III OSK 2745/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 250/23 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 5 grudnia 2022 r. znak SKO-PW-4171-73/22 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu wody na gruncie oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 250/23, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. S. (dalej jako "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 5 grudnia 2022 r. znak SKO-PW-4171-73/22, w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu wody na gruncie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie obowiązujący tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej "p.p.s.a.", w pkt. I. sentencji wyroku uchylił zaskarżona decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, a w pkt. II. sentencji zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. W sprawie został ustalony następujący stan faktyczny. W dniu 22 listopada 2021 r. do Wójta Gminy Limanowa wpłynął wniosek S. S., dotyczący zmiany stosunków wody na gruncie stanowiącym działkę [...] w P. poprzez zasypanie rowu odwadniającego wzdłuż drogi dojazdowej do nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...] w miejscowości P. W związku z powyższym Wójt Gminy Limanowa wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie i wyznaczył oględziny na miejscu sporu. Strony biorące udział w oględzinach złożyły uwagi i wyjaśnienia. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2022r., znak: GP.6331.10.2021 Wójt Gminy Limanowa orzekł o odmowie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na dz. ew. nr [...] w P. W jej uzasadnieniu stwierdził, że ustalony na gruncie stan faktyczny, w tym szczególnie sposób ukształtowania terenu pozwala na jednoznaczne ustalenie, że w niniejszej sprawie nie ma związku pomiędzy pracami prowadzonymi na gruncie stanowiącym dz. ew. nr [...] będącym własnością A. G., a nieruchomością stanowiącą dz. ew. nr [...] będącą własnością S. i L. S. W wyniku złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, decyzją znak: SKO - PW - 4171 38/22 z dnia 23 czerwca 2022 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Wójt Gminy Limanowa przesłuchał świadków, tj. A. D., J. J., Z. G., Z. D., J. G., J. G.1 oraz I. W. Do zeznań dołączono dokumentacje fotograficzną. Dalej organ I instancji przedstawił stanowiska przesłuchanych stron postępowania, tj.: S. S., L. S. oraz A. G. Z przesłuchań sporządzono protokoły, do zeznań dołączono wydruki zdjęć. Następnie organ I instancji przedstawił stanowisko wnioskodawczyni S. S., która w piśmie z dnia 21 września 2022r. podniosła kolejny raz, że A. G. dokonał zmian stanu wody na gruncie poprzez zasypanie fosy wzdłuż tui, nadmieniła również, że powołani przez A. G. świadkowie zaprzeczyli, aby obecnie wody z rejonu tuj wpływały pod dom wnioskodawczyni. Dodatkowo stwierdził, że przedłożone dowody jednoznacznie wskazują, że dokonana zmiana, zasypanie fosy wzdłuż tuj, szkodliwie oddziałuje na działkę Państwa S. A. G. w piśmie z dnia 27 września 2022 r. stwierdził, że zdjęcia z 26 października 2020 r. ukazują brak rowu wzdłuż rosnących tuj od strony działki budynku znajdującego się na działce A. G., nadmieniając że jest to spójne ze zeznaniami świadków tj. J. G., J. G.1, J. J., Z. D. oraz A. D., którzy zeznali, że wzdłuż rosnących drzew nie było żadnego rowu ani fosy. Dodatkowo zwrócił uwagę na to, skarżąca wykonała nasyp przed budynkiem, aby woda spływająca z góry napotykała przeszkodę. Oceniając dołączony materiał dowodowy przez skarżącą w postaci zdjęć fotograficznych organ I instancji nie zakwestionował faktu, że w 2013 r. od drogi gminnej istniał rów wzdłuż nieruchomości A. G. oraz działki stanowiącej drogę wewnętrzną do budynku S. i L. S., jednak stwierdził, że żadna ze stron postępowania jednoznacznie nie udokumentowała faktu istnienia rowu wzdłuż rosnących tuj. Niemniej jednak zdjęcia dołączone przez jedną i drugą stronę niniejszego postępowania pozwalały przyjąć, że rów na odcinku kilku metrów od drogi gminnej istniał, ale nie na odcinku rosnących tuj, co potwierdza zeznanie świadków oraz A. G. Organ I instancji stwierdził, że po przeanalizowaniu zebranych dokumentów w toku postępowania wyszły na jaw dodatkowe fakty, o których zeznał L. S., a konkretnie wykonanie przez niego poprzecznych rowków na działce stanowiącej dojazd do swojej posesji, kierujących wodę spływającą z drogi wewnętrznej, prowadzącej do budynku Państwa S., w kierunku rosnących tuj. Organ ustalił, że w okresie, gdy na drodze istniały wykonane przez Pana S. rowki poprzeczne w stronę nieruchomości A. G. bardzo duża jej ilość spływała w kierunku rosnących tuj, co powodowało, że to tam woda mogła sobie wyżłobić naturalne koryto. Konsekwencją powyższego było skierowanie wody płynącej po drodze wewnętrznej w kierunku przeciwnym niż budynek Państwa S. Organ zwrócił tez uwagę na fakt, że gdy poprzeczne rowki na działce ew. nr [...] nie były udrażniane i uległy podmyciu w takim stopniu, że obecnie ich nie ma to woda w naturalny sposób spływa zgodnie z ukształtowaniem terenu, a nie wzdłuż rosnących tuj. Ze względu na powyższe Wójt Gminy Limanowa decyzją z dnia 5 października 2022 r., znak: GP.6331.10.2021 orzekł o odmowie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na dz. ew. nr [...] w P. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez S. S., Kolegium decyzją z dnia 5 grudnia 2022 roku, znak: SKO-PW-4171-73/22 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Limanowa z dnia 5 października 2022 r. Organ odwoławczy wskazał, że zastosowanie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne możliwe jest dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Kolegium, okoliczności te nie zostały wykazane, słusznie zatem organ pierwszej instancji orzekł o odmowie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na dz. ew. nr [...] w Pj. Kolegium podziela stanowisko organu I instancji odnośnie oceny zeznań świadków oraz stron w niniejszym postępowaniu. Stwierdziło, że zeznania S. S., L. S. oraz I. W. są w istocie sprzeczne z zeznaniami A. G., Z. G., J. G.1., J. G., Z. D., A. D. oraz J. J. w zakresie istnienia rowu na odcinku od drogi gminnej do budynku A. G.. Skargę na powyższą decyzję do WSA w Krakowie wniosła S. S. Wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Sąd uwzględniając skargę w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 234 ust. 1 – ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2625 ze zm., dalej jako "Pr. Wod") i na gruncie rozpoznanej sprawy, w oparciu o treść tego przepisu, wyprowadził wniosek, że w przeprowadzonym postępowaniu organ powinien w sposób pełny i wyczerpujący zbadać czy stosownie do zapisów art. 234 ust. 3 Pr. Wod, w rozpatrzonej sprawie doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tym gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działki nr [...] w P. Sąd zauważył, że orzekające organy obydwu instancji stwierdziły, że w sprawie nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie, szkodliwie oddziaływującego na grunt sąsiedni. WSA w Krakowie ustalenia te uznał za błędne. W tym zakresie Sąd I instancji odwołał się do zeznań świadka I. W. (k.332-333) oraz do zeznań J. G. (k. 299-302) i stwierdził, że już tylko z zeznań tych świadków wynika, że dochodzi faktycznie do zalewania nieruchomości skarżącej składającej się z działki nr [...], a podobne stanowisko zaprezentowała także sama skarżąca. Sąd I instancji poczynił przy tym uwagę, że złożone zarówno przez świadków, jak też skarżącą zeznania i wyjaśnienia w jaki sposób i którędy woda spływa nie muszą odzwierciedlać stanu faktycznego. Istotne jest natomiast to, że na gruncie niniejszej sprawy nie budziło wątpliwości, że dochodzi do zalewania nieruchomości skarżącej, co stanowi o szkodliwym wpływie spływającej wody na jej grunt. Zdaniem Sądu nie przesądza to, że doszło do naruszenia stosunków wodnych. W tym zakresie Sąd I instancji wyjaśnił, że kwestie dotyczące uwarunkowań i powodów tego szkodliwego wpływu na nieruchomość skarżącej oraz związku tego szkodliwego wpływu z dokonanymi ewentualnie zmianami stanu wody na gruncie przez właściciela gruntu powinno być dopiero przedmiotem ustaleń organu. Jednocześnie Sąd podkreślił, że przeprowadzenie postępowania w oparciu o art. 234 ust. 3 Pr. Wod wymaga właśnie ustalenia przez organ, czy właściciel nieruchomości dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiany te spowodowały szkodę na sąsiednich gruntach, z tą uwagą, że pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Według Sądu I instancji sama zaś ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych, postępowań wodnoprawnych oraz przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Wykonanie oceny nie jest możliwe na podstawie wyłącznie wrażeń wzrokowych. Ustalenie tego związku, jak wyjaśnił następnie Sąd, wymaga zatem odpowiedniej wiedzy, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Ustaleń tych nie można dokonywać w oparciu o zeznania stron czy świadków. Są to bowiem okoliczności wymagające posiadania wiadomości specjalnych i z tego właśnie powodu powinny one być, stosownie do treści art. 84 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako "k.p.a.") ustalone za pomocą opinii biegłego. WSA w Krakowie zaznaczył, że czynności postępowania dowodowego nie zostały jednak przeprowadzone przez organy w odpowiedni sposób. Co więcej, jak dalej zauważył, uzasadnienie decyzji organu I instancji sprowadzało się w istocie do powielenia fragmentów przesłuchań świadków oraz ogólnego sprawozdania z dokonanych czynności. Organ w żadnej mierze nie wskazał jakie ustalił okoliczności faktyczne oraz w oparciu o jakie dowody, a także jakim dowodom i z jakiego powodu odmówił wiarygodności. W ocenie Sądu I instancji, z uzasadnienia decyzji organu I instancji można jedynie domniemywać, że zdaniem organu nie ustalono bezspornie, że właściciel gruntu dokonał zmiany stosunków wodnych. Ustalenie tej okoliczności obciążało jednak organ, a nie strony postepowania. Ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych jest bowiem każdorazowo obowiązkiem organu. W konsekwencji WSA w Krakowie uznał, że organy naruszyły art. 7 k.p.a., a zebrany dotychczas w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający dla możliwości załatwienia sprawy. W końcowej części uzasadnienia, w ramach wskazań co do dalszego postępowania, Sąd zobowiązał organy do rozpatrzenia wniosku skarżącej, w szczególności z obowiązkiem ustalenia rzeczywistych powodów zalewania jej nieruchomości, a także z obowiązkiem prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego - ustaleniem w sposób rzetelny stanu faktycznego, z wykorzystaniem opinii biegłego z zakresu hydrologii. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł uczestnik postępowania A. G., reprezentowany przez adwokata. Skarżący kasacyjnie zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o jego uchylenie również w całości oraz oddalenie skargi wniesionej przez S. S. Alternatywnie wystąpił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wystąpił też o zasądzenie na jego rzecz od skarżącej S. S. zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynika sprawy, a mianowicie: 1. art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., ew. nadto w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędne uchylenie decyzji, o której mowa w pkt. I. sentencji zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, ew. poprzez błędne uchylenie decyzji, o której mowa w pkt. I. sentencji zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, jednak nie mogło mieć to istotnego wpływu na wynik sprawy; 2. art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., ew. nadto w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędne uchylenie decyzji, o której mowa w pkt. I. sentencji zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, tym samym w sprawie administracyjnej nie są wymagane wiadomości specjalne, a więc w sprawie administracyjnej nie jest konieczne dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, ewentualnie poprzez błędne uchylenie decyzji, o której mowa w pkt. I. sentencji zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, jednakże pomimo tego w sprawie administracyjnej nie są wymagane wiadomości specjalne, a więc w sprawie administracyjnej nie jest konieczne dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, ewentualnie poprzez błędne uchylenie decyzji, o której mowa w pkt. I. sentencji zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w sprawie administracyjnej wymagane są wiadomości specjalne, tym samym w sprawie administracyjnej winno było dojść do dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jednak nie mogło mieć to istotnego wpływu na wynik sprawy; 3. art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uchylenie decyzji, o której mowa w pkt. I. sentencji zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy uzasadnienie decyzji, o której mowa w pkt. I. sentencji zaskarżonego wyroku, czyniło zadość wymogom treści takiego uzasadnienia określonym w art. 107 § 3 k.p.a., ewentualnie poprzez błędne uchylenie decyzji, o której mowa w pkt. I. sentencji zaskarżonego wyroku, oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy uzasadnienie decyzji, o której mowa w pkt. I. sentencji zaskarżonego wyroku, nie czyniło zadość wymogom treści takiego uzasadnienia określonym w art. 107 § 3 k.p.a. jednakże nie mogło mieć to istotnego wpływu na wynik sprawy; 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. (jak wskazał skarżący kasacyjnie – z ostrożności procesowej) poprzez błędne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, niezwierające wystarczającego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Skarżący kasacyjnie wywiódł tylko zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Rozpoznawszy skargę kasacyjną, w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przepisów postępowania, który sprowadza się do podnoszonego uchybienia dyspozycji normy art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10 oraz wyrok NSA z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2718/23). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09). Wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. niemożliwe jest także skuteczne kwestionowanie stanowiska sądu co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Dodać także należy, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1801/06). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania i standardy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji, bowiem zastosował się do dyspozycji tego przepisu, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy, co umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. W szczególności Sąd pierwszej instancji odniósł się do materialnego i formalnego elementu definicji zmiany stosunków wodnych na gruncie i ich skutków dla nieruchomości sąsiedniej. Sąd wskazał, że w przeprowadzonym postępowaniu organ powinien w sposób pełny i wyczerpujący zbadać czy stosownie do zapisów art. 234 ust. 3 Pr. Wod, w rozpatrzonej sprawie doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na tym gruncie wód opadowych lub roztopowych ze szkodą dla działki nr [...] w P. Według Sądu I instancji sama zaś ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych, postępowań wodnoprawnych oraz przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Wykonanie oceny nie jest możliwe na podstawie wyłącznie wrażeń wzrokowych. Ustalenie tego związku, jak wyjaśnił następnie Sąd, wymaga zatem odpowiedniej wiedzy, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Ustaleń tych nie można dokonywać w oparciu o zeznania stron czy świadków. Są to bowiem okoliczności wymagające posiadania wiadomości specjalnych i z tego właśnie powodu powinny one być, stosownie do treści art. 84 § 1 k.p.a. ustalone za pomocą opinii biegłego. Uzasadnienie Sądu I instancji nie pozostawia też wątpliwości co do kierunku i wymogów dalszego prowadzenia postępowania przed organami administracji. Fakt, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Co więcej, również brak odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze samo w sobie nie stanowi uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, albowiem jest, czy też może nim być – to jest uchybieniem stanowiącym uzasadnioną podstawę uchylenia wyroku – pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz – co istotne – wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby jednak inaczej orzec w sprawie" (wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2025 r., II GSK 1073/22). Z powyższych względów podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku. Za niezasadne należało również uznać pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania sformułowane jako naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. W przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki w Krakowie zasadnie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Stosownie natomiast do przytoczonego w podstawie kasacyjnej art. 77 § 1 k.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, poprzez analizę dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiały skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanej i poprzedzającej ją decyzji. Przede wszystkim zebrany materiał dowodowy był niewystarczający dla prawidłowej oceny zaistniałego sporu związanego z podnoszonym przez S. S. naruszeniem stosunków wodnych. Zebrany materiał dowodowy sprowadzał się do zeznań świadków stron pozostających w sporze, którzy przedstawiali przeciwstawne twierdzenia, zaś jego weryfikacja została poddana jedynie ocenie organu. Rację ma Sąd I instancji, iż sama ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych, postępowań wodnoprawnych oraz przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Wykonanie oceny nie jest możliwe na podstawie wyłącznie wrażeń wzrokowych. Ustalenie tego związku wymaga zatem odpowiedniej wiedzy, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Ustaleń tych nie można dokonywać w oparciu o zeznania stron czy świadków, są to bowiem okoliczności wymagające posiadania wiadomości specjalnych przynależnych stosownym biegłym. W rozpoznawanej sprawie S. S. domagała się wydania decyzji, o której mowa w ww. art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Zastosowanie tego przepisu możliwe jest po ustaleniu czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż zastosowanie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Ustalenie tego związku wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. W postępowaniu takim koniecznym jest zatem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Treść tej opinii stanowi bowiem materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych ustaleń w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2983/20, CBOSA). Trzeba także pamiętać, że to organ administracji publicznej jest powołany do załatwienia danej sprawy, a zatem jest on władny do dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego – w tym wypadku opinii biegłych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4528/21, CBOSA). Taki dowód z opinii nie został jednak w sprawie przeprowadzony, co czyni niekompletnym i niewystarczającym materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Skoro więc podniesione zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.