Sygnatura
III OSK 1901/23
III OSK 1901/23 - Wyrok NSA z 2026-05-22
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 22 maja 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (sprawozdawca) Protokolant: asystent sędziego Kamil Grabiński po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 616/22 w sprawie ze skargi M. F. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Gminy [...] na rzecz M. F. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Gd 616/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. F. na zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły, stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia (pkt 1), a także zasądził od Gminy [...] na rzecz skarżącej M. F. kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2). Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zarządzeniem z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...], podjętym na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559 z późn. zm., zwanej dalej: "u.s.p.") i art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm., zwanej dalej: "Prawo oświatowe"), Wójt Gminy [...] w § 1 zarządzenia odwołał M. F. (dalej: "skarżąca") ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] bez wypowiedzenia, z dniem 24 czerwca 2022 r., zaś w § 2 zarządzenia wskazał, że zarządzenie to wchodzi w życie z dniem podpisania. W uzasadnieniu zarządzenia Wójt Gminy [...] wskazał, że w ramach nadzoru w zakresie spraw finansowych i administracyjnych stwierdzone zostały następujące nieprawidłowości w działalności kierowanej przez dyrektor szkoły: 1. organizacja zbiórki w gotówce i naturze na pomoc obywatelom Ukrainy wśród rodziców uczniów z naruszeniem postanowień ustawy z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1672, zwanej dalej: "ustawą o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych") przez dyrektora jako podmiot nieuprawiony według art. 3 ww. ustawy, bez zgłoszenia, bez rozliczenia, bez uchwały, bez zawiadomienia wszystkich członków Rady Rodziców, z wykorzystaniem dziennika Librus pomimo jego odmiennego przeznaczenia, 2. brak nadzoru i zapewnienia stawiennictwa nauczycieli realizujących w ramach umów o pracę projekt "Pomorskie Żagle Wiedzy. Edukacja Morska i Żeglarska w Gminach [...], [...], [...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020, co zagroziło rozwiązaniem umowy i brakiem uzyskania dofinansowania, 3. błędne ustalenie wysokości uposażenia dla M. L. - z uwagi na brak przyznania dodatku stażowego w okresie od 1.01.2022 r. do 10.03.2022 r. (w zakresie pełnienia obowiązków pomocy nauczyciela) oraz brak zlecenia naliczenia odsetek od powyższej zaległości, które zostało ostatecznie wypłacone 31.03.2022 r., 4. błędne naliczenie stażu pracy M. M., niezbędnego do prawidłowego przyznania nagrody jubileuszowej; do Urzędu Gminy dostarczono pismo z dnia 3.03.2022 r., które zostało poprawione pismem z dnia 7.03.2022 r., 5. brak terminowego wypłacenia wynagrodzenia urlopowego oraz dodatku wiejskiego A. L. za okres 23.09.2021 r. - 5.10.2021 r. wraz z odsetkami; środki zostały wypłacone w dniu 8.10.2021 r. zamiast w dniu 23.09.2021 r. (za wrzesień 2021 r.) oraz 3.10.2021 r. (za październik 2021 r.) z powodu niedostarczenia niezbędnych dokumentów do Urzędu Gminy, 6. brak wypłacenia dla A. L. ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy za okres 3 dni (sprostowane świadectwo pracy z 21.03.2022 r.), który został wypłacony 23.03.2022 r. (wraz z naliczonymi odsetkami od października 2021 r.) zamiast 21.03.2022 r. z uwagi na dostarczenie skanu świadectwa pracy mailem do Urzędu Gminy dopiero w dniu 23.03.2022 r., 7. brak informacji w aktach osobowych E. M. o powierzeniu stanowiska wicedyrektora szkoły, 8. brak terminowego wypłacenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy; zamiast w dniu rozwiązania stosunku pracy nastąpiło to z 3 - dniowym opóźnieniem, co skutkuje koniecznością wypłaty z odsetkami, 9. przedłożone dokumenty strategiczne szkoły, opracowane przez dyrektora szkoły, zawierają wiele nieprawidłowości, między innymi nieaktualne podstawy prawne, brak podpisów osoby upoważnionej, nieprawidłowości w datach obowiązywania dokumentów, nieprawidłowe zapisy niezgodne z nadrzędnymi aktami prawnymi, 10. w dniu 2.05.2022 r. dyrektor zamknęła placówkę w ramach wolnych dni dyrektorskich nie zapewniając dzieciom zajęć opiekuńczych; nie skierowała do rodziców zapytań, czy istnieje potrzeba organizacji