III FW 2/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Burmistrza Gminy i Miasta K. z dnia 7 kwietnia 2023 r. nr FN.3162.3.1.2025 o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w K. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego P. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: odrzucić wniosek.

Wnioskiem z 7 kwietnia 2025 r. Burmistrz Gminy i Miasta K. (dalej: Burmistrz), działając jako wierzyciel w rozumieniu art. 1a pkt 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132, dalej: u.p.e.a.), zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w sprawie ustalenia organu właściwego do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej z nieruchomości wobec zobowiązanej – V. F. Zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego P., uznali się za niewłaściwych do prowadzenia egzekucji. Burmistrz jako podstawę swojego żądania wskazał art. 22 § 2 i § 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. WSA w Poznaniu postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SO/Po 1/25 po rozpoznaniu wniosku Burmistrza o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w K. w sprawie ustalenia organu egzekucyjnego do przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości, powołując się na art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako właściwego do rozstrzygnięcia sporu o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego należy rozstrzyganie sporów o właściwość, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. Przez spór o właściwość/kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny) (por. postanowienie NSA z 9 lutego 2004 r., FW 1/04), przy czym chodzi o sprawę z zakresu administracji publicznej, załatwianą przez organ administracji w drodze aktu administracyjnego. Spory o właściwość toczą się między organami należącymi do tego samego segmentu administracji publicznej, a spory kompetencyjne toczą się między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej. Z istoty powyższych regulacji wynika, że NSA rozstrzyga wyłącznie spory o właściwość między różnymi rodzajowo organami, tj. np. między organem administracji rządowej a organem jednostki samorządu terytorialnego albo między organami samorządowymi różnych jednostek. Samo powołanie przez Burmistrza przepisów art. 22 § 2 i § 3 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. nie skutkuje uznaniem, że spór podlega rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z analizy wniosku i akt sprawy wynika, że przedmiotowy spór nie zachodzi między Burmistrzem a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w K., Burmistrz wystąpił bowiem w sprawie jako wierzyciel i wniósł o wskazanie organu egzekucyjnego właściwego do prowadzenia postępowania. Natomiast spór powstał pomiędzy dwoma naczelnikami urzędów skarbowych, którzy wzajemnie uznali się za niewłaściwych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, brak jest podstaw do przyjęcia, że spór mieści się w granicach art. 4 p.p.s.a., a tym samym brak jest podstaw do jego rozpoznania przez NSA. W niniejszej sprawie Burmistrz nie jest organem, który prowadzi spór o prowadzenie egzekucji - jego rola ogranicza się jedynie do jej zainicjowania poprzez skierowanie tytułu wykonawczego do właściwego organu. Spór dotyczy wyłącznie dwóch organów egzekucyjnych - Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego P., które uznały się za niewłaściwe w tej samej sprawie. Mamy zatem do czynienia ze sporem o właściwość pomiędzy organami administracji rządowej tego samego rodzaju (dwoma naczelnikami urzędów skarbowych). W tym przypadku właściwość rzeczowa ani instancyjna nie budzą wątpliwości. Przedmiotem ustalenia jest natomiast właściwość miejscowa organu w sprawie ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej V. F. Zgodnie z art. 22 § 1 pkt 8 k.p.a., spory o właściwość między organami administracji publicznej innymi niż wymienione w pkt 1-4, 6 i 7 rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu - minister właściwy do spraw administracji publicznej. Wskazane wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie art. 18 pkt 2 u.p.e.a. Jak zatem wynika z art. 22 § 1 pkt 8 k.p.a., spór o właściwość między naczelnikami urzędów skarbowych rozstrzyga dyrektor izby administracji skarbowej, jako organ wyższego stopnia nad organami pozostającymi w sporze. Mając, zatem na uwadze fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania przedstawionego wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. art. 193 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z akt sprawy wynika, że w dniu 21 marca 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, który 30 kwietnia 2025 r. wydał w tym zakresie stosowne postanowienie. sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Wojciech Stachurski