III OSK 401/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Arkadiusz Windak Protokolant asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 238/23 w sprawie ze skargi M.F. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r. nr DSE3a-K1082-D19715-10/23 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 238/23, oddalił skargę M.F. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r., nr DSE3a-K1082-D19715-10/23 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 31 stycznia 2023 r., nr DSE3a-K1082-D19715-10/23 utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 23 listopada 2022 r., nr DSE2-K1027-D19715-7D/22 o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, podnosząc, że wnioskodawca nie spełnia warunków wynikających z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2021, poz. 1255, dalej "ustawa"). Ponadto organ wyjaśnił, że strona do złożonego wniosku nie dołączyła żadnych dowodów na okoliczność prowadzonej działalności opozycyjnej lub doznanych represji. Również organ w toku rozpatrzenia sprawy dokonał sprawdzenia, czy strona figuruje w internetowej bazie danych projektów: "katalog.bip.ipn.gov.pl" i "Encyklopedia Solidarności" prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej, w serwisie: "szukajwarchiwach.gov.pl" prowadzonym przez Narodowe Archiwum Cyfrowe, w internetowej bazie danych projektu: "Słownik NIEZALEŻNI DLA KULTURY" prowadzonego przez Stowarzyszenie Wolnego Słowa, a także w wykazach: "Poborowych powołanych do odbycia dwuletniej zasadniczej służby wojskowej", "Żołnierzy rezerwy powołanych na trzymiesięczne szkolenie wojskowe w ramach służby czynnej", "Osób wytypowanych przez pion Departamentu III MSW do odbycia zasadniczej służby wojskowej lub ćwiczeń w bieżącym roku z dnia 29 października 1982 r." i "Elektronicznym inwentarzu archiwalnym akt spraw karnych z okresu stanu wojennego", prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej na stronie internetowej: "polskiemiesiace.ipn.gov.pl/nie/wszystkie-wydarzenia/grudzien-1981". W źródłach tych nie udało się jednak odnaleźć informacji o działalności opozycyjnej strony lub doznanych przez nią represjach. Odnosząc się natomiast do twierdzeń strony o jej zaangażowaniu w działalność antykomunistyczną, organ wskazał, że żadna z tych aktywności nie spełnia przesłanek ustawowych. Z powyższą decyzją nie zgodził się wnioskodawca, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a.") uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji przypomniał, że podstawą prawną skarżonej decyzji są przepisy ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Stosownie do art. 2 tej ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Zgodnie zaś z art. 3 ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177 oraz z 2022 r. poz. 375, 1259 i 1283), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Stosownie zaś do art. 5 ust. 1 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. W myśl art. 5 ust. 3 ustawy do wniosku o ustalenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy. Nie zwalnia to jednak organu prowadzącego postępowanie od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, lecz ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę. Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej służy osobom, które w szczególny, wskazany w ustawie sposób oraz w zakreślonych w ustawie ramach czasowych prowadzili działalność antykomunistyczną lub były represjonowane. Innymi słowy nie każdemu, kto czynnie sprzeciwiał się ówczesnemu systemowi politycznemu służy taki status, a poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień życiowych w tamtym czasie nie zostały uznane przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie tego statusu. W ocenie Sąd I instancji, z akt sprawy wnika, że organ słusznie przyjął, że skarżący nie spełnił żadnego z warunków określonych w art. 2 i art. 3 ustawy. Ustaleń tych organ dokonał mając na uwadze prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy w sprawie. Nadto skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 2 i 3 ustawy. Natomiast organ przesłanki te zweryfikował zwracając się do IPN z wnioskiem o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej, jak również korzystając z powszechnie dostępnych baz danych. Tym samym, nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja organu została wydana w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a jej szczegółowe uzasadnienie odpowiada prawu. Okoliczności przytoczone we wniosku takie jak przewiezienie skarżącego przez ówczesne organy ścigania do siedziby Milicji Wojewódzkiej, nakładanie na niego mandatów, utrudnianie prowadzenia działalności gospodarczej, nałożenie kary pieniężnej, nie mogą być wyrazem sprzeciwu skarżącego wobec ówczesnej władzy oraz