III FSK 1267/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystent sędziego Ewa Gmurczyk, po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 452/24 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 lutego 2024 r. nr SKO.FP/41.4/79/2024/1643 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 452/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") oddalił skargę A.sp. z o.o. z siedzibą w W.(dalej: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "SKO") z dnia 28 lutego 2024 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2018 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji wskazał, że zaskarżonym postanowieniem SKO utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej: "Prezydent") z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Prezydenta z dnia 18 sierpnia 2023 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r., należnego od Skarżącej. SKO w pełni zgodziło się ze stanowiskiem Prezydenta, który wyraził przekonanie, że istnieje graniczące z pewnością prawdopodobieństwo, że Spółka nie wykona decyzji. Zaznaczono, że Spółka złożyła odwołanie od nieostatecznej decyzji zaś rozstrzygnięcie odwołania może nie nastąpić przed upływem terminu przedawnienia. Organy obu instancji swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji oparły na wystąpieniu przesłanki wynikającej z art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: "o.p."), tj. okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że okoliczność wniesienia odwołania od decyzji nieostatecznej stanowi w niniejszej sprawie uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. W konsekwencji zasadnym było nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie przesłanek z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. w zw. z art. 239b § 2 o.p. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżąca zaskarżyła go w całości i domagając się przeprowadzenia rozprawy, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła: 1) na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 219 w zw. z art. 239b § 2 w zw. z art. 239b § 1 pkt 4 w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: "o.p."), poprzez błędne uznanie, że organ podatkowy nie naruszył wskazanych przepisów postępowania, poprzez nieprzedstawienie w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji określającej Skarżącej zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, podczas gdy organ podatkowy był zobowiązany do przedstawienia w zaskarżonym postanowieniu okoliczności uzasadniających takie prawdopodobieństwo, na podstawie których podjął decyzję o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zobowiązaniu podatkowemu wynikającemu z nieostatecznej decyzji, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w konsekwencji tego naruszenia Sąd l instancji uznał błędnie, że organ podatkowy prawidłowo nadał rygor natychmiastowej wykonalności zobowiązaniu podatkowemu wynikającemu z nieostatecznej decyzji; 2) na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 239b § 1 pkt 4 w zw. z art. 239b § 2 w zw. z art. 239b § 3 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie przywołanych przepisów (tzn. niezastosowanie przywołanych przepisów) w przedmiotowej sprawie oraz błędne uznanie, że organ podatkowy był uprawniony do wydania zaskarżonego postanowienia pomimo braku spełnienia przesłanki polegającej na uprawdopodobnieniu, że zobowiązanie wynikające z decyzji podatkowej określającej Skarżącej zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, ponieważ w zaskarżonym postanowieniu organ podatkowy nie przedstawił żadnych argumentów oraz okoliczności faktycznych zmierzających do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji podatkowej określającej Skarżącej zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. W odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną przez Wiceprezesa SKO wniesiono o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem sporu jest kwestia, czy wydając postanowienie o nadaniu decyzji z dnia 18 sierpnia 2023 r. rygoru natychmiastowej wykonalności, organ uprawdopodobnił, czy też nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z przywołanej decyzji nie zostanie wykonane, czyli został, czy też nie został spełniony warunek z art. 239b § 2 o.p. Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 219 w zw. z art. 239b § 2 w zw. z art. 239b § 1 pkt 4 o.p., poprzez błędne uznanie, że organ podatkowy nie naruszył wskazanych przepisów postępowania, poprzez nieprzedstawienie w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia okoliczności uzasadniających uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji określającej Skarżącej zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Zgodnie z postanowieniami wynikającymi z art. 239b § 1 pkt 4 o.p., decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Jednocześnie w myśl art. 239b § 2 o.p., cytowany przepis stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Wykładnia przywołanych wyżej regulacji prawnych wskazuje, że muszą zostać spełnione kumulatywnie (łącznie) dwie przesłanki, aby można było nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności: 1) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego musi być krótszy niż 3 miesiące (art. 239b § 1 pkt 4 o.p.); 2) organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 o.p.). W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że została spełniona pierwsza przesłanka, gdyż okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego był krótszy niż 3 miesiące, upływał on bowiem z dniem 31 grudnia 2023 r., natomiast postanowienie Prezydenta z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, zostało doręczone Stronie dnia 22 grudnia 2023 r. Nie wystarczy do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji spełnienie pierwszej przesłanki, gdyż jak wyżej wskazano, organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W doktrynie prawa podatkowego najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu na podstawie wiarygodnych środków dowodowych, pozwalających na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością (zob. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221). W wyroku z dnia 23.06.2010 r., sygn. akt I SA/Bk 231/10, WSA w Białymstoku zauważył, że wskazywana "przesłanka uprawdopodobnienia" nie wiąże się w ogóle z kwestią przedawnienia, ponieważ przedawnienie pozostaje w sferze faktów. Zarówno organy, jak i strony posiadają obiektywną wiedzę, co do zaistnienia lub braku zaistnienia przedawnienia. Natomiast uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, jest drugą niezależną przesłanką, którą organy powinny wykazać w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności". W niniejszej sprawie w zaskarżonym postanowieniu organy podatkowe (zarówno I instancji, jak również SKO) nie przedstawiły wywodów zmierzających do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji podatkowej określającej Skarżącej zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu, że sama okoliczność wniesienia odwołania od decyzji nieostatecznej decyduje o tym, aby można stwierdzić uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Za niewystarczające należy uznać samo "przekonanie, że istnieje graniczące z pewnością prawdopodobieństwo, że spółka nie wykona decyzji". Naczelny Sąd Administracyjny za trafny uznaje także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 239b § 1 pkt 4 w zw. z art. 239b § 2 w zw. z art. 239b § 3 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie przywołanych przepisów (tzn. niezastosowanie przywołanych przepisów) w przedmiotowej sprawie oraz błędne uznanie, że organ podatkowy był uprawniony do wydania zaskarżonego postanowienia. W zaskarżonym postanowieniu organy podatkowe nie przedstawiły argumentów oraz okoliczności faktycznych zmierzających do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji podatkowej określającej Skarżącej zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wszystkie przytoczone przez autora skargi kasacyjnej zarzuty, okazały się zasadne. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 185 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej uwzględnieniu. O kosztach postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. s. Agnieszka Olesińska s. Jacek Pruszyński s. Sławomir Presnarowicz (spr.)