Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 1647/24

Wyrok NSA z 10 grudnia 2025 r., III OSK 1647/24

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
10 grudnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1813/23 w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr WIS.0145.4.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Stowarzyszenia [...] na rzecz Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1813/23, oddalił skargę J.M. na decyzję Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2023 r. nr WIS.0145.4.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. J.M. (dalej: "skarżący") wnioskiem z dnia z 2 lipca 2023r., wystąpił do Prezesa WSA w Łodzi (dalej: "organ I instancji" lub "Prezes WSA") o udostępnienie informacji o liczbie skarg na bezczynność w udostępnianiu informacji publicznej lub na decyzje w tym zakresie, które zostały wniesione za pośrednictwem platformy e-PUAP w październiku 2022r. i w pierwszej połowie listopada 2022 r. Prezes WSA decyzją z 14 lipca 2023 r. odmówił skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W pierwszej kolejności WSA zaznaczył, że skarżący zwracał się już do Sądu z innymi wnioskami o udostępnienie informacji publicznej o analogicznym zakresie przedmiotowym i czasowym. Przechodząc do analizy wniosku z 2 lipca 2023 r. organ podkreślił, że zakwalifikował żądaną informację jako przetworzoną, o której stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") i zobowiązał skarżącego do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, uzasadniającej udostępnienie informacji przetworzonej. Prezes WSA zaznaczył, że u.d.i.p. rozróżnia informację prostą od przetworzonej. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie, gdyż w przypadku informacji przetworzonej jej udzielenie jest uzależnione od wykazania przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego", informacja prosta winna zaś być udostępniona bez żadnych dodatkowych warunków. Organ podkreślił, że w orzecznictwie podkreśla się, że w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda wielu informacji, to nawet wówczas, gdy pojedynczo mają one walor informacji prostej, suma takich informacji prostych może stanowić informację przetworzoną. Zdaniem organu, zakres danych objętych wnioskiem, proces ich selekcji i znaczny nakład pracy niezbędny dla zrealizowania wniosku, a także liczba dokumentów, których wniosek dotyczy, uzasadnia uznanie przetworzonego charakteru żądanej informacji publicznej. Realizacja żądania skarżącego utrudniłaby bieżącą działalność Sądu i odbyłaby się kosztem wykonywania innych zadań. Skarżący nie wykazał, że żądane przez niego informacje są szczególnie istotne dla interesu publicznego, ponieważ uznaje, że żąda informacji prostej. Rozważając z urzędu, czy w sprawie spełniono przesłankę szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego, uzasadniającą udostępnienie przetworzonej informacji publicznej, Prezes WSA przyjął, że udostępnienie żądanej informacji nie przyczyni się w żaden sposób do poprawy funkcjonowania WSA w Łodzi w zakresie wpływu skarg przez e-PUAP. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionując odmowę udostępnienia żądanej informacji ze względu na jej przetworzony charakter, argumentując jednocześnie, że Prezes WSA udzielił mu wcześniej informacji w odpowiedzi na analogiczny wniosek, obejmujący 8 spraw, które wpłynęły do Sądu w grudniu 2022 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "organ II instancji" lub "Prezes NSA") decyzją z dnia 7 sierpnia 2023 r., nr WIS.0145.4.2023, umorzył postępowanie dostępowe. Zdaniem Prezesa NSA nie ulega wątpliwości, że WSA w Łodzi jest organem władzy publicznej, zatem informacje na temat jego działalności są informacją publiczną, gdyż dotyczą spraw publicznych. Natomiast informacja objęta wnioskiem z 2 lipca 2023 r. nie odnosi się do działalności tego Sądu w żadnym aspekcie jego funkcjonowania i nie dotyczy kwestii, którą można zakwalifikować jako dotyczącą sprawy publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Nie jest bowiem sprawą publiczną, w jaki sposób podmioty uprawnione do wniesienia skargi do sądu skorzystają ze swojego uprawnienia i prawa do sądu, to jest, w jakiej formie wniosą skargę, czy będzie to złożenie osobiste w organie, czy skarga zostanie nadana za pośrednictwem poczty, czy też za pośrednictwem platformy e-PUAP. Forma wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest okolicznością niezależną od sądu, ponieważ wybór środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu sądowym zależy wyłącznie od woli strony tego postępowania. Wniesienie skargi przez e-PUAP nie może być więc uznane za przejaw działalności sądu. Informacja o formie wniesienia skargi do sądu jest również obojętna z punktu widzenia danych statystycznych dotyczących działalności sądu, forma wniesienia skargi nie stanowi kryterium porządkowania danych statystycznych dotyczących działalności sądu. Z tych względów, w ocenie Prezesa NSA, informacja o tym, ilu skarżących skorzystało z możliwości wniesienia skargi przez e-PUAP, nie jest informacją publiczną, gdyż nie dotyczy spraw publicznych rozumianych jako związanych z wykonywaniem władzy publicznej lub dysponowaniem środkami publicznymi. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Prezes NSA wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Stowarzyszenie [...] (dalej: "Stowarzyszenie" lub "uczestnik postępowania") wnioskiem z 31 października 2023 r. zwróciło się o dopuszczenie do udziału w sprawie. Stowarzyszenie podzieliło argumentację skarżącego i wniosło uwzględnienie skargi. Nie zaakceptowało twierdzenia Prezesa NSA, że informacja o formie wniesienia skargi nie dotyczy działalności Sądu i nie odnosi się do sposobu jego funkcjonowania, ponieważ jest czynnością od niego niezależną i pozostawioną wyłącznie woli strony. Podkreśliło, że w doktrynie prawa słusznie wskazuje się, że aby uznać daną informację za publiczną decydujące znaczenie ma nie samo jej "wytworzenie", lecz okoliczność, że została pozyskana, zachowana lub przetworzona w celu realizacji zadań publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 7 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1813/23, po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia dopuścił je do udziału w sprawie. Sąd pierwszej instancji na rozprawie 20 marca 2024 r. dopuścił, na mocy art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), jako dowód w sprawie decyzję Prezesa NSA z 26 kwietnia 2023 r., nr WIS.0145.3.2023. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym powyżej wyrokiem na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. W ocenie Sądu pierwszej instancji, za trafne należało uznać stanowisko Prezesa NSA, że informacja objęta wnioskiem skarżącego z 2 lipca 2023 r. nie ma waloru informacji publicznej. Informacja ta nie dotyczy bowiem sprawy publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., nie podlega więc udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Trudno zdaniem Sądu zakwestionować stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że nie jest sprawą publiczną to, w jaki sposób podmioty uprawnione do wniesienia skargi do danego sądu administracyjnego skorzystają ze swojego uprawnienia i prawa do Sądu, to jest, w jakiej formie wniosą skargę, czy będzie to osobiste złożenie skargi w organie, czy skarga zostanie nadana za pośrednictwem poczty, czy też za pośrednictwem platformy e-PUAP. Forma wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest okolicznością niezależną od Sądu, ponieważ wybór środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu sądowym zależy wyłącznie od woli strony tego postępowania. Rację miał zatem Prezes NSA, wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wniesienie skargi przez e-PUAP nie może być uznane za przejaw działalności Sądu administracyjnego w aspekcie jego funkcjonowania. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wbrew stanowisku skarżącego i Stowarzyszenia (pismo z 31 października 2023 r.), do uznania publicznego charakteru żądanej informacji nie dawał też podstaw powołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 6 u.d.i.p. Wymieniony w nim przykładowy katalog informacji, mających walor informacji publicznej, powoduje, że to organ lub podmiot zobowiązany w rozumieniu u.d.i.p., do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji – w rozpoznawanej sprawie Prezesa NSA - ma obowiązek ocenić, czy zachodzi możliwość udostępnienia tych informacji w trybie dostępu do informacji publicznej, czy też nie. Oceny te zawarto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przyjmując, że wnioskowana przez skarżącego informacja nie jest ani informacją, o jakiej mowa w art. 1 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p., a w szczególności nie jest to informacja o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p.), ani informacją o podmiotach, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p (do których odnosi się art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.). Skoro bowiem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnoszą osoby fizyczne lub osoby prawne, to logiczne jest stanowisko