II SA/Wa 694/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi E.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę

Przedmiotem skargi E.J. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO w [...]", "organ II instancji") z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 23 grudnia 2022 r. E.J. zwróciła się do Urzędu [...] , Urzędu Dzielnicy [...] , o przyznanie dodatku mieszkaniowego na okres 6 miesięcy, tj. od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] Prezydent [...] (dalej: "organ I instancji"), na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a.", art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2021 ze zm.), "dalej: "u.d.m.", odmówił E.J. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Skarżąca posiadała tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] na podstawie umowy najmu zawartej w dniu [...] sierpnia 2004 r. Pismem z dnia 7 grudnia 2009 r. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami wypowiedział Skarżącej najem lokalu mieszkalnego ze skutkiem jego rozwiązania na dzień 31 stycznia 2010 r. Natomiast Sąd Rejonowy dla [...] wyrokiem z dnia 17 listopada 2010r. nakazał Skarżącej opuszczenie i opróżnienie lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] nie przyznając prawa do lokalu socjalnego. Uwzględniając powyższe organ I instancji stwierdził, że Skarżąca nie spełnia kryteriów określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.n., który stanowi, że "dodatek mieszkaniowy (...) przysługuje najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych", jak również przesłanek zawartych w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. dotyczących osób "zajmujących lokal bez tytułu prawnego, oczekujących na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu". Pismem z dnia 27 stycznia 2023 r. E.J. złożyła odwołanie od powyższej decyzji kwestionując stanowisko organu I instancji, że lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] zajmuje bez tytułu prawnego, bowiem - jak wskazała - rozwiązanie umowy najmu ww. lokalu, zawartej w dniu [...] sierpnia 2004 r., było bezprawne. Podkreśliła, że zamieszkuje w ww. lokalu i jest zameldowana (na pobyt stały) od dnia [...] listopada 1965 r. Podniosła, że powołany przez organ I instancji wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nie mógł być prawomocny, bowiem został wydany z naruszeniem prawa (brak w wyroku podstawy prawnej). Nadto, jako nieudolne i niezgodne z prawem określiła działania komornika sądowego, który prowadził eksmisję z ww. lokalu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] , na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), dalej: "u.s.k.o.", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO w [...] wskazało, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych w art. 2 oraz art. 5 - 7 reguluje zasady przyznawania i wypłacania dodatków mieszkaniowych osobie spełniającej łącznie dwa kryteria - powierzchniowe i dochodowe. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 u.d.m. dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.n. dodatek mieszkaniowy przysługuje: 1) najemcom albo podnajemcom lokali mieszkalnych, zamieszkującym w tych lokalach; 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego; 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. Dodatek mieszkaniowy: 1) przysługuje w związku z zamieszkiwaniem w jednym lokalu socjalnym albo zajmowaniem jednego lokalu mieszkalnego; 2) może przysługiwać na podstawie więcej niż jednego tytułu prawnego spośród określonych w ust. 1 (ust. 2). Dalej organ II instancji wskazał, że z akt administracyjnych wynika, iż Skarżąca zajmuje lokal położony w [...] przy ul. [...] w [...] bez tytułu prawnego. Zaznaczył, że przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek. Prawodawca nie pozostawił organowi orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego tak, aby to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz jego rozmiar, względnie aby organ miał jakąkolwiek możliwość odstąpienia od zasad przyznawania dodatku mieszkaniowego i przyznania go mimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Skoro zatem Skarżąca nie spełnia podstawowego warunku do otrzymania dodatku mieszkaniowego jakim jest posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego i nie należy do osób oczekujących na przysługujący lokal zamienny albo socjalny, to oczywistym jest, iż w tym stanie rzeczy odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego jest prawnie uzasadniona. Na poparcie tego stanowiska organ II instancji powołał orzeczenia sądów administracyjnych. Pismem z dnia 11 marca 2023 r. E.J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...]