II SA/Wr 532/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku adwokata A. T. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi O. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy udzielenia repatriantowi pomocy ze środków budżetu państwa postanawia: przyznać adwokatowi A. T. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 885,60 (osiemset osiemdziesiąt pięć 60/100) złotych, w tym: tytułem opłaty za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem opłaty za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 165,60 (sto sześćdziesiąt pięć 60/100) złotych.

Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z 12 października 2022 r., sygn. akt II SPP/Wr 52/22 przyznano O. L. (dalej: strona skarżąca, skarżąca) prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka we W. jako pełnomocnika z urzędu wyznaczyła adwokata A. T. Wyrokiem z 23 marca 2023 r. oddalono w całości skargę strony skarżącej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] (nr [...]) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy udzielenia repatriantowi pomocy ze środków budżetu państwa. Pełnomocniczka skarżącej pismem z 27 czerwca 2023 r. sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyroku Sądu. Jednocześnie pełnomocniczka z urzędu wystąpiła o przyznanie jej kosztów udzielonej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Pełnomocniczka wniosła o ustalenie kosztów na poziomie stawki minimalnej opłaty za czynności adwokackie, na podstawie przepisów § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), ewentualnie o przyznanie od Skarbu Państwa na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, z zastosowaniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z art. 258 § 1 i 2 pkt 8 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, obejmujące m.in. wydawanie postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, wykonuje referendarz sądowy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach czynności te na mocy art. 258 § 4 p.p.s.a. może wykonywać Sąd. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Stosownie do § 4 ust. 3 tego rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Stosownie natomiast do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia, opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi natomiast 240 zł. Zgodnie zaś z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, opłaty za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynoszą 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W niniejszej sprawie wyznaczona z urzędu pełnomocniczka podejmowała czynności w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji oraz sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 23 marca 2023 r. Złożony wniosek zawiera oświadczenie, o którym mowa w § 3 powołanego rozporządzenia. W sprawie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające przyznanie wynagrodzenia. W świetle przedstawionych wyżej regulacji wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu w związku z prowadzeniem sprawy przed sądem pierwszej instancji powinno zatem wynieść 240 zł (295,20 zł po doliczeniu 23 % podatku od towarów i usług), zaś za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 120 zł (147,60 po doliczeniu 23 % podatku od towarów i usług). Sąd podziela jednak stanowisko Trybunału Konstytucyjnego kwestionujące konstytucyjność zróżnicowania wynagrodzenia otrzymywanego przez pełnomocników z urzędu ze stawkami opłat za czynności pełnomocników działających z wyboru (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt SK 66/19 Dz. U. z 2020 r. poz. 769; z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt SK 78/21 Dz. U. z 2022 r. poz. 2790). Należy podkreślić, że w wyroku z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 53/22 (Dz. U. z 2023 r., poz. 842), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, powyższa argumentacja zachowuje w pełni aktualność również na gruncie badanej sprawy. W ocenie Sądu, ustalenie wynagrodzenia pełnomocników działających z urzędu w stawkach odmiennych od tych, które są stosowane w odniesieniu do pełnomocników z wyboru świadczy o dyskryminującym traktowaniu pełnomocników z urzędu, co przemawia za koniecznością zastosowania prokonstytucyjnej wykładni analizowanych przepisów. Kierując się zatem prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa oraz bazując na zasadzie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie na poziomie równym wynagrodzeniu pełnomocnika z wyboru określonemu w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz w § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, tj. w kwocie 720 zł (885,60 zł po doliczeniu 23 % podatku od towarów i usług), w tym tytułem opłaty za udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji kwotę 480 zł, zaś tytułem opłaty za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej kwotę 240 zł (powiększone o należny podatek od towarów i usług). Z tych względów, działając w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 4 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.