I SA/Lu 158/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wójta Gminy U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 5 stycznia 2024 r. znak SKO.41/5649/P/2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości w zakresie dopuszczalności skargi p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę; II. zwrócić Wójtowi Gminy U. kwotę 500 zł (pięćset złotych), uiszczoną z tytułu wpisu sądowego od skargi.

Wójt Gminy U. w dniu 30 sierpnia 2023 r. wydał decyzję znak F.II.3120.84.2020, określając podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2018-2020. Wskutek odwołania, wniesionego przez podatnika, decyzją z dnia 5 stycznia 2024 r. znak SKO.41/5649/P/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchylił decyzję organu I instancji, przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na tę decyzję Wójt Gminy U. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – oznaczana dalej jako p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. O statusie strony decyduje zatem posiadanie interesu prawnego. Podstawą procesowej legitymacji strony jest przy tym przepis prawa materialnego, z którego wynika jej własne prawo lub obowiązek, podlegające skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym (podatkowym). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. W przypadku postępowania podatkowego, mającego na celu określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, zachodzi sytuacja specyficzna. Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego wydaje bowiem decyzję, która konkretyzuje nie tylko obowiązki podatnika, ale także prawa tej jednostki. Gdyby poprzestać na literalnym odczytaniu treści art. 50 § 1 p.p.s.a., należałoby uznać, że gmina – posiadając w takim wypadku interes prawny w tego rodzaju sprawie – jest legitymowana do wystąpienia ze skargą na decyzję ostateczną, czyli wydaną wskutek rozpatrzenia środka zaskarżenia, wniesionego od rozstrzygnięcia organu wykonawczego tejże gminy. W jednej sprawie (rozumianej szeroko, z uwzględnieniem etapu administracyjnego rozstrzygania oraz sądowoadministracyjnej kontroli) dochodziłoby zatem do kumulacji ról procesowych: organu oraz strony postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa pogląd, że bez względu na przedmiot sprawy gmina nie może być stroną postępowania w sprawie indywidualnej, w której w pierwszej instancji decyzję wydaje wójt tej gminy, ponieważ nie jest możliwe jednoczesne występowanie jako strona kierująca się własnym interesem prawnym i organ prowadzący postępowanie. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. Zatem wniesienie skargi przez gminę, której organ wykonawczy wydał decyzję w pierwszej instancji, jest niedopuszczalne (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., I OSK 820/13, postanowienia z dnia 19 października 2023 r., I OSK 1489/22; z dnia 15 grudnia 2005, II FSK 43/05 oraz z dnia 15 października 1990 r., SA/Wr 990/90). Ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze postępowania sądowego (tak w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15). Wypada też zauważyć, że zgodność z Konstytucją RP powołanego wyżej art. 50 § 1 oraz dotyczących uczestników postępowania sądowoadministracyjnego art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. była przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego – w zakresie, w jakim pozbawiają one prawa do wniesienia skargi albo udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał jako organ podatkowy pierwszej instancji decyzję podatkową, a podatek stanowi dochód tej gminy. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 29 października 2009 r., K 32/08 (Dz. U. nr 187, poz. 1456) uznał, że takie rozumienie wskazanych przepisów nie narusza art. 165 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, czyli norm, przyznających jednostkom samorządu terytorialnego osobowość prawną, wskazujących na przysługujące im prawa majątkowe i wprowadzającch sądową ochronę tych praw. Wobec powyższego przedmiotowa skarga organu pierwszej instancji jest niedopuszczalna, zatem podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W punkcie II sentencji postanowienia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.