III FZ 22/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt I SA/Lu 244/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 6 marca 2025 r. nr 0601-IEW.4121.2.2024.21 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 244/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi S. S. (dalej: strona, skarżący) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 6 marca 2025 r., wydanej w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Na podstawie zawartego w skardze wniosku i jego uzasadnienia, nie można bowiem uznać, czy jak twierdzi profesjonalny pełnomocnik, zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu I instancji powyższego stanowiska nie zmieniła także ocena sytuacji finansowej skarżącego, przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwie. Podniesiono, że skarżący argumentując odnośnie do swoich niskich dochodów, nie przedstawił swojej sytuacji finansowej w sposób pełny, nie przedłożył na wezwanie referendarza sądowego wyciągów z posiadanych kont bankowych, a zaniechanie to w pełni przemilczał w sprzeciwie. Pismem z 22 grudnia 2025 r. skarżący wystąpił z zażaleniem na powyższe postanowienie, zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez zastosowanie przez Sąd dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów poprzez pominięcie okoliczności, że skarżący wniósł skargę od decyzji nakładającej na niego zobowiązanie rzędu 23.000,00 zł, równocześnie w innej powiązanej sprawie skarżący wniósł skargę od decyzji nakładającej na niego zobowiązanie rzędu 600.000,00 zł, nadto z obu tych tytułów wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w administracji, skarżącemu zajęto znaczną część pobieranego przez niego zasiłku chorobowego, 2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy skarżący w szczególności poprzez złożone w związku z ubieganiem się o zwolnienie z kosztów sądowych dokumenty wykazał zaistnienie przesłanek warunkujących uwzględnienie tego wniosku. Nadto, w związku ze zmianą sytuacji skarżącego w stosunku do momentu pierwotnego złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz w celu usunięcia ewentualnych wątpliwości Sądu co do sytuacji finansowo - majątkowej skarżącego wniesiono o przeprowadzenie dowodów z załączonych do zażalenia: wyciągów z rachunków bankowych skarżącego i jego małżonki za ostatnie 3 miesiące na okoliczność: ustalenia sytuacji finansowo - majątkowej skarżącego oraz ustalenia, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stanowić będzie poważne zagrożenie dla materialnego bytu rodziny skarżącego i może skutkować popadnięciem w niedostatek. Formułując powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 6 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczającym złożenie samego wniosku, z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia czy wręcz samo sparafrazowanie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a, bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (postanowienie NSA z 20 maja 2008 r. I FZ 229/08). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu uznając, że skarżący nie wykazał, że w jego przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie jest prawidłowa. Wskazania wymaga przy tym, że sytuacja finansowa skarżącego była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu z 5 lutego 2026 r., sygn. akt III FZ 667/25 oddalającym zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Lublinie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Rozpoznając niniejsze zażalenie Sąd miał zatem na względzie ustalenia zawarte w postanowieniu z 5 lutego 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja przedstawiona na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie obrazuje pełnej sytuacji majątkowej skarżącego. Oceny tej nie zmieniają również wyciągi z rachunków bankowych dołączone do zażalenia. Sama okoliczność, że skarżący ponosi aktualnie liczne wydatki (w tym komercyjne np. na treningi piłkarskie syna) nie przesądza jeszcze o ryzyku wynikającym z braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dokumentacja przedłożona w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania ma wskazywać na pełną sytuację finansową tj. musi uwzględniać nie tylko zobowiązania finansowe, ale również wszelkie informacje o posiadanym majątku zarówno skarżącego, jak i osób współtworzących z nim gospodarstwo domowe. Przykładowo, jak wynika z uzasadnienia zażalenia, żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą. Prowadzenie aktywnej działalności gospodarczej niewątpliwie rzutuje na ocenę możliwości finansowych skarżącego i jego rodziny, a wyjaśnień w tym zakresie (w tym obejmujących ewentualny majątek i oszczędności żony) zabrakło w argumentacji wniosku skarżącego. Bez znaczenia pozostaje okoliczność wynikła na tle postępowania o przyznanie prawa pomocy, iż skarżący wraz z żoną mają rozdzielność majątkową. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego określa status majątkowy małżonków, nie wpływa natomiast na ich wzajemne obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny (por. postanowienie NSA z: 17 grudnia 2024 r., sygn. akt I GZ 417/24; 11 września 2025 r., sygn. akt I GZ 323/25). Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 25 kwietnia 2012 r., I FZ 66/12, wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona, czy też oderwana od tej sytuacji wysokość kwoty objętej zaskarżoną decyzją. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko WSA w Lublinie, że samo złożenie skargi i sfomułowanie w niej zarzutów wobec kwestionowanej decyzji oraz złożenie wniosku o wstrzymanie jej wykonania bez należytego uzasadnienia, a także wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym sytuacja finansowa strony nie została w pełni przedstawiona, nie pozwala jeszcze zastosować art. 61 § 3 p.p.s.a. Obowiązkiem pełnomocnika skarżącego było uprawdopodobnienie, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast – jak wskazano powyżej – na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony. W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.