ponoszonych konsekwencji tego sprzeciwu, nie są też wystarczające dla uznania, że przesłanki z art. 2 i art. 3 ustawy zostały spełnione. Natomiast całkowicie dla oceny wniosku pozbawione są okoliczności takie jak próba podpalenia sklepu w 1998 r. i pobicie syna w 2008 r., bowiem zgodnie z art. 2 ustawy w celu ustalenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bierze się pod uwagę okres od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r., natomiast zgodnie z art. 3 ustawy w celu ustalenia statusu osoby represjonowanej bierze się pod uwagę okres od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. W dniu 24 listopada 2023 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które nie zostały opłacone w całości ani w części. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. art. 3 ustawy poprzez błędną jego wykładnię polegająca na błędnym przyjęciu, że brak danych w IPN o inwigilacji przez organy państwowe oraz brak informacji o podjęciu wobec skarżącego bezprawnych działań polegających na popełnieniu na rzecz skarżącego przestępstwa lub wykroczenia oraz braku informacji w IPN o pozbawieniu skarżącego możliwości wykonywania swojego zawodu jest wystarczający do stwierdzenia braku spełnienia przez skarżącego przesłanek wynikających z art. 3 ustawy, podczas gdy nie powinno to stanowić jedynego źródła pozyskiwania informacji do stwierdzenia represji wobec skarżącego; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przyjęcie, że zaskarżone decyzje zostały wydane bez naruszenia przepisów postępowania, podczas gdy organ wydając decyzje nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób szczegółowy i wszechstronny oraz niewłaściwie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy przyjmując, że zgormadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji negatywnej, co również potrzymał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy w szczególności wyjaśnienia skarżącego dawały podstawy do wydania decyzji pozytywnej lub dalszego zbierania materiału dowodowego; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów: art. 7, art. 77 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a.; 4. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że przepis ten został zastosowany pomimo, iż w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie zaistniały podstawy do jego zastosowania i oddalenia skargi. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak, w jego ocenie, powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, aczkolwiek nie określają formy naruszeń. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym przebiegło w sposób prawidłowy, możliwe jest badanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami k.p.a. Zauważyć bowiem należy, że w przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego aktu. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją, stosowanej przez WSA w Krakowie, normy prawnej. W rozpoznanej sprawie WSA w Krakowie nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był przepis art. 151 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła, więc stanowić argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 151 P.p.s.a. oznacza, że zainicjowany skargą strony proces kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie ujawnił wad postępowania, które obligowałyby sąd do wydania innego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego uzasadnieniem (wyjaśnieniem) dla rozstrzygnięcia wynikającego z art. 151 P.p.s.a. są przede wszystkim te oceny Sądu, w których zawarta jest aprobata dla poczynań organu odwoławczego. Oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. oznacza przede wszystkim, że Sąd dokonujący kontroli legalności zaskarżonego aktu, nie stwierdził żadnej kwalifikowanej wady skutkującej sankcją nieważności, oraz że nie wystąpiło takie naruszenie przepisów postępowania, które uzasadniałoby uchylenie decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W świetle okoliczności wynikających z wniosku skarżącego, jak również przedstawionego w sprawie stanowiska Archiwum IPN, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie uznał, że nie pozwalają one na pozytywne rozpatrzenie zgłoszonego przez stronę żądania. Powyższe stwierdzenie organu poprzedzone zostało rzetelnym i wyczerpującym postępowaniem administracyjnym, zmierzającym do zweryfikowania istnienia przesłanek koniecznych do potwierdzenia wnioskowanego przez stronę statusu działacza politycznego lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zarówno w oparciu o materiały przedstawione przez wnioskodawcę, jak i podjęte w ramach swoich kompetencji czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Procedujący w sprawie organ działał w granicach i na podstawie obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.), a strona miała zapewniony czynny udział w każdym stadium prowadzonego postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.). Także uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia odpowiada wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat wzorców sądowej kontroli i miał podstawy do zastosowania regulacji zawartej w art. 151 P.