III OSK 2967/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2024 r. r., sygn. akt II SA/Kr 406/24 w sprawie ze skargi R.F. i M.F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej "WSA w Krakowie", "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 406/24, następnie sprostowanym, oddalił skargę R.F. i M.F. (dalej "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia [...] grudnia 2023 r., znak [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") decyzją z [...] września 2023 r., znak [...], po rozpatrzeniu wniosku skarżących dotyczącego zmian stanu wody na gruncie, w wyniku wykonania na działkach nr [...] i nr [...], obr. [...] w [...], nasypu, mających szkodliwie oddziaływać na działki nr [...] i nr [...] przy ul. [...] w [...]: I. orzekł, że nie nastąpiły niekorzystne zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie oddziaływujące na działki nr [...] i [...], których właścicielami są skarżący: 1. na działce nr [...] stanowiącej własność G.B. i A.D., 2. na działce nr [...] stanowiącej własność A.D., J.D. i K.L., II. odmówił nakazania właścicielom działek nr [...] i [...] przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Powyższa decyzja została doręczona skarżącym [...] października 2023 r. do rąk R.F. W decyzji zwarto pouczenie o terminie i trybie składania odwołania. Od decyzji Prezydenta R.F. wniosła, przesyłką pocztową nadaną [...] listopada 2023 r., odwołanie datowane na [...] października 2023 r. SKO postanowieniem z [...] grudnia 2023 r., znak [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując na treść art. 129 § 2 k.p.a. Kolegium podniosło, że decyzja Prezydenta została doręczona skarżącej [...] października 2023 r. na podstawie art. 44 k.p.a., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Wobec tego złożenie [...] listopada 2023 r. odwołania nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu, ponieważ ostatnim jego dniem był [...] października 2023 r. Jednoczenie organ odwoławczy nie znalazł podstaw do przywrócenia terminu, gdyż skarżąca nie złożyła w tej kwestii wniosku i nie uprawdopodobniła by uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismem z dnia 10 lutego 2024 r. skarżący złożyli do WSA w Krakowie skargę na powyższe postanowienie SKO, wnosząc o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Kolegium; 2) rozpatrzenie wniosku skarżących w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; 3) nakazanie organowi uporządkowania akt sprawy, które nie spełniają wymogów przepisów prawa przez co są nierzetelne i budzą brak zaufania do prowadzącego postępowanie administracyjne oraz mogą wprowadzać w błąd zainteresowanych; 4) nakazanie organowi wyjaśnienia daty sporządzenia badań na nieruchomości skarżących [...] lipca 2022 r., co ma zasadnicze znaczenie dla dalszego procedowania postępowania administracyjnego. W tym miejscu skarżący podnieśli szereg argumentów za zasadnością ww. kwestii. Ponadto wskazali, że do sporządzonego przez nich odwołania z [...] października 2023 r. dołączony był wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania. W czasie kiedy upływał termin do złożenia odwołania zarówno skarżąca, jak i jej małżonek, byli chorzy i przebywali na leczeniu z powodu problemów zdrowotnych, co zostało wyjaśnione w załączonym do skargi piśmie z [...] października 2023 r. zatytułowanym "Wyjaśnienia dot. przyczyny złożenia odwołania od Decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].09.2023r (znak: [...]) po terminie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia". Dodatkowo skarżący podnieśli, że w przekazanych Kolegium przez Prezydenta aktach sprawy brak jest wspomnianego pisma zawierającego wniosek o przywrócenie terminu, co według skarżących jest prawdopodobnie celowym działaniem Prezydenta. Następnie skarżący zarzucili, że organ I instancji notorycznie podejmuje działania mające na celu pokrzywdzenie ich jako strony postępowania i wykluczenia z czynnego udziału w tym postępowaniu. Końcowo skarżąca podniosła, że jest emerytką i nie posiada stosownego wykształcenia prawniczego, wobec czego prosi o uwzględnienie tego faktu przy rozpoznawaniu skargi, odwołania oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w taki sposób, aby nie poniosła negatywnych skutków powstałych działaniem Prezydenta na jej niekorzyść poprzez przesłanie niekompletnych dokumentów. Skarżący do skargi załączyli ww. pismo z [...] października 2023 r., zawierające wyjaśnienia dotyczące daty wniesienia odwołania, adresowane do Urzędu Miasta [...], Wydział Kształtowania Środowiska, bez prezentaty na tym piśmie, jak również bez dowodu ewentualnego nadania tego pisma Pocztą. Odpowiadając na skargę pismem z dnia 18 marca 2024 r. Kolegium wniosło o jej oddalenie, podnosząc, że skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnili złożenia do organu I instancji pisma zatytułowanego "Wyjaśnienia dot. przyczyny złożenia odwołania od Decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].09.2023r (znak: [...]) po terminie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia". Ponadto akta sprawy przesłane z organu I instancji są ponumerowane i nie zawierają wskazanego, dołączonego obecnie w lutym 2024 r. dokumentu. Stąd też Kolegium w dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie posiadało w aktach sprawy wniosku o przywrócenie terminu do jego rozpoznania. Nadto wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć łącznie z odwołaniem, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Dlatego też SKO nie było władne rozpoznać odwołania stron i stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania wobec faktu, iż zaskarżona decyzja stała się ostateczna. W dniu 29 maja 2024 r. WSA w Krakowie wydał opisany na wstępie wyrok, którym oddalił skargę. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji po pierwsze stwierdził, że wykluczone jest, ze względu na brak podstaw prawnych, by Sąd mógł, jak chcą skarżący, rozpatrzyć ich wniosek w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dalej WSA w Krakowie zaaprobował rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, jak również wyrażoną w nim ocenę prawną. Ponadto uznał, że stan faktyczny przedstawia się tak jak to wskazało SKO. Według Sądu I instancji ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym i nie budzą zastrzeżeń co do ich prawidłowości. Ponadto zdaniem Sądu I instancji zaskarżone postanowienie zostało wydane w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu i spełnia wymogi określone w art. 124 i art. 107 k.p.a. Jednocześnie treść uzasadnienia postanowienia świadczy o poprzedzeniu jego wydania wystarczająco dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, a ocenia Kolegium nie nosi cech dowolności. Dodatkowo w postanowieniu zawarto jego niezbędne elementy oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. WSA w Krakowie wskazał, że podstawę prawną kontrolowanego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a. i podzielił stanowisko SKO, iż warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia. Uchybienie temu terminowi uniemożliwia bowiem organowi odwoławczemu rozpatrzenie sprawy. Wobec tego przed merytorycznym rozpatrzeniem odwołania obowiązkiem organu było ustalenie, czy zostało ono wniesione w terminie. Termin ten określa art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Przy czym Sąd I instancji zaznaczył, że stosowne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania znalazło się w decyzji organu I instancji z [...] września 2023 r. Jednocześnie bezspornym jest, iż decyzja ta została skutecznie doręczona skarżącym [...] października 2023 r., a zatem termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg [...] października 2023 r. i upłynął [...] października 2023 r. Tymczasem przedmiotowe odwołanie zostało przesłane przesyłką pocztową [...] listopada 2023 r. W ocenie Sądu I instancji niewątpliwie więc odwołanie wniesiono po upływie ustawowego terminu, a tym samym ustalenia Kolegium okazały się prawidłowe. Dodatkowo skarżąca w skardze nie podważyła skuteczności doręczenia jej decyzji organu I instancji, jak i ustaleń organu odwoławczego co do terminu jego wniesienia. Sąd I instancji stwierdził bowiem, że w niniejszej sprawie nie znajduje miejsca argumentacja skarżących dotycząca sposobu prowadzenia postępowania w I instancji i meritum rozstrzygnięcia Prezydenta, gdyż siłą rzeczy Sąd I instancji jest ograniczony do zbadania prawidłowości wydania przez organ odwoławczy postanowienia na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. Ponadto WSA w Krakowie zauważył, że skarżący nie poparli wiarygodnymi twierdzeniami i dowodami istotnej w sprawie argumentacji o przesłaniu do organu I instancji wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, którego to wniosku organ I instancji nie przekazał do Kolegium. Sąd I instancji zaznaczył, że kwestia dochowania (lub niedochowania) terminu jest zagadnieniem obiektywnym i nie zależy od uznania organu rozpatrującego odwołanie. Polega w zasadzie jedynie na porównaniu dat doręczenia decyzji i wniesienia odwołania oraz sprawdzenia, czy strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji wobec obiektywnego stwierdzenia przez Kolegium wniesienia odwołania dwa dni po terminie, a także braku wniosku odwołującej się o przywrócenie terminu, organ odwoławczy zobowiązany było stwierdzić, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Przy czym