III OSK 2996/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 560/23 w sprawie ze skargi R.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 17 stycznia 2023 r. nr SKO.V/428/359/2022 w przedmiocie nałożenia grzywny za nieokazanie pozostałości drzewa oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 560/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R.P. (dalej "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej: "organ") z dnia 17 stycznia 2023 r. nr SKO.V/428/359/2022 w przedmiocie nałożenia grzywny za nieokazanie pozostałości drzewa. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Zawiadomieniem z 12 października 2022 r. Wójt Gminy Jaworze (dalej: "organ I instancji"), w związku z toczącym się postępowaniem w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zgłoszenia, poinformował skarżącego o wyznaczeniu terminu oględzin na nieruchomości której skarżący jest współwłaścicielem. W dniu 7 listopada 2022 r. pracownicy organu I instancji stawili się w miejscu oględzin, na dowód czego sporządzono protokół, z którego wynika, że nie zostali wpuszczeni na teren powyżej wskazanej nieruchomości. Wykonano dokumentację fotograficzną. W konsekwencji powyższego, organ I instancji postanowieniem z 18 listopada 2022 r., działając na podstawie art. 88 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a."), nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 50,00 zł za nieokazanie w dniu oględzin znajdujących się na powyżej wskazanej nieruchomości pozostałości drzewa gatunku brzoza. Skarżący pismem z 12 grudnia 2022 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Organ postanowieniem z 17 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skargę na powyższe postanowienie do wojewódzkiego sądu administracyjnego wniósł skarżący. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gliwicach oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji podniósł, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy organ I instancji wyznaczył termin i miejsce przeprowadzenia oględzin. Zawiadomienie informujące skarżącego o tym fakcie nie spotkało się z jego jakimkolwiek odzewem. Skarżący, w świetle przedstawionych przez siebie argumentów zażalenia i skargi uznał, że dokonanie oględzin jest zbędne ze względu na rolny charakter terenu, z którego miało zostać usunięte to drzewo. WSA nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego. Podał, że aby ustalić czy usunięcie drzewa miało charakter legalny, czy nie, konieczne jest ustalenie, że drzewo zostało faktycznie usunięte. To jednak zostało uniemożliwione przez skarżącego. WSA stwierdził, że podnoszona w skardze argumentacja, iż przeprowadzenie oględzin było zbędne, nie zasługuje na uwzględnienie. To organ administracyjny decyduje o zasadności wykorzystania w postępowaniu wyjaśniającym określonych środków dowodowych. Organy administracji publicznej nie naruszyły zatem przepisów postępowania w stopniu potwierdzającym konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego. Powyższy wyrok w całości zakwestionował skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.: 1) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania; 2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 133 p.p.s.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej i obiektywnej analizy stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy oraz dokonanie ustaleń niemających potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności poprzez uznanie, że wymierzona skarżącemu grzywna była zasadna, w sytuacji gdy nałożono ją bez podstaw faktycznych i prawnych; 3) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, co uniemożliwia w pełni merytoryczne odniesienie się do twierdzeń Sądu I instancji, a tym samym instancyjną kontrolę orzeczenia. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz orzeczenie o kosztach postępowania. Pismami z 7 i 15 listopada 2025 roku skarżący kasacyjnie wniósł "uzupełnienie podstaw kasacyjnych". Wskazał na naruszenie przez WSA art. 88f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, art. 7, 8, 9, art. 77 § 1, art. 80, art. 88 § 1, art. 105 § 1 k.p.a., art. 141 § 4, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna. Nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że w sprawie nie ustalono wszystkich istotnych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 88 § 1 k.p.a. Skarżący kasacyjnie nie dostrzega, że dla zasadności nałożenia grzywny na tej podstawie bez znaczenia pozostają merytoryczne kwestie odnoszące się do legalności usunięcia przez niego drzewa. Organ nałożył na skarżącego grzywnę wyłącznie z tego powodu, iż pomimo wezwania skarżący nie udostępnił nieruchomości celem przeprowadzenia oględzin, uniemożliwiając w ten sposób podjęcie przez organ czynności procesowych koniecznych dla weryfikacji faktów mających istotne znaczenie w sprawie. To organ prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia drzewa bez zgłoszenia i to organ decyduje o konieczności podjęcia konkretnych czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Formułowane przez skarżonego wnioski wyrażające jego subiektywną ocenę o braku potrzeby przeprowadzania oględzin potwierdzają, że nie rozumie on swojej roli w postępowaniu administracyjnym. Jeżeli więc organ wezwał skarżącego do udostępnienia nieruchomości celem przeprowadzenia oględzin, wyznaczył dla nich konkretny termin i skutecznie doręczył skarżącemu wezwanie, to obowiązkiem skarżącego było się do niego zastosować. Skarżący tego nie uczynił, mimo iż organ wzywał go do udostępnienia przedmiotu oględzin. W tym stanie rzeczy organ miał prawo nałożyć na skarżącego grzywnę na podstawie art. 88 § 1 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem "Kto, (...) bezzasadnie odmówił (...) okazania przedmiotu oględzin albo (...), może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania - grzywną do 200 zł. (...)". Uwzględniając całość powyższego nie można się zgodzić, że w sprawie nie ustalono okoliczności istotnych dla zastosowania art. 88 § 1 k.p.a. – zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art 107 § 3 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 133 p.p.s.a. Eksponowana w skardze kasacyjnej okoliczność, że usunięcie drzewa nie wymagało zgłoszenia z uwagi na treść art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, a więc ze względu na fakt, iż miało na celu przywrócenie gruntu do użytkowania rolniczego nie ma znaczenia. Ustaleniem wyjściowym w sprawie o usunięcie drzewa bez wymaganego zgłoszenia jest to, czy drzewo zostało faktycznie usunięte. Odmawiając udostępnienia nieruchomości celem przeprowadzenia oględzin skarżący kasacyjnie bezzasadnie uniemożliwił poczynienie ustaleń w tym przedmiocie, co uprawniało organ do wydania postanowienia na podstawie art. 88 § 1 k.p.a. Nie można się również zgodzić, że uzasadnienie wyroku WSA nie realizuje rygorów z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sporządzone uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane treścią tego przepisu elementy, a w szczególności przyjęty stan sprawy oraz jego ocenę prawną. Wywód Sądu pierwszej instancji jest spójny i logiczny. WSA wiąże poszczególne fakty ustalone przez organ w toku postępowania z przesłankami aktywującymi kompetencję do zastosowania art. 88 § 1 k.p.a. Artykuł 105 § 1 k.p.a. nie miał zastosowania w sprawie. Jest to przepis postępowania administracyjnego, określający przesłanki jego umorzenia. W postępowaniu sądowoadministracyjnym art. 105 § 1 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania, a zatem nie mogło dojść do jego naruszenia przez WSA. Analogicznie należy się odnieść do zarzutu naruszenia art. 166 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią w postępowaniu sądowoadministracyjnym do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W niniejszej sprawie WSA wydał wyrok, a zatem art. 166 p.p.s.a. nie został naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do zarzutów podniesionych w "uzupełnieniach podstaw skargi kasacyjnej" z 7 i 15 listopada 2025 roku. Po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uzupełnianie zarzutów jest niedopuszczalne, możliwe jest jedynie przytoczenie nowego uzasadnienia do podniesionych już podstaw kasacyjnych. Tym samym termin z art. 177 § 1 p.p.s.a. do wniesienia skargi kasacyjnej jest terminem peremptoryjnym, tj. powodującym, że czynność procesowa może być skutecznie dokonana jedynie przed jego upływem. Niezależnie od powyższego trzeba podać, że przewidziana w art. 88 § 1 k.p.a. sankcja za bezzasadną odmowę okazania przedmiotu oględzin, nie jest podmiotowo ograniczona wyłącznie do świadków lub biegłych. Może ona również zostać nałożona na stronę postępowania – wyroki NSA z 12 marca 2024 r., II OSK 44/23 oraz z 5 marca 2024 r., II OSK 2742/22. Z wyłożonych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.