III OSK 105/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 106/25 w sprawie ze skargi M.G. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 26 września 2023 r. oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt II SAB/Wa 106/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.G. (dalej jako strona lub skarżący) na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej jako organ, PUODO lub organ skarżący kasacyjnie) w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 26 września 2023 r. w pkt I zobowiązał organ do rozpoznania skargi w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w pkt II stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pkt III przyznał skarżącemu od organu sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł, zaś w pkt IV zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Wskazany wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Strona w dniu 26 września 2023 r. złożyła skargę na naruszenie danych osobowych, przy czym dotyczyła ona nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Prokuraturę Rejonową we Włocławku (dalej jako Prokuratura). Pismem z dnia 28 grudnia 2023 r., przesłanym za pośrednictwem ePUAP, organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez przesłanie spełniającego wymogi formalne pisma. Jednocześnie wezwano skarżącego do przesłania kopii jego ewentualnej korespondencji do Prokuratury mogącej stanowić dowód w sprawie. Pismem z dnia 30 grudnia 2023 r. (przesłanym za pośrednictwem ePUAP) skarżący uzupełnił braki formalne skargi, jednocześnie oświadczając, że nie ma kopii wniosku złożonego do Prokuratury o usunięcie danych osobowych zawartych w księdze wejść do jej budynku. Dodatkowo skarżący zwrócił się do organu o uzyskanie złożonego przezeń do Prokuratury wniosku, załączając przy tym kopię potwierdzenia kancelaryjnego Prokuratury, na którym zwrócił się o wyrażenie zgody na przegląd i kopię akt sprawy. W dalszej kolejności skarżący, przy piśmie z dnia 10 marca 2024 r. (wysłanym za pośrednictwem ePUAP), przesłał do organu kopię korespondencji e-mailowej Prokuratury z dnia 7 marca 2024 r. (przesłanej na jego adres) oraz kopię własnej korespondencji e-mailowej do Prokuratury (z tej samej daty). Pismem przesłanym do skarżącego w dniu 28 marca 2024 r. organ wezwał go do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez przesłanie pisma, w którym powinien wskazać, czy wniesiona skarga oprócz zarzutów, polegających na odmowie usunięcia danych osobowych skarżącego, dotyczy także nieprawidłowości w procesie przetwarzania przez Prokuraturę jego adresu e-mail. Pismem z dnia 29 marca 2024 r. skarżący oświadczył, że jego skarga odnosi się także do odmowy usunięcia przez Prokuraturę jego adresu e-mail. Pismem z dnia 13 czerwca 2024 r. organ wystąpił do Prokuratury o złożenie wyjaśnień dotyczących skargi, informując jednocześnie o tym fakcie skarżącego. W dniu 19 czerwca 2024 r. wpłynęły wyjaśnienia Prokuratury wraz z załącznikami. Pismem z dnia 1 października 2024 r. skarżący złożył ponaglenie w sprawie. Ze względu na fakt, że wyjaśnienia Prokuratury z dnia 19 czerwca 2024 r. nie zawierały podpisu osoby je składającej, organ - pismem z dnia 8 października 2024 r. - zwrócił się do Prokuratury o uzupełnienie braków formalnych złożonych wyjaśnień przez ich opatrzenie właściwym podpisem i ponowne przesłanie. O czynności tej również poinformowano skarżącego. W dniu 16 października 2024 r. do organu wpłynęła korespondencja z Prokuratury, która zawierała opatrzone podpisem Zastępcy Prokuratora Rejonowego wyjaśnienia z dnia 19 czerwca 2024 r. Pismem z dnia 30 października 2024 r. organ zwrócił się do Zastępcy Prokuratora Rejonowego Prokuratury o uzupełnienie braków formalnych nadesłanych w sprawie wyjaśnień z dnia 19 czerwca 2024 r. poprzez przesłanie upoważnienia do reprezentowania Prokuratury w przedmiotowym postępowaniu. O czynności tej poinformowano skarżącego (data doręczenia pisma informacyjnego do skarżącego - 6 listopada 2024 r.). Odpowiedź Prokuratury na wezwanie wpłynęła do organu w dniu 12 listopada 2024 r. W dniu 4 stycznia 2025 r. wpłynęło do organu ponaglenie oraz skarga do sądu administracyjnego Organ, powołując się na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, pismem z dnia 22 stycznia 2025 r. zwrócił się do Prokuratury o złożenie dodatkowych wyjaśnień. Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę na bezczynność PUODO uznając ją za zasadną. Sąd Wojewódzki uzasadniając swoje stanowisko wyjaśnił w pierwszej kolejności, że skarżący upatrywał wadliwości działania organu w niepodejmowaniu czynności (bezczynności) służących załatwieniu jego sprawy - przez wydanie decyzji - nie zaś w podejmowaniu działań pozornych - nieprowadzących do zakończenia sprawy (przewlekłość postępowania). W takiej sytuacji stan faktyczny Sąd ocenił w kontekście ewentualnej bezczynności organu. Dalej wskazano, że stosownie do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej winien zawiadomić strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., oraz podać przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin jej załatwienia (art. 36 k.p.a.). Samo sprostanie tej powinności nie wyłącza jednak możliwości uznania, że organ jest w sprawie bezczynny. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powyższych zasad nie modyfikuje istotnie zamieszczenie w art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35, dalej jako RODO) przepisu statuującego pośrednio powinność poinformowania strony przez organ o postępach w załatwieniu sprawy - w przeciągu trzech miesięcy od wpływu wniosku. Zwrócono przy tym uwagę, że przepis ten może mieć istotne znaczenie w kontekście przypadków, gdzie niezachowanie terminu dwóch miesięcy pozostawało w związku z potrzebą prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego w stanie faktycznym sprawy bezsporne jest, że wprawdzie organ podejmował szereg czynności w sprawie, jednakże w kilku - nader długich przedziałach czasu - nie podejmowano żadnych, służący załatwieniu sprawy działań. Jak wskazano dotyczyło to okresów: - od wpływu wniosku do wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych (ponad 3 miesiące), - po uzupełnieniu braków do kolejnego wystąpienia skarżącego - w marcu 2024 r. (około 3 miesięcy), - od wpływu pierwszego wyjaśnienia z Prokuratury do wezwania tej strony do uzupełnienia braków (4 miesiące) – w następstwie ponaglenia od skarżącego, - po uzupełnieniu braków przez Prokuraturę - kolejne czynności podjęto dopiero wobec wpływu do organu kierowanej do sądu administracyjnego skargi (po 2 miesiącach). W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro do dnia wniesienia skargi w sprawie występowały okresy bezczynności organu to skarga okazała się zasadna. Wobec niewydania rozstrzygnięcia do dnia orzekania w sprawie Sąd Wojewódzki zobowiązał organ do rozpoznania sprawy w terminie miesiąca. Uzasadniając wyznaczenie takiego terminu wskazano na wyjaśnienia zawarte w piśmie organu, z których wynikało, że trwają czynności w sprawie polegające na zakreśleniu stronom terminu do odniesienia się do materiału dowodowego, co może skutkować zgłoszeniem uwag. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego rozpatrywany przypadek należało uznać za wadliwość postępowania o charakterze kwalifikowanym bowiem doszło do rażącego naruszenia prawa. W tym zakresie wskazano na stosunkowo długi, bezwzględny czas niepodejmowania kolejnych czynności, jak i ogólny czas trwania postępowania niezakończonego wydaniem orzeczenia. Jak podkreślił w tym kontekście Sąd pierwszej instancji decyzji nie wydano pomimo upływu dwóch lat od zainicjowania przez skarżącego sprawy. Sąd Wojewódzki wskazał, że co prawda organ dążył do załatwienia sprawy, lecz nie podjął we właściwych terminach skutecznych, przewidzianych prawem środków, aby nastąpiło to w rozsądnym terminie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie mogła stanowić przesłanki wyłączającej odpowiedzialność za nazbyt długie prowadzenie postępowania sygnalizowana w odpowiedzi na skargę problematyka zapewnienia stosownych środków dla właściwej obsady stanowisk w urzędzie obsługującym organ, czy generalnie wyższy stopień skomplikowania spraw. Powyżej wskazane względy doprowadziły Sąd Wojewódzki do konstatacji, że zasadnym było także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej tytułem rekompensaty za nadmierny czas oczekiwania na załatwienie jego sprawy. Sąd Wojewódzki uwzględnił w tym zakresie konieczność oczekiwania na orzeczenie organu przez ponad 2 lata, co przy stosownej kwocie 1.000 zł za każdy rok oczekiwania dało sumę 2.000 zł. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w tym zakresie pełnego żądania skargi uznając wskazaną w nim kwotę za nazbyt wygórowaną. Jak wskazano nie sposób powiązać jej z realną uciążliwością stanu w jakim się znalazł skarżący wobec zwłoki organu. Z wydanym wyrokiem nie zgodził się organ, który w wywiedzionej skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie: 1) art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t. jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze. zm., dalej jako u.p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 35 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako k.p.a.) oraz art. 78 ust. 2 RODO poprzez stwierdzenie, że PUODO dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy organ w niniejszej sprawie prowadził czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia, 2) art. 149 § 2 u.p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 78 ust. 2 RODO poprzez przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł, w sytuacji, w której skarżący nie wykazał, że w jakikolwiek sposób doznał dolegliwości i niedogodności w związku z długością trwania postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu według norm przepisanych. Jednocześnie zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Pismem z dnia 12 czerwca 2026 r. organ skarżący kasacyjnie nadesłał do Naczelnego Sądu Administracyjnego akta sprawy wytworzone od dnia 10 października 2025 r. Jednocześnie poinformowano, że skarżący pismami z dnia 16 lutego 2026 r., 4 marca 2026 r. oraz 4 kwietnia 2026 r. rozszerzył zakres złożonej skargi wskazując, iż skarży przekroczenie terminu do udzielenia przez Prokuraturę odpowiedzi na jego wnioski z dnia 13 stycznia 2026 r., 21 stycznia 2026 r. oraz 9 lutego 2026 r. o usunięcie jego wizerunku przetwarzanego przez Prokuraturę. Jak wskazano te okoliczności wymagały zgromadzenia materiału dowodowego w celu rozpatrzenia zarzutów skarżącego podniesionych we wskazanych wyżej pismach i w tym celu PUODO zwrócił się pismem z dnia 12 czerwca 2026 r. do Prokuratury o złożenie wyjaśnień w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że wobec zrzeczenia się przez pełnomocnika organu skarżącego kasacyjnie rozpatrzenia sprawy na rozprawie oraz niewniesienia przez pozostałe strony w ustawowym terminie wniosku o jej przeprowadzenie, skarga kasacyjna – na zasadzie art. 182 § 2 i § 3 u.p.p.s.a., podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 183 § 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.p.