WSA w Krakowie podał, że przedstawiona w skardze argumentacja skarżących mająca wykazać brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania mogłaby być rozpoznana przez Sąd jedynie w przypadku skargi na postanowienie organu odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu, a zatem argumentacja ta wykracza poza zakres niniejszej sprawy. Dodatkowo Sąd I instancji stwierdził, że wszystkie podniesione przez skarżących zastrzeżenia merytoryczne odnoszące się do nieprawidłowego ich zdaniem prowadzenia postępowania I instancji (poza kwestią przesłania odwołania, które jest czynnością z postępowania międzyinstancyjnego) nie mogły mieć żadnego wpływu na zgodność z prawem przedmiotowego postanowienia. WSA w Krakowie przypomniał również, że stosownie do art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy na każdym etapie postępowania. Skarżącym doręczano w sprawie szereg zawiadomień i postanowień, z odpowiednimi pouczeniami i wyjaśnieniami, nadto skarżący byli aktywni w postępowaniu, m.in. wnosząc szereg wniosków i zastrzeżeń w pismach z [...] czerwca 2022 r. i z [...] września 2022 r., a także [...] marca 2023 r. (notatka z wizyty skarżącej w siedzibie organu I instancji). Końcowo Sąd I instancji wskazał, że nie stwierdził, by przekazane Sądowi akta naruszały art. 54 § 2 p.p.s.a. W zakresie potrzebnym do kontroli zaskarżonego postanowienia Kolegium przedłożone akta administracyjne spełniają bowiem wymogi prawa i są rzetelne. Z kolei zarzucana okoliczność, że Prezydent przekazując odwołanie sporządził dwa różne pisma z [...] listopada 2023 r. skierowane do skarżących i do Kolegium, według Sądu i instancji wynika jednoznacznie z odmiennej roli procesowej i podstawy prawnej sporządzenia obu pism. Fakt ten nie może więc automatycznie skutkować negatywną oceną działania organu. Podsumowując powyższe WSA w Krakowie uznał za gołosłowne i nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy twierdzenie skarżących, że złożyli oni wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, którego to wniosku organ I instancji nie przekazał do Kolegium. W pozostałym natomiast zakresie zarzuty skargi nie dotyczą zaskarżonego postanowienia i nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Pismem z dnia 26 sierpnia 2024 r. r. skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z dnia 29 maja 2024 r. wywiedli skarżący (dalej również "skarżący kasacyjnie"), zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest naruszenie: – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ I i II instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły stan faktyczny w sprawie, podczas gdy wyłączną podstawą do oddalenia skargi było domniemanie organu I i II instancji, że skarżący nie złożyli wniosku o przywrócenie terminu w ustawowym terminie, bowiem zdaniem organu i Sądu brak było takiego dokumentu w aktach sprawy, podczas gdy z treści zawiadomienia z dnia [...] listopada 2023 r. Prezydent Miasta [...] poinformował skarżących, że "Odwołanie wraz z aktami sprawy i stosownym wyjaśnieniem zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]", – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości, co do treści normy prawnej wyrażonej w art. 58 § 2 k.p.a., co doprowadziło, do niesłusznego przyjęcia przez Sąd, że wniosek o przywrócenie terminu mógł zostać złożony przez skarżących wyłącznie na dzienniku podawczym organu lub przesłany oddzielnym listem na adres organu, podczas gdy norma ta nie zakazuje wysłania w jednym liście zarówno odwołania jak i wniosku o przywrócenie terminu, – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie - przyjęcie, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia art. 9 k.p.a., podczas gdy wbrew stanowisku Sądu - została naruszona zasada informowania stron w postępowaniu administracyjnym, – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że strona skarżąca nie złożyła w wyznaczonym terminie wniosku o przywrócenie terminu o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. pomimo, że skarżący w skardze z dnia 10 lutego 2024 r. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jednoznacznie wskazali, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu został przez nich złożony zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 k.p.a. wraz z odwołaniem z dnia [...] października 2023 r. (został wysłany listem poleconym nr [....]), – art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z kompletnymi aktami sprawy w sytuacji, gdy Sąd nie dysponował pełnymi aktami sprawy (tj. brak było złożonego przez skarżących wniosku o przywrócenie terminu, który to wniosek został z nieznanych przyczyn zagubiony przez organ, a który to wniosek zgodnie z przepisami prawa został dołączony do odwołania i wysłany listem poleconym nr [...] jako oddzielny dokument, w sytuacji kiedy wniosek o przywrócenie terminu był kluczowym dokumentem, o którym Sąd posiadał wiedzę w zw. z wniesioną przez skarżących skargą z dnia 10 lutego 2024 r. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...] grudnia 2023 r., wskutek czego zamknięcie rozprawy nastąpiło przedwcześnie, a Sąd bezpodstawnie uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, w sytuacji kiedy nie zostały wyjaśnione okoliczności "zaginięcia" wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...] października 2023 r., – art. 141 § 4 p.p.s.a., polegający na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, poprzez uznanie, że przekazane Sądowi akta nie naruszały art. 54 § 2 p.p.s.a., w konsekwencji czego Sąd błędnie uznał, że nie zachodzą przesłanki do wezwania organu do przedstawienia kompletnych i uporządkowanych akt sprawy, w sytuacji kiedy to w aktach sprawy brak było m.in. kluczowych dokumentów tj. np. złożonego przez skarżących oryginalnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania z dnia [...] października 2023 r., a który to wniosek został wysłany listem poleconym nr [...] jako dołączony do odwołania oddzielny dokument, jak również pisma z dnia [...] listopada 2023 r. adresowanego tylko do skarżących, a które nie znajduje się w aktach sprawy podczas gdy w aktach postępowania administracyjnego znajdowały się inne niepowiązane ze sprawą dokumenty takie jak np. protokół z dnia [...].10.2022 r. 9sygn. akt. [...]), dotyczący innego postępowania administracyjnego o innej sygnaturze akt, innych stron postępowania i innych nieruchomości, – art. 134 p.p.s.a. wyrażający się w zaniechaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zbadania i wyjaśnienia okoliczności "zaginięcia" wniosku skarżących o przywrócenie terminu z dnia [...] października 2023 r., który to wniosek został z nieznanych przyczyn zagubiony przez organ, a który to wniosek zgodnie z przepisami prawa został dołączony do odwołania i wysłany listem poleconym nr [...] jako oddzielny dokument, co w konsekwencji skutkowało bezpodstawnym uznaniem przez Sąd, że skarżący nigdy nie złożyli tego wniosku gdyż brak było na odpisie wniosku jaki został przesłany przez skarżących prezentaty organu lub osobnego potwierdzenia nadania, – art. 106 § 3 p.p.s.a. polegające na niezobowiązaniu organu do uzupełnienia akt sprawy poprzez złożenie brakującego dokumentu tj. pisma skarżących zatytułowanego "Wyjaśnienia dot. przyczyny złożenia odwołania od Decyzji Prezydenta Miasta [...] Wydziału Kształtowania Środowisko Urzędu Miasta [...] z dnia [...] września 2023 r., (znak: [...]) po terminie wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego złożenia", który to dokument został wysłany razem z odwołaniem za pośrednictwem Poczty Polskiej (potwierdzenie nadania listu [...] jako dołączony do odwołania oddzielny dokument zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej poprzez przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2023 r. (znak [...]), ewentualnie z ostrożności procesowej w sytuacji gdyby Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że istota sprawy nie została dostatecznie wyjaśniona, to wnoszą o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Ponadto skarżący kasacyjnie wystąpili o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania podług norm przepisanych. Jednocześnie stosownie oświadczyli, że zrzekają się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 17 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 406/24, odrzucił skargę kasacyjną M.F. jako niedopuszczalną (wniesiona przedwcześnie). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Stopień skuteczności skargi kasacyjnej zależy od stopnia precyzji określenia jej zarzutów. Autor skargi kasacyjnej wyznacza bowiem zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie, które przepisy prawa materialnego, i w jaki sposób, zostały naruszone, oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone, i jaki to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Podkreślić także należy, że zasadność niektórych z podniesionych zarzutów kasacyjnych nie musi jednocześnie skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej i uchyleniem zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zwiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. Zdaniem Naczelnego Sądu administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów, wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z dnia 11 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1462/21). Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2315/21). W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Na podstawie uzasadnienia tego wyroku można ustalić, czym kierował się Sąd I instancji oddalając skargi skarżących na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Spełniona została zatem podstawowa funkcja, jaką ma pełnić uzasadnienie wyroku Sądu I instancji. W konkluzji tej części rozważań stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo przeprowadził kontrolę zaskarżonego postanowienia. Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może zatem uzasadniać nieuwzględnieniem zarzutu naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd I instancji przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko co do uznania, że przedłożone mu wraz ze skargą akta administracyjne były kompletne i braku podstaw do przyjęcia, że nie dołączono do tych wniosku skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który miał być rzekomo złożony wraz z odwołaniem od doręczonej im decyzji organu I instancji. Sąd stanął na stanowisku, że takiego wniosku wraz z odwołaniem nie złożono i wskazał argumenty, które jego zdaniem przemawiają za przyjęciem takiego stanowiska. To, że skarżący kasacyjnie nie są przekonani o trafności stanowiska Sądu I instancji, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku (wyrok NSA z 30 listopada 2011 r., I OSK 1451/11). Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącej kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (wyrok NSA z 12 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 741/23). Przed przystąpieniem do oceny pozostałych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy jak i przepisów prawa materialnego stwierdzić należy, że są one ze sobą powiązane i sprowadzają się w swej istocie o ustalenia czy wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia powyższego środka odwoławczego, czy też takiego wniosku nie złożyli. Stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest w myśl art. 134 k.p.a. - stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do art. 58 § 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek przywrócić termin, jeżeli uchybienie terminowi nastąpi bez winy zainteresowanego, brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz dopełni czynności, dla której określony był termin równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie. Brak jednej z nich powoduje, że organ nie może uwzględnić złożonego wniosku o przywrócenie terminu. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 k.p.a. Jednakże w razie uchybienia przez stronę terminu do wniesienia odwołania i równoczesnego wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie, kwestii tego, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (art. 58 § 1 k.p.a.) należy przypisać znaczenie pierwszoplanowe, czego skutkiem jest obowiązek rozpatrzenia w pierwszym rzędzie ww. wniosku złożonego przez stronę. Sposób rozstrzygnięcia o żądaniu strony, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. w zw. art. 59 § 2 k.p.a., wywiera bezpośredni wpływ na ocenę terminowości złożonego odwołania, którego formalnym wyrazem jest skorzystanie przez organ odwoławczy z kompetencji przewidzianej w art. 134 k.p.a., albowiem w sytuacji uwzględnienia prośby strony o przywrócenie terminu brak jest możliwości wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, natomiast w przypadku odmownego rozpatrzenia wniosku postanowienie określone w art. 134 k.p.a. musi być traktowane jako procesowa konsekwencja poprzedzającego go aktu. Ustalenia, którymi powinien kierować się organ w takiej sytuacji, sprowadzają się do potwierdzenia, po pierwsze, że decyzja organu I instancji została stronie prawidłowo doręczona, po drugie, że złożyła ona odwołanie od decyzji, po trzecie, że tenże środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a., i po czwarte, że organ odwoławczy postanowieniem ostatecznie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, bądź wniosek taki jeszcze nie wpłynął. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że decyzja organu I instancji – Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2023 roku wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia odwołania została skarżącym kasacyjnie skutecznie doręczona w dniu [...] października 2023 roku, co sami skarżący potwierdzili zarówno we wniesionej skardze do Sądu I instancji jak i w treści skargi kasacyjnej. Tym samym termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji upływał skarżącym z dniem [...] października 2023 roku. Skarżący kasacyjnie odwołanie od decyzji noszące datę [...] października 2023 roku nadali w urzędzie pocztowym w dniu [...] listopada 2023 roku. Zatem odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem ustawowego terminu 14 -dniowego, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Wobec tego organ odwoławczy obowiązany był do wydania postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z uwagi na przywołaną wyżej treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 59 § 2 k.p.a. jedynie w przypadku skutecznego złożenia jednocześnie z odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu i uwzględnienie tego wniosku skutkować mogło przystąpieniem przez organ odwoławczy do rozpatrzenia merytorycznego wniesionego odwołania i wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza akt sprawy administracyjnej i zawartych w nich dokumentów daje podstawy do przyjęcia, że skarżąca kasacyjnie wraz z odwołaniem nie złożyła zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośby o przywrócenie terminu do wniesienia powyższego środka zaskarżenia. Podzielić należy stanowisko skarżącej kasacyjnie, że taki wniosek nie musi być złożony w tym samym piśmie procesowym co odwołanie. Może to być odrębne pismo procesowe zawierające taki wniosek, jednak winny one być złożone jednocześnie. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, jak to zasadnie uznał Sąd I instancji, że skarżąca kasacyjnie wraz z odwołaniem złożonym z uchybieniem ustawowego terminu 14 dni złożyła w oparciu o art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu do jego złożenia. Za poglądem Sądu I instancji przemawiają wskazane przez niego okoliczności. Po pierwsze we wniesionym odwołaniu nie wspomina się o jednoczesnym złożeniu w formie odrębnego pisma procesowego takiego wniosku np. poprzez wskazanie na dołączenie do odwołania odrębnego wniosku w tym przedmiocie. Mówi się jedynie, że w terminie późniejszym zostaną dołączone dodatkowe uzasadnienie odwołania w przedmiocie stwierdzonych nieścisłości w decyzji opartej na opinii biegłego M.G., jak również jest to spowodowane "okresem Wszystkich Świętych". Nie wspomina się natomiast o złym stanie zdrowia obu skarżących. Po drugie na potwierdzeniu wpływu odwołania do Urzędu Miasta [...] brak jest jakiejkolwiek adnotacji, że do powyższego pisma załączono inne dokumenty lub pisma. Po trzecie za przyjęciem, że wraz z odwołaniem złożono prośbę o przywrócenie terminu do jego wniesienia nie może także przemawiać treść pisma organu I instancji skierowanego do skarżących noszące datę [...] listopada 2023 roku. W piśmie tym organ poinformował zgodnie z treścią art. 131 k.p.a o wniesieniu odwołania. W drugim zdaniu tegoż pisma stwierdził, że odwołanie wraz z aktami spraw i stosownym wyjaśnieniem zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], gdyż nie znaleziono podstaw zastosowania art. 132 k.p.a. W piśmie tym brak jest jakiejkolwiek informacji o złożeniu przez skarżących w oparciu o art. 58 § 2 k.p.a. prośby o przywrócenie wniosku do złożenia odwołania. Zwrot "i stosownym wyjaśnieniem" dotyczy natomiast pisma skierowanego do Kolegium noszącym datę [...] listopada 2023 roku, w którym organ stwierdził, że odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu oraz przedstawiające stanowisko organu co do podniesionych w odwołaniu zarzutów. W oparciu o treść tego pisma trudno wysnuć wniosek, że wraz z odwołaniem złożono wniosek w trybie art. 58 § 2 k.p.a. o przywrócenie terminu. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Stwierdzając, że wraz z odwołaniem skarżąca kasacyjnie nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zarówno organ jak i Sąd I instancji oparli się na całości dokumentów zawartych w aktach sprawy administracyjnej, a dotyczących doręczenia jej decyzji organu I instancji, terminu wniesienia odwołania i pism adresowanych do skarżących kasacyjnie i Kolegium związanych z przekazaniem odwołania do organu II instancji – SKO w [...]. Ich analiza wyżej przedstawiona, nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżąca kasacyjnie wraz z odwołaniem złożyła odrębne pismo zawierające między innymi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, które następnie z niewyjaśnionych przyczyn miało nie zostać dołączone do akt sprawy. To na stronie skarżącej kasacyjnie ciąży obowiązek wykazania, że taki wniosek złożyła wraz z odwołaniem. Złożenie wraz ze skargą adresowaną do Sądu I instancji odpisu takiego pisma nie może stanowić w realiach niniejszej podstawy do przyjęcia, że skarżąca kasacyjnie taki wniosek zgodnie z wymogami art. 58 § 2 k.p.a. faktycznie złożyła. Nie można przecież wykluczyć między innymi, że mimo sporządzenia takiego wniosku nie dołączyła go do odwołania (faktycznie nie wysłano). Nadmienić nadto należy, że przepis art. 77 k.p.a., zawiera cztery jednostki redakcyjne, a w sporządzonej skardze kasacyjnej nie wskazano, której konkretnie jednostki tego przepisu