. W uzasadnieniu podtrzymała stanowisko prezentowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreśliła, że nikt nie może pozbawić jej tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], w którym mieszka i jest zameldowana. Zaznaczyła również, że nie ma podstawy prawej, ani dowodów, z których wynikałoby, że w ww. lokalu zamieszkuje bez tytułu prawnego. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 20 kwietnia 2023 r. Skarżąca podtrzymała stanowisko prezentowane w skardze. Ponownie podniosła, iż nie zostało wyjaśnione na jakiej podstawie prawnej stwierdzono, że nie posiada tytułu prawnego do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] . Wskazała, że wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 2010 r. został wydany z naruszeniem prawa i można go uznać za nieprawomocny. W związku z tym zwróciła się o wyjaśnienie dlaczego i na jakiej podstawie prawnej uznano, że nie posiada tytułu prawnego do ww. lokalu. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 23 kwietnia 2023 r. Skarżąca podtrzymała stanowisko przedstawione w piśmie z dnia 20 kwietnia 2023 r. Podniosła, że ZGN [...] bezprawnie rozwiązał z nią umowę najmu lokalu zawartą po śmierci matki, w sierpniu 2004 r., która była kontynuacją jej zamieszkiwania - na pobyt stały - w przedmiotowym lokalu od dnia 3 listopada 1965 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.". Przepisy te stanowią, że jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczony, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd rozpoznaje sprawę w tym trybie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę złożyło wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na co Skarżąca - E.J. wyraziła zgodę w piśmie z dnia 28 maja 2023 r. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1615) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 § 1 i § 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie ma w sprawie zastosowania, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja SKO w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. została wydana na podstawie ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o dodatkach mieszkaniowych, która reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach. Przepis art. 2 ust. 1 u.d.m., z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, które to przepisy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje: 1) najemcom albo podnajemcom lokali mieszkalnych, zamieszkującym w tych lokalach; 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego; 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. W myśl art. 3 u.d.m. dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o którym mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie przekroczył w gospodarstwie: 1) jednoosobowym - 40%, 2) wieloosobowym - 30% - przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku, z uwzględnieniem art. 6 ust. 8 i art. 7 ust. 6. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 u.d.m. normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać: 1) 35 m2 - dla 1 osoby; 2) 40 m2 - dla 2 osób; 3) 45 m2 - dla 3 osób; 4) 55 m2 - dla 4 osób; 5) 65 m2 - dla 5 osób; 6) 70 m2 - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m2. Z powyższych przepisów wynika, że uprawnione do dodatku mieszkaniowego są osoby spełniające kryterium podmiotowe, tj. należące do kręgu osób wymienionych w art. 2 ust. 1, a także kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 3 u.d.m. oraz powierzchniowe, określone w art. 5 u.d.m. Kryteria te muszą być spełnione łącznie, zatem niespełnienie któregokolwiek z nich uniemożliwia przyznanie omawianego świadczenia. Jak bowiem trafnie wskazał organ II instancji, przepisy określające zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ nie podejmuje rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, lecz obowiązany jest ściśle stosować się do przepisów ustawy. W niniejszej sprawie organ I instancji, a decyzję tę utrzymał w mocy organ II instancji, rozstrzygnął o odmowie przyznania Skarżącej dodatku mieszkaniowego. Prawidłowo bowiem ustalił i ocenił, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz powołane wyżej przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, że Skarżąca nie należy do kręgu osób uprawnionych do tego świadczenia. Skarżąca nie posiada bowiem tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], a jednocześnie nie oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] [...] (dalej: "ZGN"), działając na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733), dalej: "u.o.p.l.", wypowiedział E.J. najem ww. lokalu mieszkalnego ze skutkiem jego rozwiązania w dniu [...] stycznia 2010 r. (pismo z dnia 7 grudnia 2009 r. nr [...] - k. 13 akt admin.) Zgodnie z treścią art. 11 ust. 2 pkt 2 u.o.p.l. w brzmieniu obowiązującym w dacie sporządzenia ww. pisma, nie później niż na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego, właściciel może wypowiedzieć stosunek prawny, jeżeli lokator jest w zwłoce z zapłatą czynszu lub innych opłat za używanie lokalu co najmniej za trzy pełne okresy płatności pomimo uprzedzenia go na piśmie o zamiarze wypowiedzenia stosunku prawnego i wyznaczenia dodatkowego, miesięcznego terminu do zapłaty zaległych i bieżących należności. W uzasadnieniu ww. pisma ZGN wskazał na istniejące zaległości w opłatach czynszu za najem lokalu wskazując, że kwota zaległości obejmuje ponad trzy okresy płatności, co stanowi podstawę do wypowiedzenia najmu. Zaznaczył nadto, że pismem z dnia 10 października 2009 r. Skarżąca została poinformowana o zamiarze rozwiązania umowy najmu, a także o wyznaczeniu dodatkowego, 30-dniowego okresu na spłatę zadłużenia. Stwierdził, że wezwanie okazało się bezskuteczne - Skarżąca nie dokonała spłaty zadłużenia, zatem wymówienie najmu jest w pełni uzasadnione. Jednocześnie ZGN wezwał Skarżącą do opróżnienia lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] najpóźniej w dniu 31 stycznia 2010 r. i przekazania lokalu do dyspozycji wynajmującego. Jednocześnie stwierdził, że po wygaśnięciu stosunku najmu i nieopróżnieniu przez Skarżącą zajmowanego lokalu ZGN wystąpi do sądu o wydanie wyroku o eksmisję. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] w [...] [...] Wydział Cywilny w sprawie z powództwa [...] przeciwko pozwanej E.J. o eksmisję nakazał pozwanej opuszczenie i opróżnienie ze wszystkich rzeczy lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] i wydanie go powodowi - miastu [...]. Jednocześnie Sąd orzekł, że pozwanej nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego (punkt 1 i 2 sentencji wyroku). Orzeczenie to, jak wynika z akt sprawy, jest prawomocne i stanowi tytuł wykonawczy uprawniający do egzekucji w zakresie punktu 1 i 3, przy czym punkt 3 sentencji wyroku dotyczył zasądzenia kosztów postępowania w sprawie (k. 16 akt admin.). Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] [...] wynika również, że termin eksmisji z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] został wyznaczony na [...] kwietnia 2023 r. (pismo z dnia 2 stycznia 2023 r. - k. 21 akt admin.). Wobec powyższego prawidłowe jest stanowisko organu, że Skarżąca nie spełniła warunków przyznania dodatku mieszkaniowego. Nie jest bowiem osobą uprawnioną do tego świadczenia w świetle art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. Jakkolwiek bowiem - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - zajmuje lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, to nie oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. Skarżąca nie spełnia również żadnej z pozostałych przesłanek wymienionych w art. 2 ust. 1 u.d.m. Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, jest zatem zgodna z prawem, zaś skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca, jak wynika z argumentacji skargi oraz złożonych pism procesowych, kwestionuje zarówno wypowiedzenie jej przez ZGN umowy najmu lokalu, jak i prawomocność wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt [...]. Zarzuty i twierdzenia Skarżącej w tym zakresie nie zostały poparte żadnymi dowodami. W szczególności Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że wypowiedzenie umowy najmu lokalu było bezskuteczne, czy też że ww. wyrok Sądu Rejonowego został wyeliminowany z obrotu prawnego w przewidzianym do tego trybie. Mając na względzie argumentację Skarżącej wskazać również należy, że nie jest rzeczą Sądu w niniejszym postępowaniu wyjaśnianie Skarżącej podstawy prawnej wypowiedzenia umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] (choć ta podstawa, o czym była już mowa powyżej, wynika wprost z pisma ZGN z dnia 7 grudnia 2009 r.), ani podstawy prawnej wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie o eksmisję. Przedmiotem oceny Sądu w tym postępowaniu była wyłącznie decyzja SKO w [...] z dnia [...] lutego 2023 r. w sprawie odmowy przyznania Skarżącej dodatku mieszkaniowego. Decyzja ta została wydana zgodnie z prawem. Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.