Prezesa NSA, że informacja w zakresie ilu skarżących skorzystało z możliwości wniesienia przez e-PUAP skarg na decyzje oraz skarg na bezczynność w zakresie informacji publicznej, nie stanowi informacji o podmiotach, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. (do których odnosi się art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.). Sąd pierwszej instancji nie znalazł też podstaw do zakwestionowania stanowiska Prezesa NSA, że na charakter żądanej przez skarżącego informacji nie miała wpływu dotychczasowa praktyka w jej udzielaniu, bo nie ma ona konstytuującego znaczenia przy stwierdzeniu, czy dana informacja stanowi informację publiczną, czy też nie. Dopuszczona jako dowód w sprawie decyzja Prezesa NSA z 26 kwietnia 2023 r., znak WIS 0145.3.2023, posiada jednozdaniowe uzasadnienie w kwestii charakteru wnioskowanej informacji – "nie ulega wątpliwości, że objęta wnioskiem informacja stanowi informację publiczną". Natomiast Prezes NSA, wiedząc o tej decyzji, w zaskarżonej decyzji przedstawił jednostronicowy wywód, dlaczego wnioskowanej przez skarżącego informacji nie sposób uznać za informację podlegającą udostępnieniu w drodze u.d.i.p. Tym samym należy przyjąć, że Prezes NSA wykazał, z jakich powodów wyraził odmienne stanowisko od zaprezentowanego we wcześniejszej skierowanej do skarżącego decyzji z 26 kwietnia 2023 r. Sąd stwierdził ponadto, że zgadza się z poglądem Prezesa NSA wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że dotychczasowa wadliwa praktyka sądów administracyjnych pierwszej instancji, polegająca na kwalifikowaniu żądanych informacji jako informacji publicznych, nie może stanowić argumentu przemawiającego za uchyleniem zaskarżonej decyzji. Prezes NSA, wydając zaskarżoną decyzję, działał bowiem na podstawie obowiązujących przepisów prawa i dokonał ich prawidłowej wykładni. Ponadto zasadę zaufania, wywodzoną z art. 8 k.p.a., należy uwzględniać bez pomijania zasady praworządności. Skoro zatem Prezes NSA, wydając zaskarżoną decyzję działał na podstawie obowiązujących przepisów, podając przesłanki, jakimi kierował się załatwiając sprawę, jak również nie odstąpił od własnej długotrwałej i stabilnej praktyki załatwiania spraw, to podnoszone w skardze zarzuty, w tym przede wszystkim zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., są niezasadne. W kontekście powyższych rozważań Sąd pierwszej instancji uznał, że zarzuty podniesione w skardze i w piśmie procesowym Stowarzyszenia nie zasługiwały na uwzględnienie. Od powyższego wyroku Stowarzyszenie wywiodło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając orzeczeniu: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 1 ust. 1 u.d.i.p., poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie skarżącemu wnioskowanych przez niego informacji, pomimo że stanowią one informację publiczną i jako takie powinny zostać udostępnione; b) art. 54 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niezastosowanie i ograniczenie skarżącemu prawa do pozyskiwania informacji; c) art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie skarżącemu informacji o sposobie przyjmowania spraw, pomimo podstaw do jej udostępnienia; 2. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść orzeczenia, tj.: art. 149 § 1 i § 1a w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi na decyzję o umorzeniu postępowania, wskutek wadliwego przyjęcia, iż organ nie był zobowiązany do udostępnienia skarżącemu informacji, ponieważ wniosek nie dotyczył informacji publicznej. Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie uczestnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie w przypadku określonym w treści art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Jednocześnie wniósł o zasądzenie od Prezesa NSA na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz zrzekł się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej uczestnik postępowania przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes NSA wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od Stowarzyszenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie uczestnik postępowania złożył stosowny wniosek, a żadna ze stron nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia przepisów postępowania trzeba w pierwszej kolejności podnieść, że powyższy zarzut skargi kasacyjnej został oparty na naruszeniu przepisów o charakterze wynikowym, które przyznają sądowi pierwszej instancji kompetencję do uwzględnienia lub oddalenia skargi w sytuacji stwierdzenia ku temu przesłanek. Tak sformułowany zarzut nie może być uznany za skuteczny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano wielokrotnie, że przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak w szczególności art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. czy art. 151 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy) i wynikowy. Są przepisami procesowymi normującymi sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Zatem w "czystej" postaci zarzuty naruszenia ww. przepisów są zasadne wówczas, gdy sąd wyda innej treści rozstrzygnięcie, nieznane normie prawnej w nich zawartej. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego rodzaju przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy (por. wyroki NSA: z 9 kwietnia 2015 r., II GSK 379/14; z 28 maja 2014 r., II GSK 229/13; z 14 maja 2014 r., II GSK 384/13; z 24 maja 2012 r., II GSK 563/11). Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia omawianego przepisu. Naruszenie przepisów określających kompetencje orzecznicze sądu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. W rozpoznawanej sprawie ten wymóg nie został zrealizowany, a to znajduje przełożenie na nieskuteczność zarzutu naruszenia art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. Nie można dopatrywać się naruszenia art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. czy też art. 151 p.p.s.a. w tym, że sąd wydał orzeczenie o treści niezgodnej z oczekiwaniami strony. Jeżeli sąd administracyjny stosuje środki określone w ustawie, to każde jego orzeczenie, zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla skarżącej strony, jest realizacją obowiązku przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej. W takich przypadkach nie może być mowy o naruszeniu regulacji z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto trzeba podnieść, że Sąd pierwszej instancji oddalając skargę nie stosował przepisu art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. zatem nie mógł naruszyć powyższych regulacji prawnych. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej - naruszenia prawa materialnego – skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 1 ust. 1 u.d.i.p., art. 54 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p. – poprzez ich niezastosowanie. W związku z treścią omawianego zarzutu naruszenia prawa materialnego sformułowanego jako zarzut niezastosowania wyżej wymienionych przepisów podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z 2 marca 2012 r., I OSK 294/12). Zgodnie jednak z dominującym poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04; wyrok NSA z 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05; wyrok NSA z 15 marca 2011 r., II OSK 323/10). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 3 października 2013 r., II FSK 1020/12). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z 16 marca 2011 r., II GSK 400/10), a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonych przepisów jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepisy, które w jej przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisów przez nią wskazywanych wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Jednak wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszone zarzuty naruszenia art. 1 ust. 1 u.d.i.p., art. 54 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p. nieskutecznymi. Przede wszystkim jednak za niezasadnością podniesionych zarzutów przemawia to, że Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że informacja, o której udostępnienie wniósł wnioskodawca we wniosku dostępowym, nie ma charakteru informacji publicznej. Fakt posiadania informacji przez podmiot zobowiązany nie jest równoznaczny z tym, iż jest to informacja publiczna podlegająca udostępnieniu. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Trzeba podkreślić, że prawo dostępu do informacji, o jakim mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, nie ma charakteru prawa wolnościowego, a stanowi polityczne prawo o treści pozytywnej określonej przez prawodawcę. De facto to prawodawca przesądza jego kształt, wskazując podmiot uprawniony, podmiot zobowiązany oraz przedmiot świadczenia. Nie jest to również prawo tożsame z osobistą wolnością wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji, o jakiej stanowi odrębna regulacja konstytucyjna tj. art. 54 ust. 1 Konstytucji RP zamieszczony w Rozdziale II Konstytucji RP w części zatytułowanej "Wolności i prawa osobiste". Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 marca 2006 r., sygn. akt K 17/05 zwrócił uwagę, że gwarancje konstytucyjne dotyczące prawa dostępu do informacji (art. 61 Konstytucji RP) nie mogą być w pełni utożsamione z prawem określonym w art. 54 Konstytucji RP, zapewniającym wolność wyrażania poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Zakresy tych przepisów częściowo się krzyżują, jednakże wolność pozyskiwania i rozpowszechnienia informacji jest ujęta szerzej niż prawo z art. 61 Konstytucji RP. Nie każda bowiem informacja, która zgodnie z wolnością ujętą w art. 54 Konstytucji RP może być pozyskana i rozpowszechniona, w tym także odnosząca się do sfery prywatnej osoby, może być uznana za informację, co do której istnieje po stronie danego organu władzy publicznej obowiązek ujawnienia, skonkretyzowany w ustawie o dostępie do informacji. Z tej przyczyny niezasadny jest zarzut naruszenia art. 54 ust. 1 Konstytucji RP. Ustawodawca pojęcie "informacji publicznej" skonstruował w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2. Wskazać należy, iż ustawodawca, określając pojęcie "informacji publicznej", odwołał się do kategorii sprawy publicznej. W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w rozumieniu tej ustawy informacją publiczną jest "każda informacja o sprawach publicznych", przy czym w przepisach u.d.i.p. nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej". Niewątpliwie sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. "Sprawa publiczna" to sprawa ogółu, która w znacznym stopniu koresponduje z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). W doktrynie i orzecznictwie akcentuje się, że takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" jest związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem (zob.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., I OSK 2093/14). Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną - określane czasami w piśmiennictwie jako sprawy "sfery prywatnej" (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2016, Lex 2016, Komentarz do art. 1, t. 4; wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., I OSK 1035/10), tj. dotyczące kwestii prywatnych, osobistych, intymnych (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), związanych z dobrami osobistymi (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151), nie są sprawami publicznymi, z kolei sprawy wspólnoty publicznej zawsze są sprawami publicznymi. Skoro zatem ustawowe pojęcie sprawy publicznej rozumiane jako sprawa wspólnoty publicznej i wyznaczające ustawowy zakres prawa do informacji publicznej nie może być wykładane w sposób prowadzący do rozszerzenia konstytucyjnych granic tego prawa, to przyjąć należy, że sprawa publiczna oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów. Wykładnia art. 6 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że informacją o sprawie publicznej jest więc również informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy oraz zasadach ich funkcjonowania, lecz jedynie w zakresie dotyczącym działalności tych podmiotów. Z tą wykładnią koresponduje treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p., eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10). Przykładowy katalog informacji podlegających udostępnieniu został przewidziany w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., natomiast pkt 3 lit. d tego przepisu stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw. Trafne jest stanowisko przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż kryterium odróżniającym informację publiczną od innych informacji jest jej związek z wykonywaniem zadań publicznych przez podmiot zobowiązany. Informacja o formie, w jakiej były wnoszone skargi do sądu administracyjnego przez skarżących nie stanowi, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, informacji o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, gdyż w żaden sposób nie znajduje przełożenia na sposób działania podmiotu zobowiązanego. Trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż nie jest sprawą publiczną to, w jaki sposób podmioty uprawnione do wniesienia skargi do sądu administracyjnego skorzystają ze swego uprawnienia i prawa do sądu, to jest w jakiej formie wniosą skargę. Wybór formy wniesienia środka prawnego przez skarżącego nie jest wyrazem działalności sądu. Informacja, której udostępnienia żąda wnioskodawca we wniosku dostępowym nie stanowi zatem informacji publicznej. Mając na uwadze, iż zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieuzasadnione, Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania.

Informacje o sprawie

Data wpływu
5 czerwca 2024
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/ Rafał Stasikowski Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny