II SO/Ol 7/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. G. o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły Podstawowej grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia 1. wymierzyć Dyrektorowi Szkoły Podstawowej grzywnę w wysokości 50 zł (słownie: pięćdziesiąt złotych) za nieprzekazanie skargi w terminie; 2. zasądzić od Dyrektora Szkoły Podstawowej na rzecz I. G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Pismem z dnia 2 maja 2023 r. I. G. (dalej jako: wnioskodawca) wniosła o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły Podstawowej (dalej jako: organ) grzywny za nieprzekazanie sądowi jej skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej wraz z aktami sprawy. Podała, że 11 stycznia 2023 r. złożyła za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udzielenie informacji publicznej. Następnie 28 marca wnioskodawczyni skierowała skargę na bezczynność organu. Z informacji uzyskanej od pracownika sądu wynika, że do dnia sporządzenia wniosku o wymierzenie grzywny skarga nie została przekazana do sądu. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny organ wniósł o jego oddalenie. Organ wyjaśnił, że winien skargę w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej przekazać w terminie 15 dni, co wynika wprost z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niestety błędnie w sprawie zastosowany został przez organ przepis art. 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ podkreślił, że działa w strukturach małej szkoły położonej na terenie gminy wiejskiej [...], która nie ma rozbudowanego organu administracji. Ponadto wskazał, że "zasypywany" jest skargami na nieudostępnienie rzekomych informacji publicznych dla skarżącej, które nie są mu w żaden sposób doręczane. Tym samym organ za każdym razem w odpowiedzi na skargę wnosi o zobowiązanie skarżącej do przedłożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej albowiem nimi nie dysponuje. Organ argumentował, że nie otrzymuje żadnych odpisów pism kierowanych przez skarżącą do sądu, co umożliwiłoby mu ustosunkowanie się do twierdzeń skarżącej. Zdaniem organu zastanawiające jest również, że skarżąca wszczyna przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie postępowania w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej, przy czym do każdej ze skarg nigdy nie doręczyła treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak również dowodu jej nadania. Organ wyjaśnił dodatkowo, że na obecnym etapie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie miał możliwości zapoznania się z pełnym kompletem dokumentów albowiem skarga wniesiona przez skarżącą nie zawierała rzekomego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W tym stanie rzeczy karanie organu grzywną wydaje się bezzasadne albowiem stan sprawy, jak również okoliczności wskazują, że nawet przy zachowaniu terminów nie możliwym byłoby rozpoznanie wniesionej skargi z uwagi na braki w dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) dalej: "p.p.s.a." skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W myśl § 2 tego artykułu organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (...) w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie jednak z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.) do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z powyższych uregulowań wyraźnie wynika, że na organie administracji, do którego wpływa skarga skierowana do sądu administracyjnego, spoczywają określone obowiązki. Niezależnie przy tym od stanowiska organu co do zasadności skargi, organ ma obowiązek jej przekazania wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę właściwemu sądowi, w określonym ustawowo terminie, który w przypadku skargi z zakresu ustawy o dostępie do informacji publicznej wynosi 15 dni od daty jej wniesienia. Natomiast niewykonanie tego obowiązku skutkuje sankcją w postaci możliwości wymierzenia przez sąd grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Wskazać należy, że regulacja zawarta w art. 55 § 1 p.p.s.a. zmierza do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonywania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. i wiąże się z powrotem ustawodawcy do pośredniego trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, mając na celu przeciwdziałanie przetrzymywaniu skarg przez organy administracji publicznej. Grzywna, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany: dyscyplinująco restrykcyjny. Jest to więc środek, którego zastosowanie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a, zaś wyłączną materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie tego obowiązku w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA, 2006, Nr 6, poz. 156). Stosownie jednak do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, rozstrzygając w tej kwestii, sąd powinien wziąć po uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s.381). Ponadto w uchwale z dnia 3 listopada 2009r. (sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszaniu prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. Jak wynika z akt sprawy o sygn. II SAB/Ol 69/23 dotyczącej skargi I. G. na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, skarga ta została wniesiona bezpośrednio do organu 28 marca 2023 r. W związku z tym ustawowy termin do przekazania skargi upłynął w dniu 12 kwietnia 2023 r. Skarga wraz z aktami sprawy została wysłana do sądu 27 kwietnia 2023 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym). Ponadto organ przyznał, że skarga została przekazana do sądu z opóźnieniem z uwagi na zastosowanie przez organ terminu określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. W sprawie niewątpliwie więc doszło do naruszenia terminu przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę wynikającego z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 55 § 1 p.p.s.a. Przy czym wskazać należy, że powołany przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, gdyż sąd "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzyganiu wniosku należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia obowiązków, czy też czas jaki upłynął od wniesienia skargi. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko zdyscyplinowanie organu, ale stanowić ma również sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W tym stanie rzeczy sąd orzekł o wymierzeniu grzywny w wysokości 50 zł za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy sądowi administracyjnemu. Wskazać bowiem należy, że organ błędnie obliczył termin do przekazania skargi i nie dochował terminu z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Wymierzając grzywnę sąd wziął jednak pod uwagę okoliczność, że organ wykonał obowiązek przekazania skargi z niewielką zwłoką (15 dni), a nieterminowe jej przekazanie wyniknęło z niewłaściwej interpretacji przepisów prawa, a nie z celowego działania organu. Dlatego też w ocenie sądu wymierzona kwota grzywny jest współmierna do stwierdzonego przez sąd uchybienia organu i powinna zdyscyplinować organ w przyszłości. Wyjaśnić przy tym należy, że ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu sądu orzekającego. Jedynie górna granica grzywny jest określona w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Orzekając o wysokości grzywny sąd wziął pod uwagę także argumentację organu wyrażoną w odpowiedzi na wniosek, że organ działa w strukturach małej szkoły położonej na terenie gminy wiejskiej Kętrzyn, która nie ma rozbudowanego organu administracji. W sprawie natomiast bez znaczenia jest w jaki sposób wnioskodawczyni wnosiła do organu wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Przedmiotem tego postępowania jest bowiem jedynie kwestia przekazania do sądu skargi, odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Tego obowiązku jak wskazano wyżej organ nie dopełnił. W przypadku wpływu skargi do organu, organ ten musi zastosować się do wskazanych wyżej przepisów i przekazać skargę do sądu, nawet gdy nie dysponuje wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. uwzględniając uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w kwocie 100 zł.