II SAB/Go 129/26

Dnia 5 sierpnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. T. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpoznania skargi p o s t a n a w i a : odrzucić skargę.

Pismem datowanym na [...] kwietnia 2026 r. P.T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Prokuratora Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniesionej przez stronę skargi, dotyczącej zarzucanego niezgodnego z prawem pozyskania jego danych osobowych przez Prokuratora Rejonowego w [...] w ramach wskazanego postępowania przygotowawczego. W skardze zawarł żądanie stwierdzenia bezczynności Prokuratora w opisanym wyżej zakresie, stwierdzenie, że bezczynność stanowiła rażące naruszenie prawa, że przesłane mu pismo z dnia [...] kwietnia 2026 r. nie stanowi załatwienia sprawy; zobowiązania Prokuratora do wydania formalnego aktu nadzorczego w trybie art. 191a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (obecna wersja obowiązująca – t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 810) w przedmiocie zgodności z prawem przetwarzania jego danych osobowych przez Prokuraturę Rejonową w [...] w ramach postępowania przygotowawczego, wymierzenia Prokuratorowi grzywny, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił m.in., iż 13 marca 2025 r. wniósł do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych skargę na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych przez Prokuraturę Rejonową w [...] w celu uzyskania danych retencyjnych od wskazanego operatora telekomunikacyjnego. Dnia 16 kwietnia 2025 r. UODO przekazał skargę Prokuratorowi Okręgowemu w [...] na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej k.p.a.) w związku z art. 191a § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1 ustawy Prawo o prokuraturze. Do daty złożenia ponaglenia (20 marca 2026 r.) Prokurator Okręgowy nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w zakresie nadzoru nad zgodnością przetwarzania danych z prawem. Od przekazania skargi przez UODO upłynął rok. W dniu 20 marca 2026 r. skarżący wniósł ponaglenie, na które Prokurator odpowiedział pismem informacyjnym, a które nie zawiera żadnego aktu nadzorczego, żadnego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy ani żadnego środka zaskarżenia. Prokurator przez rok nie rozpoznał skargi przekazanej przez UODO, czym naruszył terminy załatwiania spraw przewidziane w k.p.a., przez co skarżący pozbawiony został realnej ochrony prawnej. W odpowiedzi na skargę Prokurator Okręgowy w [...] wniósł o jej odrzucenie wyjaśniając m.in., iż dane osobowe, o których mowa w skardze, zostały pozyskane przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] dla potrzeb prowadzonego w tej jednostce organizacyjnej wskazanego postępowania przygotowawczego. Skardze strony na niezgodne z prawem pozyskanie danych osobowych nadano bieg w trybie art. 191a ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, do którego stosuje się przepisy działu VI tejże ustawy (skargi i wnioski) co z kolei skutkuje brakiem właściwości sądu administracyjnego w opisywanym zakresie. Pismami procesowymi z [...] maja, z [...] czerwca oraz z [...] lipca 2026 r. skarżący uzupełnił wniesioną skargę o dodatkową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia, obejmującym również ocenę tego, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Negatywny wynik tejże oceny uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.). W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ ten zwleka z wydaniem – wskazanych w pkt 1-4 – decyzji, postanowień lub aktów, nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, prowadzi przewlekle postępowanie w sprawie wydania wymienionej w pkt 4a interpretacji indywidualnej z zakresu prawa podatkowego lub opinii zabezpieczającej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), bądź zwleka z wydaniem innych aktów lub czynności wyszczególnionych przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Chodzi o niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) w sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z art. 3 § 3 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 496/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarzut bezczynności formułowany w skardze do sądu administracyjnego może zatem dotyczyć wyłącznie tych aktów i czynności, składających się na działalność administracji publicznej, które są zaskarżalne i podlegają kontroli sądu administracyjnego. Innymi słowy, ustawodawca dopuścił możliwość wnoszenia skarg na bezczynność jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie skarżący zarzucił Prokuratorowi bezczynność w zakresie rozpoznania jego skargi z dnia [...] marca 2025 r., wniesionej pierwotnie do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, przekazanej następnie