II SAB/Lu 15/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Niemce w przedmiocie wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy postanawia: odrzucić skargę.

Wnioskiem z 26 września 2023 r. Z. W. (dalej jako: "skarżący") zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o sporządzenie, uwierzytelnienie i doręczenie notatek służbowych z 16 i 26 lutego 2021 r. i 14,15 lutego 2022 r. Pismem Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z 16 października 2023 r. wezwał skarżącego do wskazania ważnego interesu strony w przedmiocie notatek służbowych. Pismem z dnia 19 października 2023 r. skarżący złożył ponaglenie w sprawie ww. wniosku. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uznało ponaglenie za nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia 2 listopada 2023 r. Wójt Gminy Niemce odmówił wydania skarżącemu uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy z uwagi na niewykazanie ważnego interesu strony. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego od ww. postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 15 grudnia 2023 r. do Urzędu Gminy [...] Z. W. wniósł skargę na przewlekłość oraz bezczynność Wójta Gminy Niemce w spawie rozpatrzenia m.in. jego wniosku z dnia 26 września 2023 r. o wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy podnosząc, że podał ważny dla niego interes. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Niemce wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo jej analiza pod kątem dopuszczalności. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") z tego względu, że została wniesiona po załatwieniu sprawy przez organ. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 2 listopada 2023 r. Wójt Gminy Niemce odmówił wydania skarżącemu uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy z uwagi na niewykazanie ważnego interesu strony. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego od ww. postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Natomiast przedmiotowa skarga na przewlekłość oraz bezczynność Wójta Gminy Niemce została wniesiona w dniu 15 grudnia 2023 r. Sąd wskazuje, że w sprawie wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracyjne, już po zakończeniu postępowania administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny podjął dwie uchwały, uznając w nich, że skargi takie są niedopuszczalne. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzono, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. W kolejnej uchwale z dnia 7 marca 2022 r., sygn. II OPS 1/21 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.". W jej uzasadnieniu wskazano, że przyjęty w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, pogląd w odniesieniu do skargi na bezczynność organu administracji, gdy skarga została wniesiona w chwili ustania bezczynności organu, pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji, gdy skarga ta została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy. Istota skargi na przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ administracji publicznej polega na niejako przymuszeniu organu do jej merytorycznego załatwienia w terminach wynikających z przepisów prawa, poprzez wydanie stosownego orzeczenia sądowego. A zatem, po wydaniu decyzji kończącej postępowanie w danej instancji, tego typu skarga nie może odnieść takiego skutku, który już się ziścił. Sąd orzekający jest związany stanowiskiem wyrażonym w wymienionych uchwałach NSA, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zajętym w uchwale i przyjąć wykładni prawa odmiennej od tej, która została zaakceptowana przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego, skoro stan bezczynności lub przewlekłości kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywiste jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny. Taka też wykładnia art. 53 ust. 2b p.p.s.a. została przyjęta w powołanych wyżej uchwałach składu siedmiu sędziów NSA: z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) oraz z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt II OPS 1/21). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że skoro skarga Z. W. na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona w dniu 15 grudnia 2023 r, a zatem po wydaniu przez Wójta Gminy Niemce postanowienia z dnia 2 listopada 2023 r. tj. po zakończeniu przez organ postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów akt sprawy, to skarga ta podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalna. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.