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania wskazanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, wyjaśnić należy, że nie każda działalność opozycyjna, jak również nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez prawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie, a tym samym uprawniająca do ubiegania się o świadczenia pieniężne czy pomoc pieniężną. Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej dla potrzeb realizacji przewidzianych w niej uprawnień, każe wyróżniać dwie kategorie podmiotów. Pierwszą kategorią są działacze opozycji antykomunistycznej, czyli osoby, które w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziły, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (art. 2 ust. 1 ustawy). Do wskazanego w art. 2 ust. 1 okresu 12 miesięcy, z mocy wyraźnej decyzji ustawodawcy, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Natomiast drugą kategorię uprawnionych stanowią "osoby represjonowane z powodów politycznych". Definicję takiej osoby zawarto w art. 3 ustawy. Powołany przepis wskazuje na kilka rodzajów okoliczności uznawanej przez ustawodawcę za represjonowanie z powodów politycznych, co powoduje, że zaistnienie choćby jednej z nich uzasadnia nadanie przez organ żądanego przez wnioskodawcę statusu. W niniejszej sprawie skarżący nieskutecznie wykazywał, że zaistniały w stosunku do niego przesłanki normatywne uznania za osobę represjonowaną z powodów politycznych. WSA w Krakowie dokonał rzetelnej oceny stanowiska organu odnośnie do podawanych przez skarżącego okoliczności w aspekcie ich zakwalifikowania, jako niedających podstaw, aby uznać, że ziściły się przesłanki umożliwiające z tych powodów przyznanie stronie wnioskującej statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Tej kwalifikacji, przy zastosowaniu przepisów prawa materialnego, strona skarżąca nie podważyła w skardze kasacyjnej. Trafnie skonstatował Sąd I instancji, że z materiału aktowego nie wynika, aby skarżący wskazał na okoliczności, które mogłyby wpłynąć na spełnienie przesłanki uznania go za osobę represjonowaną z powodów politycznych, o czym stanowi art. 3 ustawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżący powołał się na fakt pokrzywdzenia go przez ówczesne władze poprzez uniemożliwienie mu prowadzenia działalności gospodarczej i utrzymania w ten sposób rodziny. Nadto skarżący wskazywał na okoliczności, które wystąpiły po 1990 r., a jego zdaniem, były dalszym ciągiem represji wobec niego. Jednakże, jak trafnie skonstatował WSA w Krakowie, w sprawie brak jest dowodów wskazujących na to, aby okoliczności te miały związek z działalnością skarżącego na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. c ustawy pozbawienie możliwości wykonywania zawodu przez organy wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu powinno mieć związek z wzięciem udziału przez stronę w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, skarżący nie wykazał, by pozbawienie możliwości wykonywania przez niego zawodu, a potem prowadzenia małej działalności gospodarczej miało charakter represji, o którym mowa w ustawie. Również sam skarżący nie przedstawił dowodów, by takie zdarzenia miały miejsce, a opisywane przez niego problemy były charakterystyczne dla systemu gospodarki planowej jaki miał miejsce w Polsce w latach 1948-1990, w którym szykanowano prywatnych przedsiębiorców jako konkurencję dla gospodarki państwowej. Podkreślić w tym miejscu należy, że powszechne rozumienie represji politycznych jest znacznie szersze niż przyjmowane przez ustawodawcę w art. 3 ustawy, który to przepis wymienia enumeratywnie okoliczności, jakie muszą zachodzić wobec osoby, aby przyznać jej status represjonowanego. Poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień życiowych w tamtym czasie nie zostały uznane przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie takiego statusu. Odmienna od oczekiwań skarżącego ocena przez organ, a następnie WSA w Krakowie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji żadna z form aktywności wskazywana przez skarżącego nie wypełnia hipotezy art. 3 ustawy. W związku z powyższym, w ślad za organem i WSA w Krakowie należy uznać, że skarżący nie wykazał, aby prowadził działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka. Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wnoszącemu skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.