III FZ 308/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2025 r. sygn. akt I SA/Bd 60/25 dotyczącego odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 2 października 2024 r. nr KO.411.1313.2024 w przedmiocie pozostawienie wniosku bez rozpoznania postanawia odrzucić zażalenie.

Zarządzeniem z 27 stycznia 2025 r. Przewodniczący Wydziału wezwał stronę skarżącą – B. Ś. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie strona skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL oraz podpisanie skargi lub nadesłanie podpisanego odpisu skargi, w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi oraz zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, doręczono skarżącej na adres wskazany w skardze w dniu 17 lutego 2025 r. Zatem termin do uzupełnienia wymaganych braków skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego upływał z dniem 24 lutego 2025 r. W odpowiedzi na powyższe skarżąca wielokrotnie składała wnioski o wyznaczenie nowego terminu do dopełnienia formalności. Wnioski te również nie były podpisywane przez skarżącą. Postanowieniem z 19 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 60/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w konsekwencji nieuzupełnienia przez skarżącą braków formalnych skargi oraz nieuiszczenia wpisu sądowego na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) skargę odrzucił, na podstawie art. 84 p.p.s.a. odrzucił jako niedopuszczalne wnioski skarżącej o przedłużenie terminu z 24 lutego 2025 r., 1 kwietnia 2025 r. oraz 5 maja 2025 r. Pismem z 17 czerwca 2025 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wniosła o uchylenie postanowienia w całości i umorzenie postępowania w całości. Zażalenie nie zostało podpisane przez skarżącą. Zarządzeniem z 25 sierpnia 2025 r. w punkcie drugim wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia przez podpisanie wniesionego zażalenia lub złożenie podpisanego odpisu zażalenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie z ww. zarządzeniem zostało pozostawione w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 18 września 2025 r. Termin na uzupełnienie powyższego braku formalnego upływał z dniem 25 września 2025 r. Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego o który została wezwana. Zarządzeniem z 29 września 2025 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy stwierdził nadużycie prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Artykuł 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje zaś, że pismo powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast jak stanowi art. 180 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Wniesione przez skarżącą zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy z 19 maja 2025 r. nie zostało przez nią podpisane, co powoduje, że obarczone zostało brakiem formalnym uniemożliwiającym jego rozpoznanie. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w sprawie zainicjowanej skargą skarżącej kilkukrotnie już WSA w Bydgoszczy odrzucał zażalenia skarżącej oraz wnioski o przedłużenie terminu, ponieważ każde z nich zawierało ten sam brak formalny uniemożliwiający jego rozpoznanie, tj. nie zawierało podpisu skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca składając zażalenia i wnioski, nie podpisując ich nadużyła prawa do sądu. Wielokrotne postępowanie w ten sam sposób (nieskładanie podpisu) przez skarżącą w toku różnych inicjowanych przez nią postępowań przed Sądem pierwszej instancji celowo przedłuża postępowanie i uniemożliwia jego zakończenie. Skarżąca w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji składała bez podpisu zarówno zażalenia, jak i liczne wnioski o wyznaczenie nowego terminu na dopełnienie formalności wynikających z kierowanych do niej wezwań, które stanowiły cel sam w sobie, wydłużały toczące się postępowanie. Takie działania powinny być oceniane jako nadużycie prawa. Do nadużycia prawa dochodzi, w sytuacjach gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez prawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochronę prawną (zob. np. H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005, s. 136). Nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji procesowej wbrew jej funkcji i celowi. Funkcją i celem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2025 r., III FZ 236/25). Skarżąca składając obecnie rozpoznawane zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy po raz kolejny go nie podpisała, mimo wezwania do usunięcia braków zażalenia w tym zakresie. Skoro skarżąca nie podpisała zażalenia konieczne stało się jego odrzucenie na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w sentencji postanowienia. ----------------------- 2