opieki w tym dniu, 11. pozostawiła w dniu 1.06.2022 r. podczas przerwy od zajęć lekcyjnych uczniów przebywających na korytarzu oraz w stołówce bez opieki nauczyciela, co w ocenie organu prowadzącego szkołę zagrażało bezpieczeństwu uczniów. Niezależnie od powyższego doszło do utraty zaufania niezbędnego do pracy na zajmowanym stanowisku. M. F. pozostaje w otwartym konflikcie z Wójtem, jako organem prowadzącym, czego przykładem jest składanie skarg na Wójta do Rady Gminy. Okoliczność ta wyklucza dalszą współpracę. O braku rzetelności i wiedzy co do wykonywanych obowiązków służbowych świadczą liczne pytania Dyrektorki o wysokość zmniejszenia subwencji, pomimo wydanych przez nią samą zarządzeń w tej sprawie, a także pytanie o istnienie w szkole oddziałów przedszkolnych i podstaw ich działania, zadane w dniu 18 maja 2022 r., a więc blisko 9 miesięcy po objęciu funkcji dyrektora i w sytuacji, w której zagadnienie to reguluje podstawowy dokument organizacji szkoły, jakim jest jej Statut. Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w sprawie opinię wydał Pomorski Kurator Oświaty. W piśmie z dnia 6 czerwca 2022 r. wskazał on, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wydania pozytywnej opinii w sprawie rozwiązania umowy o pracę, gdyż przedstawione wyżej zarzuty nie mają związku z pełnieniem przez dyrektor nadzoru pedagogicznego a dotyczą konfliktu personalnego oraz spraw administracyjno-kadrowych, nad którymi czynności kontrolne sprawuje organ prowadzący. Na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia. W piśmie z dnia 7 listopada 2022 r. skarżąca podniosła, że wywody odpowiedzi na skargę pozostają bez znaczenia, ponieważ w świetle utrwalonej wykładni wskazanych w zarządzeniu i omówionych w uzasadnieniu skargi przepisów Prawa oświatowego zarzuty postawione skarżącej przez organ nie wyczerpują ustawowych przesłanek prawnych odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły ze skutkiem natychmiastowym. Przedstawiła dodatkowe wyjaśnienia dotyczące okoliczności objętych uzasadnieniem zaskarżonego zarządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że nie ma żadnych wątpliwości, że przedstawione przez organ okoliczności nie stanowią "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Podkreślić trzeba, że już samo sformułowanie: w przypadkach "szczególnie uzasadnionych" wskazuje, że chodzi o przypadki specyficzne, w jakiś sposób "nadzwyczajne". Tymczasem organ przy wydawaniu zaskarżonego zarządzenia nie tylko nie wziął pod uwagę wskazanej powyżej okoliczności, ale też nie uwzględnił w żadnej mierze bogatego i ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, dotyczącego tak sposobu rozumienia zwrotu "przypadki szczególnie uzasadnione", jak i możliwości odwołania dyrektora szkoły w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Przyczyny odwołania dyrektora w omawianym trybie muszą być przypadkami wyjątkowymi, dotyczącymi szczególnych okoliczności leżących po stronie dyrektora szkoły, których wystąpienie powinno w sposób oczywisty wskazywać na niemożność dalszego sprawowania przez niego funkcji kierowniczej z uwagi na niebezpieczeństwo destabilizacji funkcjonowania szkoły i wypełniania przez nią swoich zadań. W ocenie Sądu przedstawione przez organ okoliczności wskazujące na nieprawidłowości w działaniu skarżącej jako dyrektora szkoły - czy to rozpatrywane z osobna, czy też łącznie - nie wyczerpują pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", tzn. nie wskazują na takie szczególne i wyjątkowe okoliczności, które by mogły doprowadzić do destabilizacji funkcjonowania Szkoły Podstawowej w [...], co uzasadniałoby odsunięcie skarżącej z zajmowanego stanowiska w trybie natychmiastowym, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podkreślił, że wskazana przez organ w punkcie 2. sytuacja w żaden sposób nie mogłaby zdestabilizować pracy szkoły, czy też zagrozić jej prawidłowemu funkcjonowaniu. Nadto projekt realizowany był nie przez szkołę, kierowaną przez skarżącą, a w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego. Ponadto organ, odwołując dyrektora szkoły z uwagi na zajście "szczególnie uzasadnionego przypadku", wadliwie powołał się na okoliczności, które tylko hipotetycznie mogłyby się zdarzyć, a które nie miały miejsca. Odnieść to stanowisko należy do supozycji organu, że brak nadzoru nad nauczycielami mógł spowodować utratę subwencji. Z treści samych zarzutów, postawionych