II SA/Wr 861/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pawłowska Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Protokolant: referent Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 21 sierpnia2025 r. nr SKO 4201.11.2025 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie 3 sztuk drzew oddala skargę w całości.

Decyzją z 28.09.2023 r. (znak: OSIR.6132.1.2023/9), wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 3, ust. 4, ust. 5 i art. 89 ust. 1 w związku z art. 84 ust. 1 i art. 85 ust. 1, ust. 2 i ust. 4b ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023r., poz. 1336 ze zm.) – dalej w skrócie: u.o.p., Burmistrz Miasta i Gminy K. wymierzył A. T. administracyjną karę pieniężną w wysokości 21 660,00 zł za zniszczenie 3 sztuk drzew gatunku modrzew europejski, o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących odpowiednio: 123 cm, 113 cm i 125 cm, rosnących na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka gruntu nr [...], obręb S., gmina K. W wyniku złożonego przez A. T. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z 02.04.2024 r. (nr SKO 4201.5.2023) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powodem uchylenia decyzji organu I instancji było ustalenie w nienależyty sposób stanu faktycznego sprawy, w szczególności okoliczności wskazujących na zasadność nałożenia na stronę kary za zniszczenie drzew w określonej wysokości. W powtórzonym postępowaniu organ I instancji zlecił sporządzenie przez biegłego opinii dendrologicznej dotyczącej drzew rosnących na działce nr [...] w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew. Opinię datowaną na dzień 13.05.2025 r. sporządził dr P. R. Po wydaniu postanowienia z 19.05.2025 r. w sprawie dopuszczenia dowodu z przedłożonej opinii na okoliczność określenia rozmiaru dokonanego ogłowienia drzew rosnących na działce nr [...], zakwalifikowania czynu jako uszkodzenia lub zniszczenia oraz dokonania oceny czy przedmiotowe drzewa zachowały żywotność i czy rokują na zachowanie żywotności, a także po dokonaniu w tym samym dniu zawiadomienia stron postępowania o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, z której to możliwości A. T. skorzystał w dniu 27.05.2025 r., decyzją z 27.06.2025 r. (nr OSIR.6132.1.2023/28) Burmistrz Miasta i Gminy K. wymierzył A. T. administracyjną karę pieniężną w wysokości 21 120,00 zł za zniszczenie 3 sztuk drzew gatunku modrzew europejski, o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących odpowiednio: 110cm, 119 cm i 123 cm, rosnących na nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka gruntu nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w zakresie parametrów i stanu zdrowotnego drzew, stopnia ingerencji w ich korony oraz zachowania przez nie żywotności, za wiarygodny dowód uznano opinię biegłego z zakresu dendrologii z 13.05.2025 r. Na tej podstawie organ I instancji ustalił, że drzewa gatunku modrzew europejski znajdowały się w dobrej kondycji zdrowotnej, w wyniku ingerencji w ich korony doszło do redukcji na poziomie kolejno znacznie przekraczającym 50%, a tym samym do ich zniszczenia w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p., a ponadto stwierdził, że drzewa nie zachowały żywotności w rozumieniu art. 88 ust. 4 u.o.p. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż osobą odpowiedzialną za zniszczenie drzew jest A. T. Natomiast wysokość kary ustalona została na podstawie art. 89 ust. 1 u.o.p. w oparciu o pomiary obwodów pni dokonane przez biegłego oraz z zastosowaniem stawek przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 03.07.2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330) - dalej jako: rozporządzenie. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł A. T., żądając jego uchylenia w całości jako niezasadnego z uwagi na liczne naruszenia prawa materialnego i procesowego oraz błędne ustalenia, polegające na: - przedwczesnym wydaniu decyzji z 28.09.2023 r. (poprzedzającej zaskarżoną decyzję z 27.06.2025r.), tj. dzień przed upływem wyznaczonego przez organ terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym i zgłoszenie uwag, co stanowi rażące naruszenie art. 10 k.p.a.; - braku prawidłowego udziału i powiadomienia o prowadzonym postępowaniu właściciela nieruchomości nr [...] - na której rosły drzewa; - braku zgody właściciela tej nieruchomości na dokonanie oględzin i ekspertyzy, co rodzi wątpliwości co do legalności i dopuszczalności takich dowodów, co stanowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 85 § 2 k.p.a.; - pominięciu okoliczności, że z uwagi na brak kontaktu z właścicielem nieruchomości odwołujący działał w dobrej wierze, co powinno zostać wzięte pod uwagę przez organ administracji oceniający społeczną szkodliwość czynu oraz możliwość zastosowania art. 89 ust. 7 u.o.p., jako działania w stanie wyższej konieczności; - pominięciu okoliczności, że odwołujący się dział w stanie wyższej konieczności - przedmiotowe drzewa stanowiły realne zagrożenie dla życia i mienia, tj. istniała konieczność natychmiastowego usunięcia zagrożenia; - pominięciu okoliczności, że podjęte działania stanowiły zabieg pielęgnacyjny, a nie zniszczenie drzew; - niewykazaniu związku przyczynowego pomiędzy działaniem odwołującego się a obumarciem drzew, w tym brak precyzyjnego ustalenia momentu obumarcia drzew oraz niewykluczenie innych potencjalnych i wysoce prawdopodobnych przyczyn obumarcia drzew, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.; - naruszeniu zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez jednostronne i bezkrytyczne oparcie ustaleń na wnioskach opinii dendrologicznej, przy jednoczesnym zignorowaniu dowodów i okoliczności przemawiających na korzyść odwołującego się oraz niewyjaśnieniu fundamentalnych wątpliwości faktycznych, zwłaszcza dotyczących rzeczywistej przyczyny oraz dokładnego momentu obumarcia drzew, co uniemożliwiło weryfikację związku przyczynowego; - naruszeniu zasady pogłębionego zaufania do organów władzy publicznej poprzez nieprzejrzyste prowadzenie postępowania dowodowego oraz stosowanie nieuzasadnionych domniemań na niekorzyść odwołującego się w sytuacji, gdy na organie spoczywa ciężar udowodnienia winy; - nałożeniu kary w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy nie dawał podstawy do jednoznacznego przypisania odpowiedzialności za obumarcie drzew. Do odwołania A. T. dołączył m.in. wydruk wiadomości opublikowanej w dniu 10.05.2024 r. na stronie www.[...].pl na temat szacowania szkód w gospodarstwach rolnych w wyniku przymrozków wiosennych. Decyzją z 21.08.2025 r. (nr SKO 4201.11.2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymało w mocy opisaną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z 27.06.2025 r. Jak wynika z uzasadnienia decyzji odwoławczej, SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że w okolicznościach sprawy wystąpiły podstawy do wymierzenia odwołującemu administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzew. W tym zakresie organ odwoławczy przedstawił postawy materialnoprawne dotyczące ustalenia i wymierzenia kary, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Odnosząc się do realiów sprawy Kolegium wskazało, że nie budzi wątpliwości fakt zniszczenia trzech drzew gatunku modrzew europejski, które rosły na terenie działki gruntu nr [...], o obwodach pni mierzonych na wysokości 130 cm wynoszących odpowiednio: 110 cm, 119 cm i 123 cm. Powyższe ustalone zostało w toku oględzin nieruchomości oraz na podstawie opinii biegłego z zakresu dendrologii. Odnosząc się do treści opinii, którą organ uznał za sporządzoną w sposób spójny i logiczny, zaś zawartą w niej ocenę stanu drzew za szczegółową i kompletną, biegły ustalił w niej, że modrzew europejski, o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 130 cm wynoszącym 110 cm, w rzucie poziomym utracił 79,9% pierwotnej korony, w widoku pionowym utracił 91,1% korony, pierwotnie drzewo było w dobrej kondycji zdrowotnej, zaś w wyniku redukcji korony nie rokuje na zachowanie żywotności w rozumieniu ustawy; modrzew europejski, o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 130 cm wynoszącym 119 cm, w rzucie poziomym utracił 69,9% pierwotnej korony, w widoku pionowym utracił 87,6% korony, pierwotnie drzewo było w dobrej kondycji zdrowotnej, zaś w wyniku redukcji korony nie rokuje na zachowanie żywotności w rozumieniu ustawy; z kolei modrzew europejski, o obwodzie pnia mierzonego na wysokości 130 cm wynoszącym 123 cm, w rzucie poziomym utracił 100,0% pierwotnej korony, w widoku pionowym utracił 100,0% korony, pierwotnie drzewo było w dobrej kondycji zdrowotnej, zaś w wyniku redukcji korony nie rokuje na zachowanie żywotności w rozumieniu ustawy. Na tej postawie biegły wskazał, że zakres redukcji u wszystkich drzew w rzucie poziomym oraz pionowym znacznie przekroczył 50% ich koron, zaś redukcji poddano nie tylko gałęzie, ale również konary oraz duże fragmenty pni, w związku z czym doszło do zniszczenia drzew w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. Natomiast uwzględniając obecny stan drzew, w myśl art. 88 ust. 4 u.o.p., stwierdził, że wszystkie drzewa nie zachowały i nie rokują na zachowanie w przyszłości żywotności, rozumianej jako prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych. Kolegium przyznało przedstawionemu opracowaniu moc dowodową w zakresie oceny stanu drzew. Za prawidłową Kolegium uznało ocenę organ I instancji dotyczącą podmiotu, na który należało nałożyć administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzew, tj. odwołującego. W tym zakresie organ przedstawił okoliczności świadczące o prawidłowości takiego ustalenia. Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji w zakresie ustalenia na podstawie art 85 ust. 1 u.o.p. wysokości kary administracyjnej za zniszczenie drzew na kwotę 21 120,00 zł. Jednocześnie mając na uwadze, że drzewa nie zachowały swojej żywotności w rozumieniu art. 88 ust. 4 u.o.p., Kolegium uznało, że nie wystąpiły podstawy do odroczenia na okres 5 lat terminu płatności 70% wysokości kary za zniszczenie koron drzew, na podstawie art. 88 ust. 4 i ust. 5 powołanej ustawy. Odnosząc się do pozostałych argumentów odwołującego się, Kolegium uznało za bezzasadny zarzut wydaniu decyzji z 28.09.2023 r. dzień przed upływem wyznaczonego przez organ terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym i zgłoszenie uwag. W odniesieniu do zarzutu braku udziału właściciela działki nr [...] w prowadzonym postępowaniu, wskazało z kolei, że właściciel tej nieruchomości nie dokonał zniszczenia rosnących na niej 3 sztuk drzew gatunku modrzew europejski, w związku z czym nie był stroną niniejszego postępowania administracyjnego, ponadto zarzut braku czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym przysługuje wyłącznie tej stronie postępowania, której zarzut ten dotyczy. W odniesieniu do zarzutu braku zgody właściciela nieruchomości na dokonanie oględzin i ekspertyzy na terenie prywatnym, co rodzi wątpliwości co do legalności i dopuszczalności takich dowodów, Kolegium wskazało, że nieruchomość była ogólnodostępna, w związku z czym jej oględziny przeprowadzone przez pracowników organu I instancji oraz badania terenowe i badania drzew przez biegłego nie wymagały współdziałania ze strony właściciela nieruchomości, w tym w szczególności jego zgody. Jednocześnie mając na uwadze, że czynności zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, organ odwoławczy uznał, że nie sposób odmówić powstałym w ich wyniku dokumentom wiarygodności dowodowej. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego pominięcia okoliczności, że z uwagi na brak kontaktu z właścicielem nieruchomości odwołujący się działał w dobrej wierze, Kolegium wskazało z kolei, że jedną z podstawowych cech administracyjnych kar pieniężnych jest ich nakładanie za samo naruszenie obowiązku prawnego, bez względu na brak winy, czy dobrą wiarę sprawcy. Oznacza to, że przytoczone w odwołaniu okoliczności, wskazujące rzekomo na działania odwołującego w dobrej wierze, skutkujące zniszczeniem drzew, nie mają jakiegokolwiek wpływu na możliwość nałożenia na niego administracyjnej kary pieniężnej. Co więcej, zdaniem Kolegium, kategoryczne brzmienie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., nie umożliwia, lecz obliguje organ administracji publicznej do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku zniszczenia drzewa lub krzewu. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego pominięcia okoliczności, że odwołujący się działał w stanie wyższej konieczności, gdyż drzewa stanowiły realne zagrożenie dla życia i mienia, Kolegium powołało się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który nie wskazuje, aby drzewa z uwagi na ich kondycję zdrowotną, żywotność oraz statykę przed ich zniszczeniem stanowiły jakiekolwiek zagrożenie wymagające natychmiastowego działania ze strony odwołującego, co potwierdza treści opinii biegłego. Kolegium wskazało przy tym, że również odwołujący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających działanie w stanie wyższej konieczności. Natomiast wskazane w odwołaniu okoliczności, mające stanowić zagrożenie dla życia i mienia, zdaniem tego organu, można podnieść w stosunku do każdego wysokiego drzewa, niezależnie od jego kondycji zdrowotnej, żywotności i statyki. W odniesieniu do zarzutu pominięcia okoliczności, że podjęte działania stanowiły zabieg pielęgnacyjny, a nie zniszczenie drzew, organ odwoławczy wskazał, że działań polegających na redukcji koron drzew na poziomie od 80% do 100% i prowadzących do utraty żywotności przez drzewa nie sposób uznać za zabiegi pielęgnacyjne. Działania zostały jednoznacznie zakwalifikowane przez biegłego jako zniszczenie drzew w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. (zob. punkt 7 na str. 18), co nie miałoby miejsca w przypadku uznania ich za zabieg pielęgnacyjny. W odniesieniu do zarzutu niewykazania związku przyczynowego pomiędzy działaniem odwołującego się a obumarciem drzew, w tym braku precyzyjnego ustalenia momentu obumarcia drzew oraz niewykluczenie innych potencjalnych i wysoce prawdopodobnych przyczyn obumarcia drzew, Kolegium z kolei wskazało, że z opinii biegłego jednoznacznie wynika, iż niezachowania żywotności przez drzewa było bezpośrednim następstwem działań odwołującego (zob. punkt 8 na str. 19 opinii). Jednocześnie Kolegium nie zgodziło się w twierdzeniem odwołania, zgodnie z którym utrata żywotności przez drzewa była następstwem anomalii pogodowych w postaci przymrozków późnowiosennych, gdyż jak powszechnie wiadomo modrzewie europejskie są drzewami wyjątkowo odpornymi na zimno i potrafią przetrwać silne mrozy. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na treść art. 88 ust. 4-7 u.o.p., na potrzeby ustalenia wymiaru administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa lub krzewu nie jest istotne ustalenie konkretnej daty utraty przez drzewo lub krzew żywotności, lecz jedynie stwierdzenie, że miało to miejsce przed wydaniem decyzji wymierzającej przedmiotową karę, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. W odniesieniu do zarzutu naruszeniu zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez jednostronne i bezkrytyczne oparcie ustaleń na wnioskach opinii dendrologicznej, przy jednoczesnym zignorowaniu dowodów i okoliczności przemawiających na korzyść odwołującego się oraz niewyjaśnienie fundamentalnych wątpliwości faktycznych, zwłaszcza dotyczących rzeczywistej przyczyny oraz dokładnego momentu obumarcia drzew, co uniemożliwiło weryfikację związku przyczynowego, zdaniem Kolegium i wbrew twierdzeniom odwołującego, brak jest jakichkolwiek podstaw do podważenia wiarygodności dowodowej opinii biegłego. Nadto w aktach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów podważających prawidłowość ustaleń poczynionych przez biegłego, w szczególności zaś dowodów takich nie przedłożył odwołujący się. Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie w niniejszej sprawie. W odniesieniu do pozostałych zarzutów procesowych Kolegium wskazało, że postępowanie przeprowadzone zostało w sposób transparentny, zaś w kwestionowanej organ I instancji odniósł się do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonał jego rzetelnej oceny. Jednocześnie, wbrew twierdzeniom odwołania, wydając rozstrzygnięcie organ nie zastosował jakichkolwiek "nieuzasadnionych domniemań na niekorzyść strony", lecz swoje ustalenia oparł w całości na zgromadzonych w sprawie dowodach. Przy czym rolą organu I instancji w niniejszej sprawie nie było udowodnienie winy odwołującego, gdyż jedną z podstawowych cech administracyjnych kar pieniężnych jest ich nakładanie za samo naruszenie obowiązku prawnego, bez względu na winę sprawcy. Natomiast w odniesieniu do zarzutu dotyczącego nałożenia kary w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy nie dawał podstawy do jednoznacznego przypisania odpowiedzialności za obumarcie drzew, Kolegium wskazało, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki uzasadniające wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej, a ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że odwołujący dopuścił się zniszczenia drzew, w wyniku czego nie zachowały one swojej żywotności. W skardze na powyższą decyzję A. T. wniósł o uchylenie decyzji SKO oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący zarzucił Kolegium naruszenie: 1). art. 89 ust. 7 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie, pomimo ziszczenia się przesłanek stanu wyższej konieczności: istniało realne i bezpośrednie zagrożenie dla życia/zdrowia, a podjęte działania miały charakter niezwłoczny i proporcjonalny; 2). art. 87a ust. 4-5, w związku z art. 88 ust. 4-7 u.o.p. poprzez błędną, statyczną wykładnię pojęcia "zniszczenie" (mechaniczne utożsamienie przekroczenia progu >50% redukcji korony z definitywnym zniszczeniem), pomimo utrzymania żywotności drzew w 2023 r. (odrosty po cięciu) i bez rozważenia reżimu art. 88 ust. 4-7 u.o.p. Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący podniósł, że organy dokonały nieuprawnionego zastosowania w sprawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Podtrzymał dotychczasowe twierdzenia na temat wieloletnich i bezskutecznych prób kontaktu z właściciel działki nr [...] w celu rozwiązania problemu rosnących na nich drzew, które powodowały znaczenie uciążliwości dla jego nieruchomości. Wskazał, że bezpośrednim impulsem do czynności, które podjął 01.03.2023 r., było zdarzenie polegające na upadku gałęzi na jego małoletnią wnuczkę. Zdarzenie to świadczyło o realnymi i bezpośrednim zagrożeniu dla życia i zdrowia. Dlatego i wobec braku kontaktu z właścicielem działki nr [...], podjął niezwłoczne i proporcjonalne działania, które polegały na redukcji koron, pozostawiając pnie, aby utrzymać drzewa w formie bezpiecznej i jednocześnie zneutralizować zagrożenie. Zdaniem skarżącego, pomimo redukcji koron, drzewa wegetowały w 2023 r. (pojawiły się odrosty), co wyklucza natychmiastowe "zniszczenie", jako skutek samego cięcia. Dlatego, biorąc pod uwagę opisaną sekwencję czasową, w sprawie należało rozważyć zastosowanie przepisu art. 88 ust. 4-7 u.o.p. (ocena żywotności w czasie, ewentualnie odroczenie /umorzenie, w tym weryfikacja przyczyn niezależnych utraty żywotności), zamiast poprzestawać na automatycznej kwalifikacji z art. 87a ust. 5 u.o.p. Zdaniem skarżącego, w świetle art. 89 ust. 7 u.o.p., opisane okoliczności uzasadniały stan wyższej konieczności, ponieważ jego działanie miało na celu odparcie bezpośredniego niebezpieczeństwa dla osób przebywających na posesji. Z tego powodu nie było podstaw do wymierzenia spornej kary. Pominięcie tego aspektu i zawężenie analizy wyłącznie do osi fitosanitarnej skutkuje wadliwością materialnoprawną i procesową zaskarżonych rozstrzygnięć. Poza przedstawionym uzasadnieniem zarzutów skargi jej autor wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania córki na okoliczność incydentu polegającego na spadnięciu gałęzi na wnuczkę, wcześniejszych zdarzeń polegających na spadaniu gałęzi z modrzewi podczas wiatrów i związanych z tym uciążliwości, braku kontaktu z właścicielem działki nr [...], proporcjonalności reakcji i działania w warunkach stanu wyższej konieczności. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu prywatnego w postaci oświadczenia świadka –córki, które dołączył do skargi. Nadto załączył, wydruk wiadomości opublikowanej w dniu 10.05.2024 r. na stronie www.[...].pl na temat szacowania szkód w gospodarstwach rolnych w wyniku przymrozków wiosennych, a ponadto pismo sołtysa S. z 01.09.2023 r. na okoliczność braku kontaktu z właścicielem działki nr [...] i zagrożeniach stwarzanych przez drzewa. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Postanowieniem tut. Sądu z 26.01.2026 r. odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 16.06.2026 r. skarżący odczytał pismo procesowe, które złożył do akt w formie załącznika do protokołu, w którym podtrzymał wszystkie dotychczasowe zarzuty i twierdzenia, wnosząc o uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm.), a w szczególności art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., wedle którego wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Zgodnie natomiast z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara ta jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Za prawidłową należy uznać dokonaną przez organy obu instancji ocenę zebranego materiału dowodowego, która prowadzi do stwierdzenia, że osobą odpowiedzialną za zniszczenie trzech drzew gatunku modrzew europejski jest wyłączenie skarżący. Sąd podziela przy tym wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie pogląd, że wystarczy w tym przypadku wykazanie związku przyczynowego pomiędzy działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew lub krzewów (zob. np. wyrok NSA z 02.03.2010 r., II OSK 440/09; wyrok NSA z 26.02.2019 r., II OSK 907/17). Taki związek przyczynowo-skutkowy został w niniejszej sprawie wykazany. Nie ulega wątpliwości fakt dokonania przez skarżącego redukcji koron drzew, określanej jako ogłowienie. Dodatkowo redukcji poddano nie tylko korony drzew ale także ich konary oraz duże fragmenty pni. W wyniku tych działań doszło do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, jak ustalił biegły było to odpowiednio: 69,9 %, 79,9 % oraz 100 %, co kwalifikuje się do uznania, że doszło do zniszczenia drzewa w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. Uwzględniając stan drzew na dzień orzekania (ponownego), wszystkie opisane drzewa, ze względu na stopień zniszczenia, nie rokują na zachowanie w przyszłości żywotności. Nie chodzi przy tym o natychmiastowe "zniszczenie", jako skutku samego cięcia. Należy również odróżnić zachowanie żywotności od prób jej odzyskania. Zgodnie z definicją podaną w art. 5 pkt 26e u.o.p., przez żywotność drzewa lub krzewu należy rozumieć prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych drzewa lub krzewu. Wśród takich procesów należy wymienić m.in. procesy, które dotyczą odporności na zjawiska klimatyczne, w tym wysokie lub niskie temperatury, czy też suszę. Jak wskazał przy tym autor opinii dendrologicznej, podnoszony przez skarżącego fakt wypuszczenia pędów na wiosnę 2023 r., nie świadczył o zachowaniu żywotności przez drzewa. W przypadku drzew nr 1 i 2, wypuszczone pędy powstały bowiem z zapasów węglowodanów zebranych w roku poprzednim. Odrosty nie były zatem wynikiem prawidłowego przebiegu ogółu procesów życiowych drzewa, które miały miejsce po redukcji koron z 01.03.2023 r. Należy zatem odróżnić sytuację, kiedy następuje wypuszczenie nowych pędów, które pojawiły się w ramach normalnego funkcjonowania drzewa (to jest na skutek prawidłowego przebiegu ogółu procesów życiowych) od sytuacji, kiedy wypuszczenie pędów stanowi jedynie próbę odzyskania żywotności. W tym przypadku nieudaną, co potwierdza zebrany materiał dowodowy. W takim przypadku zachodzi klasyczny podział na przyczynę i skutek. W tym sensie brak odporności na niskie temperatury jest skutkiem działań skarżącego, nie zaś przyczyną braku zachowania żywotności. Z podanych powodów prawidłowo przyjęto w sprawie, że do zniszczenia drzew doszło z przyczyn za które odpowiada wyłącznie skarżący. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd nie dopatrzył się przyczyn, które spowodowały zniszczenie drzew, za które nie ponosi on odpowiedzialności. Za taką przyczynę nie mogły zostać uznane przymrozki wiosenne, które miały miejsce w 2024 r. W tym zakresie skarżący nie przedstawił skutecznych i równorzędnych dowodów, które mogłyby podważyć opinię biegłego, gdzie wskazuje się, że modrzew europejski jest gatunkiem odpornym na mrozy (zob. s. 6 opinii). Powyższe opracowanie specjalistyczne sporządzone został w sposób spójnych i logiczny, zaś zawarta ocena stanu drzew jest kompletna. Zatem nie ma przeszkód aby nie przyznać jej mocy dowodowej dotyczącej oceny stanu drzew, które na dzień sporządzenia opinii dendrologicznej nie rokują na dalszy prawidłowy wzrost i odtworzenie pierwotnej postaci (drzewa nr 1 i 2). W przypadku drzewa nr 3 doszło do jego całkowitego obumarcia, bez wypuszczenia pędów odroślowych na wiosnę 2023 r. W przedstawionych powodów prawidłowo w sprawie przyjęto brak wystąpienia podstaw do zastosowania instytucji odroczenia terminu płatności kary (art. 88 ust. 4 u.o.p.), nie mówiąc już o umorzeniu tej kary na podstawie art. 88 ust. 6 u.o.p. Niezasadne okazały się również zarzuty skargi dotyczące pominięcia przez organ okoliczności dotyczących braku winy skarżącego oraz motywów jego działania. Podkreślić należy, że odpowiedzialność administracyjna za zniszczenie drzew, tak jak za ich usunięcie bez zezwolenia nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, jest działanie bezprawne, tj. sprzeczne zarówno z wymogiem uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, jak i z wymogiem uzyskania zgody posiadacza nieruchomości sąsiedniej. Bezprawne usunięcie/zniszczenie drzew stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie. Za przyjęciem wskazanego poglądu przemawia przede wszystkim to, że ani przepisy u.o.p., ani ogólne normy prawa administracyjnego nie pozwalają wyprowadzić innych przesłanek nałożenia kary za usunięcie/ zniszczenie drzew niż bezprawność (vide wyrok NSA z 26.02.2019 r., II OSK 907/17). Bez znaczenia pozostają zatem pobudki i motywy, jakimi kieruje się osoba ingerująca w koronę drzewa, skutkiem czego jest jego zniszczenie w rozumieniu o którym mowa w art. 87a ust. 5 u.o.p. Nie można także zgodzić się z twierdzeniem skarżącego na temat działania przez niego w stanie wyższej konieczności. Zgodnie z art. 89 ust. 7 u.o.p. w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej. Ugruntowane przy tym jest stanowisko sądów, że stan wyższej konieczności uzasadniający natychmiastowe usunięcie albo zniszczenie drzewa lub krzewu czy też uszkodzenie drzewa i zwalniający z obowiązku poniesienia administracyjnej kary pieniężnej, musi być stanem nagłym i stwarzającym na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. dla życia lub zdrowia ludzi), że nie można oczekiwać na działanie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu (zob. wyrok NSA z 09.09.2025 r., III OSK 132/24). Systemowa wykładnia przepisów ustawy o ochronie przyrody prowadzi do wniosku, że musi to być ponadto stan nadzwyczajny, obejmujący wyjątkowe i nagłe zagrożenie, poważniejsze niż to, o którym stanowi art. 83f ust. 1 pkt 13 u.o.p., zgodnie z którym zezwolenie na usunięcie drzewa nie jest wymagane w razie prowadzenia akcji ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo powołane do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia (por. wyrok NSA z 20.07.2023 r., III OSK 2673/21). Podkreślić również należy, że działania z powołaniem się na siłę wyższą muszą być prowadzone z niezwykłą ostrożnością i tylko w sytuacjach, w których nie ma wątpliwości, że taki stan występuje. W przeciwnym razie działania takie będą musiały być zakwalifikowane jako przeprowadzone z naruszeniem prawa. To zaś będzie skutkowało koniecznością wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 88 ust. 1 u.o.p. (zob. wyrok NSA z 28.05.2019 r. II OSK 1749/17). W świetle zebranych w sprawie dowodów i dokonanych na ich podstawie ustaleń należy wykluczyć działanie skarżącego w stanie wyższej konieczności, albowiem brak było zagrożeń wymagających natychmiastowego działania. Ogłowienie drzew było bowiem zaplanowane, aczkolwiek, co Sądu dopuszcza i nie odmawia wiarygodności, bezpośrednim impulsem do takiego działania mogła być sytuacja opisywana przez skarżącego i jego córkę (zob. dołączone do skargi oświadczenie A. T.(1) z 06.11.2025 r.), kiedy w lutym 2023 r. podczas zabawy wnuczki skarżącego – E., spadła na nią gałąź, skutkiem czego było zadrapanie okolic oczu oraz panika dziecka. Powyższego zdarzenia, nawet połączonego z zaniechaniem właściciela działki nr [...] w zakresie obowiązku cyklicznego przeprowadzenia pielęgnacji drzew, w tym usuwania suchych gałęzi (tzw. posuszy), nie można nadal powiązać z usuwaniem bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego, czy też mienia. Do zaktualizowania się przesłanek działania w stanie wyższej konieczności nie wystarczy samo przekonanie skarżącego, że rosnące na sąsiedniej działce drzewa stwarzają niebezpieczeństwo dla osób przebywających na jego posesji. Tylko zaistnienie szczególnych zdarzeń, np. będących wynikiem niekorzystnych warunków atmosferycznych, czy też nagłych, nieprzewidywalnych, które bezpośrednio spowodowały uszkodzenie drzewa w sposób, że odtąd stanowi ono zagrożenie dla wartości cenniejszych niż to drzewo (np. ludzkie życie i zdrowie) może uzasadniać stwierdzenie, że skarżący działał w stanie wyższej konieczności. Takie zdarzenie nie wystąpiło jednak w analizowanym przypadku. Rozrost drzew na działce nr [...], w taki sposób, że w obrębie ich gałęzi znalazła się działka skarżącego, nie jest zdarzeniem nagłym. Sam zresztą skarżący przyznał, że od dłuższego czasu podejmował bezskuteczne próby nawiązania kontaktu z właścicielem działki nr [...] celem usunięcia tego problemu. Ponadto nie można nie zauważyć, że w obrębie spornych drzew na przestrzeni ostatnich lat były wykonywane zabiegi polegające na redukcji ich koron oraz obniżeniu ich wysokości. Jak wynika z opinii (zob. s. 11- 14), na podstawie dwóch ortofotomap z 2017 r. i 2020 r., biegły ustalił, że takie działania miały miejsce co najmniej dwukrotnie. W takich okolicznościach sprawy zgodzić się należy z Kolegium, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby drzewa z uwagi na ich kondycję zdrowotną, żywotność oraz statykę przed ich zniszczeniem, stanowiły zagrożenie wymagające natychmiastowego działania ze strony skarżącego, który nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających działanie w takim stanie. Wskazane przez niego okoliczności, mające świadczyć o zagrożeniu dla życia i mienia można podnieść w stosunku do każdego wysokiego drzewa, niezależnie od jego kondycji zdrowotnej, żywotności i statyki. W konsekwencji należy stwierdzić, że w sprawie prawidłowo znalazł zastosowanie przepis art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Również sam wymiar kary został przez organ ustalony prawidłowo – co zresztą pośrednio znajduje potwierdzenie w fakcie, że skarga nie zawiera w tym zakresie żadnych zarzutów. Reasumując, w ocenie Sądu, postępowanie poprzedzające wydanie kontrolowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, w tym uzyskano opinię dendrologiczną, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący dopuścił się wskazanego w decyzji naruszenia przepisów u.o.p., które uzasadniało nałożenie kary pieniężnej. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów u.o.p. Prawidłowo wyjaśniono przy tym podstawy prawne decyzji oraz ustalono wysokość kary. Podniesione zatem w skardze zarzuty naruszenia są niezasadne. Podkreślić przy tym należy, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych. Postępowanie dowodowe nie jest przy tym celem samym w sobie. W świetle całokształtu materiału dowodowego bezpodstawne jest żądanie prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, skoro odpowiedzialność skarżącego można wywieść ze zgromadzonych już dowodów. Ponadto Sąd zauważa, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy działu IVa k.p.a. dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych, a w szczególności art. 189a § 1 i § 2 k.p.a. przewidujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności wskazujących na znikomą wagę naruszenia, która jest przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i odstąpienie od nałożenia kary, poprzestając na pouczeniu. Sąd podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 23.09.2020 r., II OSK 1111/20, że dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania. Takimi karami są kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 88 u.o.p. W przypadku administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w u.o.p., jest mowa o sankcji pieniężnej przewidzianej w ustawie, nakładanej, w drodze decyzji administracyjnej, m.in. za usunięcie drzewa lub krzewu. Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia usunięcia drzewa lub krzewu na właściwym organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie od motywów jakimi kierował się usuwający drzewo. Sąd oddalił na rozprawie wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka. W świetle art. 106 § 3 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie przeprowadza się dowodu z zeznań świadków, a jedynie dowody z dokumentów i to w zakresie wskazanym w tym przepisie. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art.151 powołanej ustawy, skargę w całości oddalił.