organ miał się dopuścić naruszenia. To na stronie skarżącej kasacyjnie ciąży obowiązek skonkretyzowania podnoszonych zarzutów kasacyjnych, w tym wskazanie konkretnego przepisu postępowania, którego naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7a k.p.a., którego to naruszenie skarżąca kasacyjnie upatruje w braku rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej wyrażonej w art. 58 § 2 k.p.a., co doprowadziło jej zdaniem do niesłusznego przyjęcia przez Sąd I instancji, że wniosek o przywrócenie terminu mógł zostać złożony przez skarżących wyłącznie w dzienniku podawczym organu lub przesłany oddzielnym listem na adres organu, podczas gdy norma ta nie zakazuje wysłania w jednym liście zarówno odwołania jak i wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. W tym zakresie wątpliwości nie występują. Sąd I instancji nie wykluczył możliwości złożenia odwołania jaki wniosku o przywrócenie do jego złożenia w dwóch odrębnych pismach procesowych. Stwierdził jedynie, że takiego wniosku skarżący nie złożyli. Nadto nadmienić należy, że w art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa, tzw. "pat interpretacyjny". Wskazać także należy, że o sposobie rozstrzygania wątpliwości dotyczących stanu faktycznego sprawy stanowi przepis art. 81a § 1 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. Nie jest obowiązkiem organu I instancji informowanie strony wnoszącej odwołanie o braku zachowania ustawowego terminu do jego wniesienia. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu i instancji została doręczona skarżącej kasacyjnie z pouczeniem o terminie i sposobie złożenia odwołania. Nie jest natomiast przedmiotem niniejszej sprawy rozważanie wywiązywania z obowiązków wynikających z tego przepisu w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji przez organ I instancji. Pojawiające się podnoszone przez skarżącą kasacyjnie wątpliwości co do "rzetelności" prowadzenia akt sprawy przez organ administracji publicznej nie mogą stanowić podstawy do uznania, że złożyła wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, skoro inne okoliczności związane z wniesieniem tego odwołania temu przeczą. Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Fakt podnoszenia w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Kolegium w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem do jego wniesienia, że wraz z odwołaniem złożono wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego środka zaskarżenia nie przesądza sam przez się, że taki wniosek faktycznie z zachowaniem warunków określonych w art. 58 § 2 k.p.a. złożono. O braku wykazania, że taki wniosek został złożony Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział sie już przy ocenie zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Brak wykazania przez skarżącą kasacyjnie, że wraz z odwołaniem złożyli wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia czyni bezzasadnym także zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. tj. orzekania przez Sąd I instancji w oparciu o niekompletne akta administracyjne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 134 p.p.s.a., którego naruszenie skarżąca kasacyjnie upatruje w zaniechaniu przez Sąd I instancji zbadania i wyjaśnienia okoliczności "zaginięcia" złożonego przez nich wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Istotne w niniejszej sprawie było ustalenie, czy skarżący taki wniosek złożyli, a nie ewentualne okoliczności jego zaginięcia. Wobec braku wykazania, że wniosek taki skarżąca złożyła zarzut ten także nie jest uzasadniony. Brak jest także podstaw do uwzględnienia zrzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez brak zobowiązania organu do uzupełnienia akt sprawy poprzez złożenie brakującego dokumentu tj. pisma skarżących zatytułowanego "Wyjaśnienia dotyczące przyczyn złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] Wydział Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta [...] z dnia [...] września 2023 roku po terminie wraz z prośbą przywrócenia terminu do jego złożenia". Wprawdzie przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, a zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd administracyjny I instancji prowadził takie postępowanie dowodowe oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez ten sąd kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala zatem jedynie w drodze wyjątku przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu - a nie co do prawidłowości poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych. W niniejszej sprawie takie przesłanki nie zostały spełnione. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. ----------------------- Sygn. akt III OSK 2967/24