III FSK 674/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Wójta Gminy U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Lu 158/24 w sprawie ze skargi Wójta Gminy U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 5 stycznia 2024 r. nr SKO.41/5649/P/2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2018-2020 postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Zaskarżonym postanowieniem z 21 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Lu 158/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę Wójta Gminy U. (dalej: "Wójt") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej: "Organ") z dnia 5 stycznia 2024 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018-2020. Wymienione postanowienie, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Wójt reprezentowany przez adwokata zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie w całości wnosząc skargę kasacyjną: Na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że Wójtowi Gminy U. nie przysługuje legitymacja do wniesienia skargi i w konsekwencji odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, gdy Wójt (gmina) jako podmiot prawa mający interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy jest w świetle ww. przepisu legitymowany do wystąpienia ze skargą na decyzję ostateczną, wydaną wskutek rozpatrzenia odwołania od decyzji Wójta gminy. W oparciu o tak postawiony zarzut, Wójt wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie na rzecz Wójta kosztów postępowania według norm przepisanych. W zakreślonym ustawowo terminie Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Wójt wskazał, że żaden przepis prawa nie wyłącza uprawnienia jednostki samorządu terytorialnego do wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego w sprawie, w której jej organ wykonawczy wydał decyzję w pierwszej instancji, jeśli posiada ona w tym interes prawny. Według Wójta należy podkreślić, że jednostka ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jej sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne i rzeczywiste powiązanie, czyniące ją "zainteresowaną" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnioną do udziału w nim w charakterze strony. Co więcej, w decyzji Organu w pouczeniu wskazano, iż od decyzji tej przysługuje skarga, bez rozróżnienia na osobę podatnika i organu I instancji. Z tak przedstawioną argumentacją nie sposób się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z 22 listopada 2012 r., wydane w sprawie o sygn. akt I OSK 2719/1, w którym stwierdzono, iż "o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa materialnego. Przymiotu strony nie ma natomiast osoba, która swój udział w postępowaniu opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego" Należy przytoczyć również pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2014 r., sygn. akt: II OSK 2004/12, w którym Sąd wskazał, iż "wyliczona w art. 50 § 1 kolejność podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi nie jest przypadkowa, a wynika z wagi chronionych wartości w demokratycznym państwie prawnym. To właśnie ochrona praw podmiotowych jednostki jest podstawową wartością, która ma chronić postępowanie sądowoadministracyjne. Regulacja przyznająca legitymację innym podmiotom nie może być oparta na wykładni rozszerzającej, oznacza bowiem otwarcie ingerencji w ukształtowane prawa jednostki." Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd I instancji trafie wskazał, iż w przypadku postępowania podatkowego, mającego na celu określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, zachodzi sytuacja specyficzna. Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego wydaje bowiem decyzję, która konkretyzuje nie tylko obowiązki podatnika, ale także prawa tej jednostki. Gdyby poprzestać na literalnym odczytaniu treści art. 50 § 1 p.p.s.a., należałoby uznać, że gmina - posiadając w takim wypadku interes prawny w tego rodzaju sprawie - jest legitymowana do wystąpienia ze skargą na decyzję ostateczną, czyli wydaną wskutek rozpatrzenia środka zaskarżenia, wniesionego od rozstrzygnięcia organu wykonawczego tejże gminy. W jednej sprawie (rozumianej szeroko, z uwzględnieniem etapu administracyjnego rozstrzygania oraz sądowoadministracyjnej kontroli) dochodziłoby zatem do kumulacji ról procesowych: organu oraz strony postępowania. W związku z powyższymi rozważaniami, należy uznać, iż Wójtowi nie przysługuje legitymacja do wniesienia skargi. Jeśli by uznać, iż Wójt posiada w niniejszej sprawie interes prawny, doszłoby do kumulacji jego ról w postępowaniu – występowałby jako organ oraz strona. W związku z powyższym Wójt nie jest podmiotem uprawnionym do inicjowania w tej sprawie postępowań. Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi zgodnie z art. 50 p.p.s.a. § 1 jest bowiem każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Wnoszący skargę w niniejszej sprawie nie mieści się jednak w tym katalogu. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.