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi, dochodząc do przekonania, że są one nieusprawiedliwione, a skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesiona skarga kasacyjna skoncentrowana jest na zakwestionowaniu stanowiska Sądu Wojewódzkiego zgodnie, z którym po pierwsze organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy według organu prowadził on czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia, a po drugie zaistniały podstawy dla przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, w sytuacji, w której według organu skarżący nie wykazał, że w jakikolwiek sposób doznał dolegliwości i niedogodności w związku z długością trwania postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności złożonej skargi kasacyjnej należy rozpocząć od wskazania, że "bezczynność" postępowania administracyjnego zdefiniowana została w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Wynika z niego, że "bezczynność" wystąpi wówczas, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". Zasadniczo zatem organ pierwszej instancji powinien załatwić sprawę niezwłocznie, przy czym w przypadku sprawy skomplikowanej nie powinien to być okres dłuższy niż dwa miesiące (art. 35 § 1-3 k.p.a.). W tym miejscu należy jednak wskazać, że w swoich rozważaniach dotyczących przepisów regulujących terminy w postępowaniu wywołanym skargą, o której mowa w art. 77 RODO, Sąd Wojewódzki nieprawidłowo wskazał, że: "Powyższych zasad nie modyfikuje istotnie zamieszczenie w art. 78 ust. 2 RODO przepisu, statuującego pośrednio powinność poinformowania strony przez organ o postępach w załatwieniu sprawy - w przeciągu trzech miesięcy od wpływu wniosku. Przepis ten może mieć istotne znaczenie w kontekście przypadków, gdzie niezachowanie terminu dwóch miesięcy pozostawało w związku z potrzebą prowadzenia postępowania wyjaśniającego." Zwrócić trzeba zatem uwagę, że według literalnego brzmienia art. 78 ust. 2 RODO "Bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77." W judykaturze nie ulega wątpliwości, że "(...)trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu («jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował...»). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (...), oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 RODO, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (jak podnosi przywołana wyżej doktryna; zob. też P. Fajgielski (w:) Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych (w:) Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 62, uw. 4) - a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) - to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być traktowany jako termin szczególny, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 78 ust. 2 RODO należy odczytywać zatem w ten sposób, że obowiązek organu nadzoru poinformowania osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi, staje się aktualny, jeśli skarga nie została rozpatrzona w tym terminie (czyli nie została wydana decyzja administracyjna) i zachodzi potrzeba jego wydłużenia, w trybie art. 36 k.p.a., co koresponduje z art. 62 u.o.d.o., nakazującym dodatkowo w takiej sytuacji poinformowanie stron o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach. Zgodnie bowiem z art. 62 u.o.d.o. «W przypadku, o którym mowa w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Prezes Urzędu, zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, jest obowiązany również poinformować o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach.»" (por. np. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 1959/22 – dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że w sprawie bezspornym jest, iż skarga wpłynęła do organu w dniu 26 września 2023 r. Akta sprawy obrazują, że pierwszą czynność w sprawie organ podjął dopiero 28 grudnia 2023 r. (a zatem już po upływie terminu określonego w art. 78 ust. 2 RODO), kiedy to wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pomimo uzupełnienia przez skarżącego wskazanego braku przy piśmie z dnia 30 grudnia 2023 r. kolejna czynność w sprawie została podjęta przez organ dopiero 28 marca 2024 r. i polegała ona na ponownym wezwaniu skarżącego do uzupełnienia braków skargi poprzez przesłanie pisma, w którym powinien wskazać, czy wniesiona skarga oprócz zarzutów, polegających na odmowie usunięcia danych osobowych skarżącego dotyczy także nieprawidłowości w procesie przetwarzania przez Prokuraturę adresu e-mail