III FZ 436/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 27 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 224/23 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 24 marca 2023 r., nr SKO.53.1217.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.

Postanowieniem z 26 lipca 2023 r., I SA/Ol 224/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. (dalej jako: ,,Nadleśnictwo", ,,Skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 24 marca 2023 r., nr SKO.53.1217.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. Sąd stwierdził, że Nadleśnictwo nie uprawdopodobniło okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie Nadleśnictwo zarzuciło naruszenie art. 86 § 1 i 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: ,,p.p.s.a."), poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 24 marca 2023 r., mimo że Skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy. W oparciu o powyższy zarzut autor zażalenia, na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem Nadleśnictwu terminu do wniesienia skargi od decyzji SKO w Olsztynie. Przede wszystkim, WSA nie rozważył kwestii należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z zawinieniem Skarżącego w odniesieniu do podjętych przez niego działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), sąd pierwszej instancji winien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy Skarżącego. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Przy czym, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Odnosząc te ogólne uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że o ile sąd pierwszej instancji szeroko omówił przepisy regulacje kwestię doręczenia Skarżącemu korespondencji w formie dokumentu elektronicznego, uznając, że nastąpiło to 28 marca 2023 r., to nie zbadał wystarczająco kwestii wypełnienia przesłanki z art. 86 p.p.s.a. We wniosku o przywrócenie terminu Skarżący wskazał, że z nieustalonych przyczyn, wysłana 28 marca 2023 r. z SKO w Olsztynie do Nadleśnictwa korespondencja w formie elektronicznej wpłynęła dopiero 22 maja 2023 r. Do tego czasu wyznaczeni pracownicy Skarżącego, począwszy od marca, systematycznie logowali się na profilu ePUAP Nadleśnictwa, aby zweryfikować czy nie wpłynęła jakakolwiek korespondencja. Skarżący ,,ręcznie" sprawdzał i weryfikował wpływ korespondencji bezpośrednio na profilu ePUAP. Nadleśnictwo argumentowało, że w tym czasie odnotowywano wpływ na platformę ePUAP korespondencji od innych podmiotów. Jednocześnie z akt sądowoadminstracyjnych wynika, że zaistniały problem został zgłoszony przez Skarżącego do odpowiedzialnego za działanie ePUAP Zespołu Service Desk Centralnego Ośrodka Informatyki, z prośbą o potwierdzenie, że wiadomość przekazana przez SKO, zawierająca decyzję z 24 marca 2023 r., rzeczywiście wpłynęła do Skarżącego 22 maja 2023 r. W odpowiedzi wskazano, że ,,pisma oczekują w kolejce na pobranie przez system zewnętrzny zgodnie z ustawieniem skrytek". Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, sąd pierwszej instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić czy mogą one uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, sąd mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, winien zbadać czy rodzaj i charakter podjętych przez Skarżącego działań może świadczyć o jego niezawinieniu w uchybieniu terminu. Zaakcentować trzeba, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek z art. 86 p.p.s.a.- czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.