przez UODO według właściwości Prokuratorowi Okręgowemu w [...], dotyczącej zarzucanego niezgodnego z prawem pozyskania jego danych osobowych przez Prokuratora Rejonowego w [...] w ramach wskazanego postępowania przygotowawczego. W odniesieniu do powyższego wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 ustawy Prawo o prokuraturze prokuratura wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności. Zadania wykonywane przez prokuraturę zostały szczegółowo wskazane w art. 3 tej ustawy, do zadań tych należy m.in. prowadzenie lub nadzorowanie postępowania przygotowawczego w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami (art. 3 § 1 pkt 1). W zakresie realizacji powyższych zadań Prokurator Generalny, Prokurator Krajowy i pozostali zastępcy Prokuratora Generalnego oraz podlegli im prokuratorzy nie są uznawani za organy administracyjne. Zadania tego rodzaju nie mają także charakteru zadań z zakresu administracji publicznej, a ich realizacja nie następuje w drodze wydawania decyzji, postanowień czy innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej Sposób rozpoznania korespondencji kierowanej do organów prokuratury oraz zasadność i prawidłowość podejmowanych czynności i wydawanych rozstrzygnięć powinny być co do zasady weryfikowane na gruncie przepisów ustawy Kodeks postępowania karnego. Zasadą jest również, iż skargi i wnioski dotyczące działalności prokuratury podlegają rozpoznaniu w odrębnym trybie, a mianowicie według reguł zawartych w Dziale XIV rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, zaś przepisy działu VIII k.p.a. stosuje się jedynie w zakresie nieuregulowanym w ustawie Prawo o prokuraturze i Regulaminie wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2021 r., III OSK 6862/21). Z kolei stosownie do treści art. 191a § 1 ustawy Prawo o prokuraturze nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych w ramach realizacji zadań określonych w art. 2 (tzn. ścigania przestępstw oraz stania na straży praworządności), których administratorami są powszechne jednostki organizacyjne prokuratury zgodnie z art. 13 § 6, wykonują w zakresie działalności prokuratury: 1) rejonowej – prokurator okręgowy; 2) okręgowej – prokurator regionalny; 3) regionalnej i Prokuratury Krajowej – Prokurator Krajowy. Z kolei w myśl art. 191a § 2 pkt 1 tej ustawy. W ramach nadzoru, o którym mowa w § 1 i 1a, właściwe organy w szczególności rozpatrują skargi osób, których dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem, i prowadzą postępowania w tym zakresie, przy czym do przyjmowania i rozpatrywania skarg, o których mowa w § 2 pkt 1 stosuje się odpowiednio przepisy działu VI (art. 191a § 4). Dział VI ustawy Prawo o prokuraturze (art. 185 i następne), do którego odsyła przywołany wyżej art. art. 191a § 4 tej ustawy, reguluje zasady i tryb składania i rozpatrywania skarg i wniosków kierowanych do prokuratury. Do rozpoznania skargi na prokuratora właściwy jest prokurator bezpośrednio przełożony (art. 186), przy czym do skarg i wniosków dotyczących prokuratorów w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie stosuje się przepisy działu VIII k.p.a. (art. 189). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., II OSK 1961/11, postanowienia NSA: z 1 marca 2010 r., II OSK 478/09, z 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09 oraz z 26 stycznia 2006 r., I OSK 26/07). Działania podejmowane w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. W postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII k.p.a. nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, w szczególności nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, czy też podjęciem innego aktu bądź czynności z katalogu określonego w art. 3 § 2 p.p.s.a.. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono bowiem innym niż decyzja czy postanowienie aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, t. II, Zakamycze 2005, s. 544-545). Tryb "ogólnoskargowy" (art. 221–240 k.p.a.) jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi). Skarga ta jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tzn. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (wyrok NSA z 1 grudnia 1998 r., III SA1636/97, LEX nr 37138; postanowienia NSA z 21 listopada 2000 r., III SAB 108/99, LEX nr 48017; WSA w Rzeszowie z 25 lipca 2005 r., I SA/Rz 117/05, opubl. OwSS 2006/1/26, LEX nr 165846). Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie należy do zakresu właściwości sądów administracyjnych (postanowienie NSA z 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99, opubl. ONSA 2001 r. nr 1 poz. 27, LEX nr 40203). Wobec powyższego skarga, jako nienależąca do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W konsekwencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.