skarżącej przez organ w punktach 3, 4, 5, 6 i 8 uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia wynika, że były to przypadki jednostkowe, a uchybienia usunięto w krótkim czasie. Dodatkowo zarzut opisany w punkcie 8. nie zawiera żadnych bliższych danych, pozwalających na zindywidualizowanie wad działania, przypisywanych skarżącej przez organ. Sąd nie podzielił stanowiska organu, że zdarzenia te są przejawem "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Zdaniem Sądu analogiczne stanowisko zająć należało w przypadku zarzutu opisanego w pkt 7. uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia, bowiem brak informacji w aktach osobowych pracownika szkoły o powierzeniu mu stanowiska wicedyrektora nie destabilizował działania szkoły ani też nie stwarzał sytuacji, w której skarżąca nie mogła kierować szkołą. Zupełnym nieporozumieniem, w ocenie Sądu, było powoływanie się przez organ na błędy w dokumentach szkoły jako przejaw "szczególnie uzasadnionego przypadku", uprawniającego organ do odwołania dyrektora szkoły bez wypowiedzenia. Organ wskazał jedynie ogólnikowo na "wiele nieprawidłowości" (nieaktualne podstawy prawne, brak podpisów, nieprawidłowości w datach) w przedłożonych dokumentach. Sąd I instancji stwierdził, że zarzut w punkcie 10., nawet gdyby odpowiadał rzeczywistemu stanowi faktycznemu, nie wypełniałby warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, bowiem także nie prowadziłby do destabilizacji działania szkoły. Skarżąca wskazywała ponadto, że dużo wcześniej konsultowała potrzebę organizacji opieki w dniu 2 maja 2022 r. i potrzeby takie nie były zgłaszane. Zdaniem Sądu I instancji przywołany w punkcie 11. zarzut nie wskazuje ani na szersze tło tego zdarzenia, ani na podstawy postawienia przez organ tezy, że bezpieczeństwo uczniów było zagrożone. Skarżąca podała natomiast, że w dniu tym obowiązywały grafiki dyżurów nauczycieli, a ewentualna nieobecność nauczyciela była bardzo krótka - jednominutowa - i trwać mogła jedynie w czasie przejścia nauczyciela z pokoju nauczycielskiego we wskazane miejsca. Dzieci w tym czasie nie pozostawały bez opieki, bowiem na korytarzu znajdowały się dwie osoby z obsługi świetlicy. Należy zgodzić się ze skarżącą, że sytuacja taka w żaden sposób nie wskazuje na zagrożenie bezpieczeństwa uczniów, a chwilowej nieobecności nauczyciela nie można utożsamiać z brakiem zapewnienia dzieciom bezpieczeństwa, skutkującym uznaniem tej sytuacji za szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający do wydania zarządzenia w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że także zarzut dotyczący organizacji zbiórki pieniędzy i rzeczy na pomoc obywatelom Ukrainy i przekazania informacji rodzicom w tym zakresie z wykorzystaniem dziennika elektronicznego Librus w żaden sposób nie może być zakwalifikowany jako szczególnie uzasadniony przypadek dający podstawę do natychmiastowego odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora. Nadto, pomijając kwestię rzeczywistego inicjatora tych działań, to sytuacja ta nie tylko nie wypełnia przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, lecz budzi uzasadnione wątpliwości natury etycznej. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że zauważyć należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia powołano się także na utratę zaufania do dyrektora szkoły, które to zaufanie jest niezbędne do pracy na zajmowanym stanowisku. Wskazano na pozostawanie przez dyrektora szkoły w otwartym konflikcie z Wójtem, czego wyrazem jest składanie skarg do Rady Gminy, co wyklucza dalszą współpracę między Wójtem, a dyrektorem szkoły. Powołano się również na brak rzetelności i wiedzy dyrektora szkoły, o czym świadczyć mają liczne pytania dotyczące wysokości zmniejszenia subwencji (mimo wydanych przez dyrektora zarządzeń w tej sprawie), pytanie o istnienie w szkole oddziałów przedszkolnych i podstaw ich działania (po blisko 9 miesiącach pracy na stanowisku dyrektora i uregulowanie tych kwestii w Statucie szkoły). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku żadna z przywołanych okoliczności nie prowadzi do destabilizacji działania szkoły, a ponadto odwołanie - motywowane ogólnie ujętą "utratą zaufania organu prowadzącego" - jest nieuzasadnionym powołaniem się na omawianą podstawę odwołania ze stanowiska (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1775/12, LEX nr 1366436). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wydając zaskarżone zarządzenie Wójt Gminy Suchy Dąb naruszył art. 67 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, bowiem przywołane przez organ okoliczności nie wypełniają pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego", wskazanego w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Wójt Gminy [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający do odwołania dyrektora ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Błędna wykładnia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego polega na przyjęciu, że wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zarzuty nie stanowiąc czynów, które wypełniają znamiona sytuacji wyjątkowych i nadzwyczajnych, kiedy organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą, placówką lub jej wyodrębnioną organizacyjnie częścią stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku błędnie przyjął, że działanie i zaniechania skarżącej nie wykraczały poza działanie rutynowe i codzienne, mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem, przez dyrektora szkoły i nie spowodowały destabilizacji realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły, a co za tym idzie nie było konieczne natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora. "Tymczasem przy prawidłowej wykładni i zastosowaniu ww. przepisów należało uznać, że działania skarżącej mające charakter min. naruszenia powszechnie obowiązujących przepisów prawa (art. 3 ustawy o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych) i dodatkowo stanowiące wykroczenie (art. 56 § 1 kodeksu wykroczeń) czy też ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracodawcy stanowiły działania nadzwyczajne i wymagające co najmniej dla realizacji funkcji wychowawczej i wymagały natychmiastowego odwołania dyrektora." W szczególności zaś powyższe zarzuty odnoszą się do błędnej oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zachowania dyrektora - zamknięcia placówki przy jednoczesnym braku zapewnienia dzieciom zajęć opiekuńczych a przynajmniej skierowaniu do rodziców zapytań, czy istnieje potrzeba organizacji opieki dla dzieci w tym dniu, a także pozostawienia podczas przerwy od zajęć lekcyjnych uczniów przebywających na korytarzu oraz w stołówce bez opieki nauczyciela. Zaniechania te stanowią zlekceważenie jednej podstawowych funkcji szkoły jaką jest funkcja opiekuńcza i wprost zagrażały bezpieczeństwu uczniów. Jednocześnie naruszenie obowiązku opieki w przedmiotowym przypadku i zagrożenie bezpieczeństwu uczniów dotyczy innych zaniechań niż wynikające z naruszenia zasad bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów, o których mowa w art. 57 ust. 2 pkt 2 Prawa oświatowego, a tym samym mieści się w kryteriach "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Jednocześnie powołane okoliczności były konkretne i zostały dowiedzione w postępowaniu poprzedzającym wydanie zarządzenia oraz znajdują pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, który został przesłany wraz z odpowiedzią na skargę i późniejszym pismem procesowym. Przyczyny odwołania wynikały przy tym bezpośrednio z uzasadnienia wydanego w tym zakresie aktu. Organ prowadzący wykazał zatem związek przyczynowy między zachowaniem skarżącej, a destabilizacją w funkcjonowaniu Szkoły, w tym także poprzez konflikt z organem prowadzącym i z powodu naruszeń i uchybień przez skarżącego obowiązków dyrektora szkoły, a nadto 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że oskarżona nie dopuściła się zarzucanych jej w uzasadnieniu zarządzenia uchybień, gdyż - jak podkreśla Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - "skarżąca wyjaśniła", że rzekomo: a) nie była organizatorem zbiórki na rzecz uchodźców z Ukrainy, gdyż organizatorem tym była Gmina, b) dużo wcześniej konsultowała potrzebę organizacji opieki w dniu 2 maja 2022 r. i potrzeby takie nie były zgłaszane, c) ewentualna nieobecność nauczyciela w czasie przerw była bardzo krótka - jednominutowa - i trwać mogła jedynie w czasie przejścia nauczyciela z pokoju nauczycielskiego we wskazane miejsca, a na korytarzu miały znajdowały się dwie osoby z obsługi świetlicy, który to błąd powodował, że subsumpcja przepisów prawa - tj. art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ust. 1 Prawa oświatowego - przy nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym była błędna a który to błąd był wynikiem 3. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku z pominięciem znajdujących się w aktach sprawy dokumentów potwierdzających, że to oskarżona była organizatorem zbiórki, w dniu 2 maja 2022 r. nie zorganizowano zajęć opiekuńczych dla uczniów oraz notatki służbowej potwierdzającej stwierdzone osobiście przez wójt H. K. oraz dwóch pracowników Urzędu Gminy [...]: A. L. i W. K. fakt brak opieki nad dziećmi w dniu 1 czerwca 2022 r., o godzinie 11.15, a przyjęcie wyjaśnień skarżącej, mimo że nie znajdują one potwierdzenia w aktach sprawy i jakichkolwiek dokumentach, a Sąd ani z urzędu ani na wniosek skarżącej nie przeprowadził w tym zakresie dowodu uzupełniającego z dokumentów Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jego brak, tj. wyrokowanie wyłącznie na podstawie zebranego w sprawne materiału dowodowego musi prowadzić do oddalenia skargi. 4. naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - 147 p.p.s.a. w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwanej dalej: "k.p.a.") w zw. z art 7, 77 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i przyjęcie, że wydając zaskarżone orzeczenie organ nie było poprzedzone wnikliwym zebraniem całego materiału dowodowego i jego swobodną, a nie dowolną, oceną i pomimo braku stwierdzenia naruszenia przez Wójta Gminy [...] przepisów art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jego brak, tj. przyjęcie wnikliwego zebrania całego materiału dowodowego i jego swobodnej, a nie dowolnej, oceny przez Wójta Gminy [...] musi prowadzić do oddalenia skargi. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie Wójt wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Gdańsku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Gdańsku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi, a niezależnie od powyższego zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za postępowanie przed WSA i NSA. Jednocześnie Wójt wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. F. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów procesu za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów. Nadto wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie, przyłączając się do stanowiska organu w tym przedmiocie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - 147 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art 7, art. 77 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi. Przede wszystkim podkreślić należy, iż odwołanie dyrektora szkoły na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. ze skutkiem natychmiastowym przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w drodze zarządzenia nie jest administracyjnym postępowaniem jurysdykcyjnym prowadzonym na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego. Nie jest zatem możliwe odnoszenie wynikających z tego aktu prawnego obowiązków do organu jednostki samorządu terytorialnego procedującego w przedmiocie wydania takiego zarządzenia. Dlatego też trudno zarzucić Sądowi I instancji, że nie podniósł naruszenia art 7, 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez Wójta Gminy [...] skoro przepisy tej procedury nie miały w przedmiotowej sprawie bezpośredniego zastosowania. W konsekwencji niezasadny jest zarzut naruszenia art. 147 p.p.s.a. Otóż wskazany przepis ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa, która uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej i to w postaci stwierdzenia nieważności. Oznacza to także, że przepis ten określając kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej (zob. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 2551/16, wyrok NSA z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 859/15, wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2671/14), a strona skarżąca kasacyjnie nie powiązała go ze skutecznym zarzutem naruszenia innych przepisów. Niezasadny jest także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ust. 1 Prawa oświatowego poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający do odwołania dyrektora ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W odniesieniu do powyższego zarzutu należy wskazać, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Tymczasem, ani z treści zarzutu, ani z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika na czym polegała błędna wykładnia wskazanych przepisów, ani jaka powinna być, zdaniem skarżącego kasacyjnie, ich prawidłowa interpretacja. Jednocześnie z treści zarzutu oraz uzasadnienia skargi