Wnioskodawcy. Analiza akt sprawy pozwala również na dostrzeżenie, że po usunięciu braków przez skarżącego, które nastąpiło w dniu 29 marca 2024 r., kolejna czynność w sprawie została podjęta przez organ dopiero w dniu 13 czerwca 2024 r. (pismem datowanym na wskazany dzień organ wystąpił do Prokuratury o złożenie wyjaśnień w sprawie ze skargi). W dniu 19 czerwca 2024 r. wpłynęły wyjaśnienia Prokuratury, które okazały się obarczone brakami. Co jednak istotne to fakt, że organ wezwał Prokuraturę do uzupełnienie braków formalnych złożonych wyjaśnień przez ich opatrzenie właściwym podpisem i ponowne przesłanie dopiero pismem z dnia 8 października 2024 r. Jednocześnie akta sprawy nie potwierdzają, aby po uzupełnieniu braków przez Prokuraturę do momentu wniesienia skargi organ podjął jakiekolwiek czynności nakierowane na rozstrzygnięcie sprawy. Uwzględniając zaprezentowaną powyżej sekwencję zdarzeń Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zasadnicze stanowisko Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którym organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Nie bez znaczenia pozostaje, że pomimo upływu ponad dwóch lat organ w dalszej mierze nie zakończył postępowania. Pomimo częściowo błędnego uzasadnienia w zakresie dotyczącym regulacji art. 78 ust. 2 RODO i możliwości jej zastosowania okazało się one słuszne. Jak wynika z art. 149 § 1a u.p.p.s.a., stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (zob. np. wyrok NSA z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17). Dokonując zatem porównania ustawowej dopuszczalności zastosowania art. 149 § 1a u.p.p.s.a. z czasem, w jakim organ procedował, odstępami w jakich organ podejmował poszczególne czynności procesowe oraz podejmowaniem działań w sprawie dopiero po interwencjach skarżącego - nie można mieć żadnych wątpliwości, że przyjęta przez Sąd Wojewódzki ocena co do tego, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa jest prawidłowa. Powyższe potwierdza trafność przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, która przybrała kwalifikowany charakter. Jak już zasygnalizowano drugim zasadniczym problemem w sprawie jest kwestia przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. W tym zakresie sformułowano zarzut naruszenia art. 149 § 2 u.p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 78 ust. 2 RODO. Wyjaśnić zatem przyjdzie, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 u.p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli uwarunkowania prawne i faktyczne danej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (wyrok NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17). W judykaturze trafnie zauważa się przy tym, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 u.p.p.s.a., nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 211/25). Przyznanie tej sumy powinno być zatem uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla strony oraz ewentualnego zachowania strony skarżącej, jeżeli przyczyniłaby się ona do wydłużenia postępowania. Jednakże ustawodawca, przewidując możliwość przyznania sumy pieniężnej w przypadku uwzględnienia skargi na opieszałość organu, nie określił żadnych kryteriów tego rozstrzygnięcia poza jego górną wysokością. W rezultacie nie można przyjąć, jakoby przyznanie sumy pieniężnej miało na celu np. naprawienie szkody. Skoro rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny, czy też przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny oznacza to, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Zastosowanie sumy pieniężnej powinno następować w szczególnie drastycznych przypadkach bezczynności organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez jego nałożenia organ sprawy nadal nie załatwi (por. np. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2024/21). Nie ulega wątpliwości, że w sprawie omawiana skarga złożona przez skarżącego nie została rozpoznana w terminie, a w szczególności w terminie określonym w art. 78 ust. 2 RODO, zaś przekroczenie to miało charakter rażący. Słusznie dostrzegł Sąd Wojewódzki, że w sprawie cyklicznie występowały kilkumiesięczne okresy, w których organ nie podejmował jakiejkolwiek czynności. Nie ulega również wątpliwości, że do momentu wydania zaskarżonego wyroku organ nie zakończył postępowania. Takie zachowanie organu niewątpliwie drastycznie naruszyło wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że Sąd Wojewódzki ustalając wysokość przyznanej sumy pieniężnej zaaprobował argumentację organu w zakresie, w jakim kwestionowała ona pierwotnie żądaną w skardze wysokość sumy pieniężnej. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego brak jest podstaw do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji w tym zakresie, a tym samym zarzut kwestionujący zasadność przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł nie mógł wywołać zamierzonego skutku. Z wyżej wskazanych przyczyn zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za niezasadne. Skoro zatem skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, gdyż żaden z podniesionych w niej zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie, to Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.