III FSK 820/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1211/23 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 czerwca 2023 r., nr 2401-IEE.7192.160.2023.4.MT UNP: 2401-23-130264 w przedmiocie kary pieniężnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

III FSK 820/24 | | |UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1211/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. S. (dalej jako: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 czerwca 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu nienależytego wykonania obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu podał, że polemika skargi z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego skupia się jedynie na negowaniu właściwości ww. organu. Autor skargi twierdzi, że S. nie była zobowiązana do przekazania należnej kwoty Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. jako organowi egzekucyjnemu, gdyż kwotę tej wierzytelności mogła przekazywać wyłącznie Dyrektorowi Oddziału ZUS. WSA w Gliwicach jednak podkreślił, że rozważania jakiemu organowi należałoby przekazać kwotę zajętej wierzytelności pozostają bez znaczenia, skoro dłużnik zajętej wierzytelności w ogóle nie przekazał. Skarżący jako prezes zarządu dłużnika zajętej wierzytelności nie zaprzeczał jednak, że nienależycie wykonał ciążące na S. Sp. z o.o. obowiązki związane z egzekucją prowadzoną wobec S. Sp. z o.o. Stanowiło to podstawę do wszczęcia postępowania kontrolnego. Sąd ten podkreślił, że kontrolę w dniach 2-13 czerwca 2022 r. przeprowadził Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. na wniosek Dyrektora ZUS oddział w S.. Wydany w dniu 13 czerwca 2022 r. protokół kontroli stwierdził fakt bezpodstawnego uchylania się od realizacji zajęć. Co istotne S. Sp. z o.o. nie kwestionowała ustaleń kontroli przeprowadzonej przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.. WSA w Gliwicach podał, że przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) przewidują dwa rodzaje odpowiedzialności porządkowej, które są uregulowane w art. 168d u.p.e.a. i art. 168e § 1 u.p.e.a. Podkreślił, że dopiero prawidłowe postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. może być podstawą do nałożenia na dłużnika zajętej wierzytelności kary pieniężnej. Treść art. 168e § 1 u.p.e.a. jest w tym zakresie jasna - karą pieniężną można ukarać dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją. Dopóki nie zostanie jednoznacznie ustalone, że skarżący będąc dłużnikiem zajętej wierzytelności uchylał się od prawidłowego wykonania ciążących na nim obowiązków, nie jest dopuszczalne nakładanie na niego kary pieniężnej. Wymóg ten zdaniem sądu pierwszej instancji został przez organ spełniony. Nadto WSA w Gliwicach stwierdził, że organ prawidłowo ocenił, że nałożona na skarżącego maksymalna kwota kary jest proporcjonalna do jego możliwości płatniczych. Sąd ten uznał, że zasadnym było stwierdzenie, że organ egzekucyjny ustalając wysokość kary pieniężnej dochował zasad adekwatności, sprawiedliwości oraz celowości. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA). Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną złożył pełnomocnik skarżącego, zaskarżając wyrok w całości. Opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, określonej w art. 174 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucił naruszenie art. 168eb § 1 w związku z art. 168e § 1 i art. 168ea u.p.e.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie, przez akceptację wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. postanowienia nakładającego na członka zarządu S. Sp. o.o. (dłużnika zajętej wierzytelności) karę pieniężną za niewykonywanie obowiązków związanych z egzekucją w sytuacji, gdy organ ten nie prowadzi egzekucji z tej wierzytelności, a egzekucję tę prowadzi łącznie wyłącznie Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S.. Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok, a nadto wniósł o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego, przez zasądzenie od organu na rzecz skarżącego niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Podniesiony w niej zarzut sprowadza się do zakwestionowania właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. do wydania postanowienia nakładającego karę na członka zarządu S. Sp. o.o. (dłużnika zajętej wierzytelności). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska i argumentacji prezentowanej w tym zakresie przez autora skargi kasacyjnej. Postępowanie egzekucyjne, w ramach którego wywiązał się rozpoznawany spór, prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. i on jest gospodarzem tego postępowania. Dyrektor ZUS Oddział w S. w wyniku zbiegu egzekucji prowadził egzekucję tylko ze środka egzekucyjnego, do którego nastąpił zbieg. Należy przypomnieć, że na wniosek Dyrektora Oddziału ZUS w S. organ egzekucyjny tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w dniach 2-13 czerwca 2022 r. przeprowadził w Spółce kontrolę. W dniu 13 czerwca 2022 r. sporządzono protokół, do którego Spółka nie złożyła zastrzeżeń. Postanowieniem z 21 września 2022 r. organ egzekucyjny tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. określił wysokość nieprzekazanej kwoty w wysokości 3.847.504,22 zł, przyjmując za podstawę ustalenia z protokołu kontroli. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej – rozpatrując zażalenie Spółki – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. To postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. tj. organu egzekucyjnego z 21 września 2022 r. stanowiło podstawę do wystawienia wobec Spółki tytułu wykonawczego nr [...] z 17 listopada 2022 r., celem przymusowego ściągnięcia należności. Istotne jest wszakże to, że na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 21 września 2022 r. spółka wniosła zażalenie, a następnie skargę do WSA, który ją oddalił wyrokiem z 5 lipca 2023 r., I SA/Gl 107/23. Skarga kasacyjna spółki S. od tego wyroku została oddalona wyrokiem z 24 września 2024 r., III FSK 141/24, co Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym jest z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 5 lipca 2023 r. badał nie tylko kwestię, czy zaistniały przesłanki do wydania dla S., jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty, na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a., a także czy postanowienie w tej materii mógł wydać organ egzekucyjny, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.. Sąd uznał, że rozstrzygnięcie w pierwszej instancji winien wydać Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., gdyż to on jest gospodarzem tego postępowania. Ustalono na podstawie akt sprawy, że to ten organ egzekucyjny dokonał zajęcia dochodzonych należności z tytułu podatków. Na sumę dochodzonych należności, wskazaną w każdym z powyższych zawiadomień, składały się kwota należności głównej, kwota odsetek, koszty upomnienia oraz koszty egzekucyjne, dochodzone na podstawie wystawionych tytułów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiadomieniem z 15 stycznia 2020 r. dokonał także zajęcia na rzecz należności ZUS. Jednak z uwagi na fakt, że organ egzekucyjny tego wierzyciela sam dokonał zajęcia tej wierzytelności, czynność została w dniu 2 lipca 2020 r. uchylona. Dyrektor Oddziału ZUS w S., w wyniku zbiegu egzekucji prowadzi egzekucję tylko ze środka egzekucyjnego, do którego nastąpił zbieg. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pozostał organem egzekucyjnym właściwym w pozostałym zakresie. Skład orzekający rozpoznający obecnie rozstrzyganą sprawę w pełni podziela stanowisko przedstawione w wyroku z 5 lipca 2023 r., I SA/Gl 107/23 i zwraca uwagę na to, że wyrok ten jest prawomocny, na skutek oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA. Rozpoznając niniejsza sprawę Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. pozostał organem egzekucyjnym właściwym do wydania orzeczenia w pierwszej instancji. Uznaje więc za chybiony zarzut Skarżącego, że organem tym winien być Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S.. Nałożenie na Skarżącego kary postanowieniem z 15 marca 2023 r. przez organ egzekucyjny (Naczelnika US w S.) było konsekwencją wspomnianego wyżej postanowienia z 21 września 2022 r. o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty przez Spółkę, w której zarządzie zasiadał Skarżący. Skoro właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. do wydania postanowienia z 21 września 2022 r. nie wzbudziła zastrzeżeń na żadnym etapie, przy rozpatrywaniu kolejnych środków zaskarżenia (przed organem odwoławczym, WSA ani NSA), to pozostaje uznać, że skoro właściwość rzeczowa i miejscowa Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. do wydania postanowienia z 21 września 2022 r. podlegała badaniu i nie została zakwestionowana, to tym samym nie ma podstaw do kwestionowania właściwości tego organu do wydania postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej na Skarżącego. Właściwość ta została prawomocnie potwierdzona w postępowaniu dotyczącym zaskarżenia postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty przez Spółkę, będącą dłużnikiem zajętej wierzytelności. Postępowanie egzekucyjne, w ramach którego na Skarżącego nałożono karę pieniężną, prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. i on jest gospodarzem tego postępowania. Zarzuty naruszenia art. 168eb § 1 w związku z art. 168e § 1 i art. 168ea u.p.e.a. są chybione. Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne, skarga ta została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Agnieszka Olesińska Bogusław Dauter Wojciech Stachurski