II SAB/Rz 122/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o zasądzenie kwoty pieniężnej lub grzywny; IV. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej na rzecz strony skarżącej A. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W piśmie z dnia 10 listopada 2020 r. A. (dalej: "Stowarzyszenie") wniosło skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej (dalej: "Dyrektor") w przedmiocie wniosku z dnia [...] września 2020 r. przesłanego drogą elektroniczną (e-mail) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie informacji dotyczącej adresu elektronicznej skrzynki podawczej (ePUAP) Szkoły. Stowarzyszenie zarzuciło Dyrektorowi naruszenie art. 61 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej: "ustawa") poprzez nieudostępnienie żądanej informacji publicznej w przewidzianym ustawą terminie i wniosło o: 1. zobowiązanie Dyrektora do rozpoznania wniosku, 2. stwierdzenia, że Dyrektor dopuścił się bezczynności, 3. zasądzenia na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwoty pieniężnej m.in. celem pokrycia wydatków Stowarzyszenia w związku z prowadzeniem sporu sądowoadministracyjnego i wsparcia działalności statutowej Stowarzyszenia lub zasądzenia grzywny dla Dyrektora w wysokości przewidzianej przepisami prawa 4. zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na udostępnienie żądanej informacji publicznej, stwierdzenie, że zobowiązany do udzielenia informacji nie pozostaje w bezczynności oraz oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny lub zasądzenia na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwoty pieniężnej, a także o dopuszczenie dowodu w postaci wydruku zawierającego wniosek o aktywowanie elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej e-PUAP dla Szkoły i wydruku odpowiedzi skierowanej do skarżącego Stowarzyszenia z dnia 13 oraz 17 listopada 2020 r. Dyrektor potwierdził, że dopuścił się przekroczenia ustawowego terminu na udzielenie informacji, jednak było ono nieznaczne. Spowodowane zostało koniecznością oczekiwania na dokończenie procesu konfiguracji szkolnej skrzynki e-PUAP, a także z uwagi na ważne bieżące obowiązki pracownicze związane z początkiem nowego roku szkolnego. Stan bezczynności nie przybrał cech lekceważącego traktowania zarówno skarżącego Stowarzyszenia jak i przepisów prawa, lecz wynikał z oczekiwania na dokończenie procesu konfiguracji skrzynki e-PUAP i problemów organizacyjnych placówki szkolnej. Dyrektor podkreślił, że w sprawie nie znajduje potwierdzenia stan kwalifikowanego naruszenia prawa wynikający z bezczynności, zaś wymierzenie grzywny ma charakter uznaniowy, dlatego wniósł o oddalenie tego wniosku. Jednocześnie krytycznie ocenił sposób działania Stowarzyszenia polegający na wyszukiwaniu instytucji, od których przy wysyłaniu tego typu skarg zbierze się spory dochód na działalność. Reasumując stwierdził, że zrealizował wniosek o udzielenie informacji udzielając dwóch odpowiedzi, nie pozostaje więc w bezczynności. Po dokończeniu procesu konfiguracji skrzynki prześle ponownie Stowarzyszeniu informację o możliwości przesyłania wiadomości na skrzynkę e-PUAP. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: w dacie wniesienia, skarga była zasadna. I. Stan sprawy jest następujący. Wnioskiem z dnia [...] września 2020 r. wysłanym na adres e-mail Szkoły, Stowarzyszenie zwróciło się o przesłanie wiadomością e-mail informacji nt. adresu skrzynki podawczej ( ePUAP). Jedocześnie na wypadek, gdyby Szkoła nie posiadała skrzynki podawczej ePUAP, na podstawie art. 63 Konstytucji RP oraz przepisów Działu VIII K.p.a. wniosło o podjęcie działań mających na celu utworzenie skrzynki podawczej eUAP wskazując, że szkoły i placówki publiczne, będące jednostkami budżetowymi bądź samorządowymi zakładami budżetowymi, mają obowiązek posiadać elektroniczną skrzynką podawczą (ePUAP), co wynika wprost z art. 16 ust. 1a w zw. z 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne ( Dz.U. z 2020 r., poz. 346), wyrażając gotowość w ewentualnej pomocy przy zakładaniu skrzynki. W sytuacji natomiast, gdy Szkoła posiada elektroniczną skrzynkę podawczą, a nie publikuje jej adresu na swojej stronie internetowej i w Biuletynie Informacji Publicznej, o czytelne wskazanie adresu na stronie internetowej (najlepiej w zakładce "Kontakt"/"Dane adresowe") tak by osoby zainteresowane wysłaniem do Szkoły pisma drogą elektroniczną nie były zmuszone do poszukiwań adresu. W ponagleniu z dnia 7 października 2020 r. Stowarzyszenie wskazało, że w razie nieudzielania odpowiedzi na wniosek w trybie dostępu do informacji publicznej, wystąpi na drogę sądowoadministracyjną, nadmieniając przy tym, że zgodnie z ustawą, informacja publiczna powinna być udostępniona niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni, od dnia złożenia wniosku. Ze względu na brak informacji, Stowarzyszenie w skardze z dnia [...] listopada 2020 r., zarzuciło Dyrektorowi bezczynność. Dyrektor udzielił odpowiedzi na wniosek z dnia [...] września 2020 r. pismami z dnia [...] oraz [...] listopada 2020 r., wysyłanymi na podany przez Stowarzyszenie adres e-mail. II. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W myśl ustępu 2, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. III. W sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej został złożony w dniu [...] września 2020 r. a wiec termin udostępnienia żądanej informacji upływał w dniu [...] października 2020 r. Bezspornym jest, że w tym terminie informacji nie udostępniono. Informacja została udzielona dopiero pismami z dnia [...] oraz [...] listopada 2020 r., wysyłanymi na podany przez Stowarzyszenie adres e-mail, już po wniesieniu skargi na bezczynność Dyrektora. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi Dyrektor pozostawał w bezczynności, przy czym opóźnienia w udzieleniu informacji nie mogą usprawiedliwić podane w odpowiedzi na skargę okoliczności (pierwszy wniosek o udzielenie informacji publicznej, rozpoczęcie roku szkolnego czy podjęcie działań związanych z konfiguracją skrzynki e-PUAP). Wobec tego, w stanie faktycznym sprawy, uwzględnienie skargi polega na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), bowiem ta forma rozstrzygnięcia ma miejsce wówczas, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę. W tym przypadku sąd, rozstrzygając sprawę, uwzględnia stan istniejący w chwili wniesienia skargi. W rozpoznawanej sprawie bezczynność nie nosiła jednak cech rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa związane jest z jego naruszeniem w sposób oczywisty. Ocena naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (zob. wyroki WSA w Opolu z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Op 48/18 i z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II SAB/Op 125/18). Podzielając przywołane poglądy Sąd stwierdza, że bezczynność Dyrektora nie była nacechowana złą wolą organu, lecz niewłaściwie dobranymi priorytetami w załatwianiu spraw Szkoły. Z tych samych względów Sąd oddalił wniosek Stowarzyszenia o zasądzenie sumy pieniężnej lub wymierzenia grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Z literalnej wykładni art. 149 § 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie stronie skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej zależy od uznania sądu (może nastąpić z urzędu, bez wniosku strony), przy czym środki wskazane w tym przepisie są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20). Jak już zaznaczono, bezczynność organu nie była jego zamierzonym zachowaniem. Dyrektor Szkoły nie kwestionował istnienia po jego stronie obowiązku udzielenia informacji i bezpośrednio po powzięciu informacji o skierowanym żądaniu udzielił żądanej odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę w przedmiocie żądania zasądzenia na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej lub grzywny a uwzględnił skargę jedynie poprzez orzeczenie, że organ pozostawał w bezczynności, przy czym bezczynność ta nie miała cech rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a.). Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.