadzenia. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniał spór kompetencyjny, bowiem warunkiem powstania takiego sporu jest istnienie toczącego się postępowanie administracyjnego, na którego tle dany spór powstał, lub przynajmniej żądanie jego wszczęcia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W podsumowaniu przedstawionego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny omyłkowo stwierdził, że "Powyższe ustalenie wyłącza dopuszczalność merytorycznego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Łódzkiego a Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska." Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2023 r. Starosta B., na podstawie art. 158 w zw. z art. 160 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., obecnie tekst jedn Dz.U. z 2023r. poz. 1634 ze zm.) - "powoływanej dalej jako p.p.s.a.", zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wykładnię ww. postanowienia z dnia 16 listopada 2022 r., tj. o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści tego postanowienia przez określenie, czy dotyczy ono sporu pomiędzy Starostą B. a Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska, czy też sporu pomiędzy Marszałkiem Województwa Łódzkiego a Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, jak określono na str. 8 postanowienia. Wnioskodawca wskazał, że w rozstrzygnięciu postanowienia, jak i we wstępie uzasadnienia, mowa jest o sporze kompetencyjnym pomiędzy Starostą B. a Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska. Jednak w końcowej fazie uzasadnienia wskazano, iż przywołane uprzednio fakty wyłączają dopuszczalność merytorycznego rozstrzygnięcia sporu pomiędzy Marszałkiem Województwa Łódzkiego a Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska. W ocenie wnioskodawcy przywołana rozbieżność może budzić wątpliwości co do rozstrzygnięcia, w szczególności którego sporu i jakiego organu ono dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 158 p.p.s.a. Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z treścią art. 166 p.p.s.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W art. 193 p.p.s.a. określono z kolei, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zgodnie z ugruntowanym poglądem zarówno orzecznictwa jak i doktryny, konieczność dokonania wykładni konkretnego rozstrzygnięcia zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Wykładnia orzeczenia powinna więc zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków jakie orzeczenie to ma wywołać. Wniosek o wykładnię nie może ponadto zmierzać do wyjaśnienia zawartych w uzasadnieniu orzeczenia wyrażeń prawniczych i znaczenia słów, ani też do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania (zob. np. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2010 r., II GZ 1/10, T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 652; oraz postanowienie NSA z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt III OW 93/23; wszystkie powołanie w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie Internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględnienie wniosku o wykładnię wyroku może mieć miejsce tylko wówczas, gdy istnieje rzeczywista wątpliwość co do stanowiska sądu zawarta w rozstrzygnięciu lub uzasadnieniu (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 1310/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi potrzeba dokonania wykładni postanowienia z 16 listopada 2022 r. Zarówno bowiem sentencja ww. postanowienia, jak i jego uzasadnienie jest sformułowane w sposób jasny i niebudzący wątpliwości. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny szczegółowo wyjaśnił z jakich przyczyn wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podlega odrzuceniu. Nadto, wbrew ocenie wnioskodawcy, brak jest wątpliwości czego dotyczył spór i pomiędzy jakimi organami doszło do rozstrzyganego sporu. W sentencji postanowienia z dnia 16 listopada 2022 r. wyraźnie wskazano, że sprawa dotyczyła sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą B. a Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w Krakowie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przeprowadzenia ponownej kontroli hałasu postanawia. W uzasadnieniu ww. postanowienia szczegółowo opisano stan faktyczny wskazując jednocześnie strony sporu oraz wyjaśniono motywy wydanego rozstrzygnięcia. W istocie w podsumowaniu przedstawionego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny omyłkowo stwierdził, że "Powyższe ustalenie wyłącza dopuszczalność merytorycznego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Łódzkiego a Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska." Jednakże powyższe stwierdzenie, mając na uwadze pozostałą część orzeczenia z dnia 16 listopada 2022 r., tj. jego sentencję i pozostałe wywody, nie stanowi podstawy do dokonania wykładni tego postanowienia. Omyłka ta ma bowiem charakter oczywistej omyłki, co jednoznacznie wynika z akt sprawy. Zgodnie z art. 156 § 1 Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. To sprostowanie orzeczenia sądowego jest konstrukcją procesową, która ma na celu naprawienie jego wadliwości przez nadanie mu takiego brzmienia, jakie sąd zamierzał, która jednocześnie nie może prowadzić do zmiany lub uchylenia tego orzeczenia, co jest dopuszczalne tylko w drodze jego zaskarżenia środkiem odwoławczym. Niedokładność lub omyłka może dotyczyć np. oznaczenia stron czy innych uczestników postępowania, oznaczenia (daty, znaku, sygnatury) zaskarżonego aktu lub czynności oraz nazwy organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność, przy czym nieprawidłowości te muszą mieć charakter oczywisty (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt II GZ 633/14). Wyjaśnić należy, że pod pojęciem "oczywistej omyłki" rozumie się takie omyłki, które są natychmiast rozpoznawalne i wynikają jednoznacznie z treści orzeczenia. Innymi słowy "oczywistość" omyłki wyraża się w tym, że już na pierwszy rzut oka można w sposób niebudzący wątpliwości uznać, że jest to omyłka (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt II OZ 974/11) W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne stwierdzenie na stronie 8 w wersach od 16 do 19 uzasadnienia postanowienia z dnia 16 listopada 2022 r., że: "Powyższe ustalenie wyłącza dopuszczalność merytorycznego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Łódzkiego a Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska" zamiast "Powyższe ustalenie wyłącza dopuszczalność merytorycznego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą B. a Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem ochrony Środowiska w Krakowie" wymaga sprostowania a nie wykładni postanowienia z dnia 16 listopada 2022 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 158 w zw. z art. 166 w zw. z art. 193 p.p.s.a. odmówił wykładni postanowienia z dnia 16 listopada 2022 r. (pkt 1 sentencji postanowienia). Jednocześnie, na podstawie art. 156 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oczywistą omyłkę pisarską występującą na stronie 8 uzasadnienia postanowienia z dnia 16 listopada 2022 r. (pkt 2 sentencji postanowienia).