II SAB/Bk 21/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2021 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. C. i A. C. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. w przedmiocie nakazania robót budowlanych dotyczących okna połaciowego p o s t a n a w i a odrzucić skargę

E. i A. C. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. o interwencję w sprawie okna połaciowego w budynku na działce nr [...] w M. Po przeprowadzonej [...] września 2019 r. kontroli, PINB postanowieniem z [...] września 2019 r. znak [...] na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie otworu okiennego w budynku na działce nr [...] w M.. Postanowienie doręczono wnioskodawcom [...] września 2019 r. Nie zostało ono zaskarżone do organu wyższej instancji. W pismach z [...] maja 2020 r. oraz piśmie precyzującym z [...] września 2020 r. E. i A. C. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o interwencję w sprawie spornego okna. Zarządzeniem z 14 października 2020 r. Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie zakwalifikował ww. pisma jako skargę na bezczynność PINB w M. w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego (sprawa sygnatura VII SAB/Wa 314/20). W odpowiedzi na skargę PINB przedstawił stanowisko w sprawie identyczne jak w wydanym postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowieniem z 3 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał się za niewłaściwy miejscowo i przekazał sprawę tutejszemu sądowi jako miejscowo właściwemu do jej rozpoznania. Postanowienie stało się prawomocne 19 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga na bezczynność podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 59 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazaniu sprawy. Nie dotyczy to przekazania sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W konsekwencji, tutejszy sąd jest zobowiązany do załatwienia sprawy zarejestrowanej jako ze skargi E. i A. C. na bezczynność PINB w M. Z akt sądowych wynika, że jako skarga zostały potraktowane pisma skarżących z [...] maja 2020 r. oraz z [...] września 2020 r. Istotnie, z treści tych pism wynika, że skarżący kwestionowali zaniechanie PINB polegające na niepodejmowaniu działań w sprawie okna połaciowego w budynku przez nich zamieszkiwanym oraz zgłaszali zastrzeżenia do zachowania sąsiada. Wnosili o nakazanie przesunięcia okna bądź zamontowanie zamka, skarżąc się jednocześnie na przeciągi. Podkreślili swój wiek i zwrócili się o pomoc. Natomiast z akt administracyjnych wynika, że skarżący interweniowali w PINB w M., zaś organ ten postanowieniem z [...] września 2019 r. odmówił wszczęcia postępowania. Chronologia powyżej opisanych zdarzeń wskazuje, że skarga na bezczynność została złożona po podjęciu przez skarżony organ orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które nie zostało zaskarżone i w dacie wnoszenia skargi było już ostateczne. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą 22 czerwca 2020 r. pod sygnaturą II OPS 5/19 (dostępna na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl): "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W uzasadnieniu uchwały NSA wywiódł, że pogląd "sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności [...] za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na niedopuszczalność skargi na bezczynność organu wniesionej po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia uchwały wynika, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny. Możliwość wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje więc przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. Zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest bowiem usunięcie stanu bezczynności. Niedopuszczalną jest zatem skarga na bezczynność wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego. Zdaniem sądu, mimo że uchwała w swej tezie expressis verbis dotyczy wniesienia skargi po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej, to jednak znajduje szersze zastosowanie, w tym także do postępowań zakończonych ostatecznym postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania. Wówczas bowiem wniesiona skarga na bezczynność, wobec niemożności zobowiązania organu do załatwienia sprawy, przestaje w istocie przeciwdziałać stanowi bezczynności. Mimo zatem, że formalnie uchwała NSA dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, to jednak zawarte w jej uzasadnieniu rozważania mogą mieć również znaczenie dla postępowań kończących się innymi rozstrzygnięciami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, że pogląd "(...) sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności" (por. np. postanowienie WSA w Białymstoku z 14 stycznia 2021 r., II SAB/Bk 250/20). To zaś oznacza, że skarga na bezczynność złożona w sprawie niniejszej podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z innych przyczyn na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.