kasacyjnej jednoznacznie wynika, że skarżącemu kasacyjnie nie chodzi o błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ust. 1 Prawa oświatowego, lecz o ich błędne zastosowanie. Taki zarzut nie został jednak podniesiony. Autor skargi upatruje błędnej wykładni wskazanych przepisów w tym, że wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zarzuty stanowią czyny, które wypełniają znamiona sytuacji wyjątkowych i nadzwyczajnych, a organ odwołujący ma pełne prawo ocenić, że dalsze kierowanie szkołą, placówką lub jej wyodrębnioną organizacyjnie częścią stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych względów jest nie do przyjęcia. W konsekwencji WSA w Gdańsku miał błędnie przyjąć, "że działanie i zaniechania skarżącej nie wykraczały poza działanie rutynowe i codzienne, mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem, przez dyrektora szkoły i nie spowodowały destabilizacji realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły, a co za tym idzie nie było konieczne natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora". Zatem skarżący kasacyjnie odwołuje się do okoliczności faktycznych i przyjętego w sprawie stanu faktycznego, a nie do wykładni przepisów. Jednak ocena przyjętego w sprawie przez Sąd I instancji stanu faktycznego nie została skutecznie zakwestionowana w skardze kasacyjnej. Wskazane przez organ okoliczności dotyczące zachowania skarżącej nie skutkowały bezpośrednią destabilizacją w funkcjonowaniu Szkoły. Jednocześnie wskazywany konflikt skarżącej z organem prowadzącym nie stanowi podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego i odwołania ze stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] bez wypowiedzenia. Podkreślić także należy, prawidłową wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ust. 1 Prawa oświatowego dokonaną przez Sąd I instancji oraz zasadność jego konkluzji wynikających z dokonanej subsumpcji względem stanu faktycznego. Dodać także należy, że w piśmie z 6 czerwca 2022 r. Kurator Oświaty w [...] stwierdził, że nie ma podstaw do wydania pozytywnej opinii w sprawie odwołania bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego M. F. oceniając, że "zarzuty nie mają związku z pełnieniem przez dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] nadzoru pedagogicznego, odnoszą się do personalnego konfliktu oraz spraw administracyjno-kadrowych, nad którymi czynności kontrolne sprawuje organ prowadzący." Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się zatem do zarzutów naruszania przepisów postępowania, to uznać należy je za bezzasadne. I tak przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd I instancji na przykład przesłuchał świadków lub oparł swe rozstrzygnięcie na materiale innym niż ten, który zawarty jest w aktach sprawy. Tymczasem podstawą orzekania przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie był materiał dowodowy zgromadzony i przedstawiony przez organy administracyjne w ramach przedmiotowego postępowania. Nie można zatem zarzucić Sądowi I instancji, że orzekł w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym. W ramach zarzutu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny dokumentów, o ile dokumenty te znajdują się w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiału dowodowego, jak i ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego dokonanych przez sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., I OSK 1350/11, LEX nr 1149159; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., II OSK 1609/10, LEX nr 1132105). Sąd I instancji dokonał w niniejszej sprawie odmiennej oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego niż organ. Uwzględniając wskazane okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 3 sierpnia 2023
- Symbol z opisem
- 6145 Sprawy dyrektorów szkół 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
- Hasła tematyczne
- Oświata
- Skarżony organ
- Wójt Gminy
- Sędziowie
- Mariusz Kotulski /sprawozdawca/ Wojciech Jakimowicz Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
art. 66 ust. 1 pkt 2, art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 67 ust. 1 · Dz.U. 2021 poz. 1082
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 133 § 1, art. 106 § 3, art. 147 · Dz.U. 2023 poz. 259
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
art. 80, art. 7, art. 77 · Dz.U. 2021 poz. 735
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny