II SA/Wr 822/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 28 września 2022 r. Nr 970/2022 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego schodów zewnętrznych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 980 zł (słownie: dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 września 2022 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej DWINB), po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez G. K. od decyzji 1458/2022 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej PINB), nakazującą G. K. - właścicielowi wyodrębnionego lokalu użytkowego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy [...] we W. – w terminie 2 miesięcy od kiedy decyzja ta stanie się ostateczna, naprawę schodów zewnętrznych w których występują nieprawidłowości w stanie technicznym , prowadzących do lokalu niemieszkalnego usytuowanego w poziomie drugiej kondygnacji budynku, poprzez wymianę uszkodzonych elementów nośnych, spękanych płyt stopni i spoczników tych schodów. Z akt sprawy wynika, że z w dniu 29 kwietnia 2022 r. G. K. (dalej "skarżący") zwrócił się do PINB dla miasta Wrocławia z zawiadomieniem, że schody prowadzące do lokalu usługowego znajdującego się w obiekcie przy ul. [...] we W. są w stanie zagrażającym zdrowiu korzystających z nich osób, są niewłaściwie utrzymywane, wyboiste, a Wspólnota Mieszkaniowa będąca administratorem tych schodów nie remontuje ich. Wobec powyższego PINB przeprowadził w dniu 10 maja 2022 r. kontrolę podczas, której ustalono, że przy ul. [...] posadowiony jest budynek mieszkalny wielorodzinny w zabudowie zwartej, siedmiokondygnacyjny. W części budynku (ok. 2/3 szerokości), w poziomie dwóch kondygnacji wykonany jest przejazd bramowy do wnętrza podwórzowego. W pozostałej części jest strefa wejścia do budynku, w której wydzielono wiatrołap, pomieszczenie gospodarcze, klatkę schodową, węzeł cieplny i lokal usługowy. Do węzła cieplnego (I kondygnacja) i lokalu usługowego (II kondygnacja) przylega, od strony podwórza przybudówka. Na poziom drugiej kondygnacji przybudówki prowadzą schody o konstrukcji stalowej, służące wyłącznie do obsługi lokalu tam usytuowanego. Schody dwubiegowe wykonane zostały z profili gorącowalcowanych C100. Konstrukcje wsporcze pod stopnie i spoczniki wykonano z kątowników stalowych. Stopnie i spoczniki wykonano z płyt żelbetowych z wykończeniem wierzchnim z lastrico. Słupy, na których oparto spocznik i podest wykonano z rur stalowych kwadratowych. Stwierdzono, że konstrukcja stalowa jest skorodowana w stopniu znacznym. Widoczne jest rozwarstwienie półek kształtowników a nawet ich miejscowy brak. Konstrukcja jest podparta miejscowo słupkami drewnianymi. Na płytach stopni i spoczników widoczne są liczne wysolenia, spękania z odsłonięciem zbrojenia. Skorodowane elementy biegów schodowych utraciły swoją nośność. Również płyty z odsłoniętym zbrojeniem nie gwarantują założonej nośności. Stan techniczny schodów może stanowić zagrożenie zdrowia lub życia użytkowników. Pismem z dnia 29 czerwca 2022 roku PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zagrożenia wynikającego z nadmiernie pogorszonego stanu technicznego schodów zewnętrznych do lokalu usługowego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy [...] we W. PINB włączył do akt sprawy materiał dowodowy pozyskany od organów administracji architektoniczno – budowlanej, w tym protokół z dnia 27 marca 1992 r. przekazania, przyjęcia do eksploatacji budynku. Do akt sprawy wpłynęła również opinia prawna złożona przez wspólnotę mieszkaniowa przedmiotowego budynku, wedle której, z literalnego brzmienia przepisu art. 3 ust. 2 można wysnuć wniosek że przedmiotowe schody nie są częścią wspólną nieruchomości.. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 19 lipca 2022 r. PINB nakazał G. K. - właścicielowi wyodrębnionego lokalu użytkowego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy [...] we W. - w terminie 2 miesięcy od kiedy ww. decyzja stanie się ostateczna, naprawę schodów zewnętrznych (w których występują nieprawidłowości w stanie technicznym) prowadzących do lokalu niemieszkalnego usytuowanego w poziomie drugiej kondygnacji budynku, poprzez wymianę uszkodzonych elementów nośnych, spękanych płyt stopni i spoczników tych schodów. Organ I instancji nadał przedmiotowej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, o którym mowa w art. 108 k.p.a. Od decyzji tej odwołanie wniósł G. K., wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, to jest skierowanie decyzji nakazowej do wspólnoty mieszkaniowej oraz o wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 26 września 2022 r. DWINB wstrzymał wykonanie decyzji. Po rozpoznaniu odwołania natomiast organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 66 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakłada na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku, w sytuacji ustalenia, iż obiekt budowlany: 1. może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2. jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3. jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4. powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. DWINB podniósł, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w treści art. 66 ust. 1 pkt 1-3 ww. ustawy to organ nadzoru budowlanego jest obligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że w badanym przypadku zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. ustawy. Podkreślono przy tym, że zły stan techniczny schodów nie jest kwestia sporną, przyznaje ją również zobowiązany. Kwestią budzącą sprzeciw skarżącego jest natomiast ustalenie adresata obowiązków orzeczonych zaskarżoną decyzją oraz rygor natychmiastowej wykonalności decyzji. W ocenie skarżącego przedmiotowe schody są częścią wspólną nieruchomości, a zatem zobowiązanym winni być wszyscy jej współwłaściciele, ponadto brak jest podstaw do zastosowania w sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności ww. decyzji. Odnosząc się do argumentów odwołania DWINB podniósł, że to na kogo zostaną nałożone obowiązki wynikające z art. 66 p. b. zależy od tego, jaki jest charakter tych obowiązków, czy dotyczą nieruchomości wspólnej, o której stanowi art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali czy też dotyczą lokali, a więc tych części budynku i urządzeń, które służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Wskazano w uzasadnieniu, że art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali mówi, że nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Kategoria części wspólnych nieruchomości ma charakter funkcjonalny i z tego względu status prawny konkretnego elementu nieruchomości wspólnej zależy od okoliczności rzeczywistego przypadku. Wskazano, powołując się na orzecznictwo sądowe (przywołano przy tym wyrok sądu powszechnego – Sądu Rejonowego w Gdyni), że nieruchomością wspólną są te części budynku, które są niezbędne do korzystania przez wszystkich właścicieli lokali, takie jak wspólna klatka schodowa, ściany zewnętrzne czy dach. Schody zewnętrzne prowadzące tylko i wyłącznie do lokalu, jako służące tylko i wyłącznie do użytku właścicieli tego lokalu nie stanowią części wspólnej nieruchomości. Sam walor zewnętrznej estetyki nie kwalifikuje tego elementu konstrukcyjnego budynku do części wspólnych budynku. Zatem odpowiedzialność za ich stan techniczny i ewentualne koszty ich remontu spoczywają na właścicielach lokalu. Schody których remont nakazano w zaskarżonej decyzji, prowadzą wyłącznie do wyodrębnionego lokalu użytkowego, którego właścicielem jest skarżący. On jedyny korzysta z tych schodów (co przyznano w odwołaniu na stronie 4). Pozostali członkowie wspólnoty nie mają możliwości korzystania z tych schodów, chyba, że będą klientami osoby prowadzącej działalność w tym lokalu, a zatem korzystanie z nich nie jest niezbędne dla właścicieli. Ponadto zauważono, lokal znajduje się częściowo w budynku mieszkalnym, a częściowo w przybudówce. Natomiast budynek - przybudówka, do którego prowadzą przedmiotowe schody zewnętrzne jest na mapie ewidencyjnej wskazany jako obiekt odrębny od budynku mieszkalnego i w kartotece budynków figuruje pod pozycją odrębną od budynku mieszkalnego posiadając klasyfikację budynku biurowego - nr 105 wg KST i nr 1220 wg PKOB (karta akt sprawy I instancji nr 2). Zatem schody te nie sposób uznać za część wspólną budynku mieszkalnego gdyż, wbrew wskazaniom odwołania, ani do niego nie prowadzą ani nie mają z nim styczności. Posadowienie zaś schodów na wspólnym gruncie nie czyni z ich automatu częścią wspólną z uwagi na przytoczone brzmienie art. 3 ust. 2 u. w. I. i zawarte powyżej wyjaśnienia. Rozpatrując zaś zawarte w odwołaniu twierdzenia, że przedmiotowe schody stanowią część składową nieruchomości gruntowej Gminy W., tut. organ wskazuje, że są one całkowicie chybione. Schody zewnętrzne stanowią element obiektu, dlatego też nie są one częścią składową gruntu, ale w przypadku niniejszej sprawy są elementem przybudówki (budynku). Odnośnie do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności DWINB stwierdził, że było to uchybienie, zatem organ odwoławczy wstrzymał natychmiastowe wykonanie decyzji, jednakże uchybienie to nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w zakresie nałożenia obowiązków. Nie godząc się z takim stanowiskiem organu nadzoru budowlanego skarżący wywiódł na nie do tutejszego sądu skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez uznanie, że schody zewnętrzne nie są częścią wspólną budynku, pomimo że położone są na zewnątrz nie w lokalu należącym do skarżącego i są ogólnie dostępne, oraz art. 66 i 61 prawa budowlanego, poprzez uznanie, że to skarżący powinien być adresatem obowiązku naprawienia tych schodów. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że schody zewnętrzne prowadzące do lokalu skarżącego służą wszystkim osobą pragnącym z nich skorzystać i pełnia taką samą funkcję jak schody wewnętrzne w klatce schodowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze, nadto z uwagi na charakter uchybień wniósł o uchylenie decyzji organów nadzoru budowlanego obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 259 ze zm.) – "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu dającym podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przechodząc na grunt badanej sprawy i podstaw materialno-prawnych zaskarżonej decyzji wskazać należy, że prawidłowo organy obu instancji uznały, że schody zewnętrze prowadzące do wyodrębnionego lokalu użytkowego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy [...] we W. , usytuowane w poziomie drugiej kondygnacji budynku, znajdują się w złym stanie faktycznym, wymagając z uwagi na bezpieczeństwie użytkowników, określonych napraw. Strona nie kwestionuje tej okoliczności, pozostaje ona bezsporna, zatem w niniejszym uzasadnieniu powtórzyć tylko należy za organem, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz.U.2021.2351 ze zm.). Nieprawidłowo jednak uznały, że to skarżący jest adresatem obowiązków nałożonych decyzją wydaną na podstawie rzeczonego przepisu. Skarżący jest właścicielem wyodrębnionego lokalu usługowego ulicy [...] we W. Organ pierwszej instancji zgromadził w toku prowadzonego postępowania materiał dowodowy z którego wynika, że budynek wielomieszkaniowy z którego wyodrębniony został przedmiotowy lokal, składał się w chwili odbioru 27 marca 1992 r., m.in. z 18 mieszkań, pomieszczenia węzła, maszynowni dźwigu, suszarni, wózkarni, biura [...]m2 (lokal skarżącego). Bez wątpienia więc już z tego faktu wynika, że lokal ten, jak i prowadzące do niego schody zewnętrzne są częścią wspólną budynku. Co więcej, schody te stanowią jego część konstrukcyjną. Nie mogą zasługiwać na aprobatę argumenty organów i wspólnoty mieszkaniowej, że lokal ten, jako znajdujący się w przybudówce stanowi odrębny od bloku budynek. Ani organy, ani wspólnota mieszkaniowa nie kwestionują wszak członkostwa skarżącego we wspólnocie. Co więcej, z akt sprawy wynika, jakoby Wspólnota wystąpiła do sądu powszechnego z powództwem przeciwko skarżącemu o zapłatę zaległych zaliczek na fundusz remontowy. Nie ma w ocenie Sądu żadnych wątpliwości, że lokal, a zatem i prowadzące do niego schody są częścią budynku wielomieszkaniowego, a skarżącego jako właściciel lokalu jest członkiem wspólnoty mieszkaniowej. Pozbawione racji są również argumenty, jakby częściami wspólnymi były tylko te części, które służą wszystkim członkom wspólnoty, a nie tylko pojedynczym z nich. Gdyby przyjąć takie rozumowanie za racjonalne, konsekwencją byłoby np. nieobciążanie właścicieli mieszkań na dolnych kondygnacjach kosztami utrzymania i remontów klatek schodowych wyższych kondygnacji. Wszak schody w górnych kondygnacjach "nie są niezbędne do korzystania" dla innych niż ich mieszkańcy członków wspólnoty mieszkaniowej. Argumentacja organów jest błędna i jednostronna. Skarżący nie korzysta z klatek schodowych wewnętrznych, podnosił bowiem na etapie postępowania przed organami, że nie ma do nich dostępu. Jednak Wspólnota skierowała przeciwko skarżącemu powództwo o zapłatę zaległych zaliczek na fundusz remontowy, uznając że nie istnieją przesłanki do zwolnienia go z obowiązku z partycypacji kosztów utrzymania m.in. klatek wewnętrznych, a tym samym z obowiązku ich ponoszenia. Za trafne należy uznać zarzuty skargi, że schody zapewniające dostęp do lokali w budynku wielolokalowym są częściami wspólnymi, służącymi wszystkim mieszkańcom, bez względu na to, czy są schodami zewnętrznymi czy wewnętrznymi. Stanowią bowiem element konstrukcyjny budynku. Reasumując, prawidłowo organu nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie stanu technicznego przedmiotowych schodów i prawidłowo ustaliły, że zachodzą w sprawie przesłanki z art. 66 prawa budowlanego. Trafnie również przytoczyły definicje części wspólnej budynku, jednakże z powodu błędnej interpretacji przepisu art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, nieprawidłowo ustalono adresata obowiązków. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny ponownie dokonać analizy w zakresie przynależności schodów do budynku wielolokalowego i wydać rozstrzygnięcie uwzględniające rozważania Sądu w zakresie części wspólnych. Sąd uznał przy tym, że konieczne jest uchylenie również decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na fakt, że skierowanie nakazów do innego podmiotu niż skarżący, na etapie postepowania odwoławczego, mogłoby to prowadzić do naruszenia art. 15 k.p.a. i zasady dwuinstancyjności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art.135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.