II SA/Wa 2616/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddala skargę –

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Prezes ZUS) decyzją z [...] września 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.; dalej ustawa o emeryturach i rentach z FUS), po rozpatrzeniu wniosku S.M. (dalej skarżący) o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, odmówił przyznania świadczenia. Prezes ZUS wskazał w uzasadnieniu wydanej decyzji, że zgodnie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Zdaniem Prezesa ZUS, jak wynika z powyższego przepisu przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki, a mianowicie: - wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Jednocześnie Prezes ZUS nadmienił, że warunki określone w ww. przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Jak wyjaśnił Prezes ZUS, z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 55 lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, skarżący udokumentował 25 lat, 5 miesięcy i 9 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 1998-2003, 2003-2004, 2013-2018 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Prezes ZUS wskazał, że przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, ponieważ w wymienionych przerwach wobec skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została u skarżącego ustalona dopiero od [...] października 2018 r. Nie istniały zatem, do tego czasu, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Jak stwierdził Prezes ZUS, z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że od [...].09.2009 r. do [...].10.2009 r. i od [...].11.2009 r. do [...].03.2010 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą, lecz nie opłacał składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tego tytułu za okres od [...].09.2009 r. do [...].09.2009 r. i od [...].12.2009 r. do [...].03.2010 r. Zdaniem Prezesa ZUS, prowadzenie działalności gospodarczej i nieodprowadzanie z powyższego tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe było świadomym wyborem rodzącym określone skutki prawne. Trudno zatem uznać, że w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności, które uniemożliwiły spełnienie warunków wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym. Prezes ZUS zauważył, że przerwa w wykonywaniu zatrudnienia, w której była orzeczona częściowa niezdolność do pracy, nie jest przesłanką usprawiedliwiającą brak aktywności zawodowej z uwagi na to, że orzeczona częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza wykonywanie zatrudnienia. W konkluzji Prezes ZUS stwierdził, że nie znajduje podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy. Dodał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna skarżącego, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazaną na wstępie decyzję Prezesa ZUS. Zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania, a mianowicie: a) art. 7 Kpa. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, b) art. 11 Kpa. poprzez niewystarczające i nieprawidłowe wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, c) art. 77 § 1 Kpa. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wobec tak postawionych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na podstawie art. 200 p.p.s.a. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wywołanego skargą. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie zachodzą wszelkie ustawowe przesłanki do przyznania mu świadczenia zgodnie z wnioskiem. Wyjaśnił, że jest osobą, która nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Od wielu lat jedynym źródłem jego utrzymania jest pomoc socjalna uzyskiwana od Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. Pomoc ta od marca 2019 r. obejmuje zasiłek stały w wysokości 645 złotych oraz uzyskiwane zasiłki celowe na zakup leków i opał około 150 złotych miesięcznie. Skarżący podał, że nie posiada żadnych innych źródeł utrzymania i nie jest w stanie podjąć żadnego dodatkowego zajęcia, w szczególności nie może podjąć pracy ani innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi ze względu na całkowitą niezdolność do pracy. Podkreślił, że był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej, jednakże nie spełnia wymogów ustawowych do uzyskania świadczenia, ze względu na szczególne okoliczności. Skarżący odnosząc się do poglądu Prezesa ZUS, zgodnie z którym nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, gdyż całkowita niezdolność do pracy została ustalona od dnia [...] października 2018 r., stwierdził, że Prezes ZUS nie zwrócił należytej uwagi na całokształt sytuacji życiowej skarżącego. W ocenie skarżącego, sam fakt ustalenia przez orzecznika ZUS tego, iż jest całkowicie niezdolny do pracy od [...] października 2018 r. nie oznacza automatycznie, że we wrześniu 2018 r. skarżący był osobą zdrową mogącą podjąć wszelkie zatrudnienie. Organ pomija w treści uzasadnienia fakt, że orzeczenie lekarza ZUS wskazuje także na okres częściowej niezdolności do pracy według orzeczenia od [...] października 2014 r. do [...] września 2018 r. Skarżący podkreślił, że jego sytuacja zdrowotna jest zła od kilkunastu lat, na co wskazuje okoliczność, że już w dniu [...] kwietnia 2008 r. uzyskał orzeczenie o niepełnosprawności datowanej od dnia [...] grudnia 2007 r. Z kolejnych orzeczeń z [...] stycznia 2014 r. i [...] lutego 2016 r. wynika z kolei, że jest on osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od [...] listopada 2013 r. i orzeczenia te stwierdzają, że nie jest zdolny do pracy. Ostatnie orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] marca 2019 r. zostało wydane na stałe. Jak podał skarżący, opisana powyżej sytuacja zdrowotna znajduje swoje odzwierciedlenie w ostatnich okresach składkowych ubezpieczonego. Ze względu na zły stan zdrowia musiał korzystać z licznych i długotrwałych zwolnień lekarskich, co miało wpływ na niechęć pracodawców do jego dalszego zatrudniania. Ostatnie okresy zatrudnienia ubezpieczonego obejmują pracę w Akademii Sztuki w S. w dniach od [...] października 2010 r. do [...] czerwca 2011 r. W tym czasie przebywał on trzykrotnie na zwolnieniach chorobowych w okresach: od [...] do [...] lutego 2011 r., od [...] do [...] maja 2011 r. oraz od [...] do [...] czerwca 2011 r. Następnie skarżący pracował w firmie M. Sp. z o.o. w okresie od [...] lutego 2012 r. do [...] marca 2012 r. W tym czasie przebywał na zwolnieniu chorobowym przez okres 9 dni. Zwolnienie to było kontynuowane przez okres dalszych 6 miesięcy, a następnie skarżący przeszedł na świadczenie rehabilitacyjne ZUS. Skarżący zwracając uwagę na poziom bezrobocia w S. i całym województwie [...] w latach 2010 – 2018, uznał okoliczność tę za bardzo istotną dla analizy niniejszej sprawy, przyjmując, że świadczy ona o niskiej atrakcyjności jego osoby na rynku pracy w tym czasie. W opinii skarżącego, dodatkowo fakt jego niepełnosprawności oraz niezdolności do pracy skutkował tym, że nie mógł się on zarejestrować w Urzędzie Pracy, albowiem instytucja ta jest przewidziana dla osób zdolnych do pracy poszukujących pracy. Mając na uwadze powyższe skarżący stwierdził, że niezależnie od orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy organ winien przeanalizować również szczególne okoliczności związane z trudnościami w znalezieniu zatrudnienia, które wynikały ze złego stanu zdrowia ubezpieczonego. Ponadto skarżący stanął na stanowisku, że Prezes ZUS w sposób nieprawidłowy przeprowadził analizę okoliczności wynikających z prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w latach 2009-2010. Wyjaśnił, że faktycznie w tym okresie otworzył działalność gospodarczą, jednakże nie był w stanie jej kontynuować ze względu na nieotrzymanie dofinansowania działalności, o które się wówczas ubiegał. Brak dofinansowania spowodował, że nie był w stanie faktycznie podjąć działalności i uzyskać z niej przychodów, co ostatecznie spowodowało, że działalność została zamknięta w marcu 2010 r. Brak przychodów z działalności i brak środków finansowych skutkował również brakiem możliwości uiszczenia składek, o których pisze organ. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Prezesa ZUS, zgodnie z którym brak zapłaty składek był "świadomym wyborem" ubezpieczonego, podczas gdy już w tym czasie jego sytuacja zdrowotna i finansowa powodowała potrzebę uzyskiwania wsparcia z pomocy społecznej. Dodał, że już wtedy brakowało mu środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministarcyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania przed właściwymi organami. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne, nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Prezesa ZUS nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w myśl którego ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Istotnym jest, że w odróżnieniu od ogólnych zasad określających warunki przyznawania prawa do świadczeń z zabezpieczenia społecznego (tj. świadczeń finansowanych i zależnych od zgromadzonych na ten cel na indywidualnych kontach ubezpieczonych środków pochodzących ze składek ubezpieczeniowych), art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest regulacją szczególną. Pozwala ona na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania prawa do emerytury lub renty w trybie zwykłym. Przewidziane w powołanym przepisie świadczenia finansowane są z budżetu państwa (art. 84 ustawy), nie zaś z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, kwestia ich przyznania pozostawiona została uznaniu Prezesa ZUS. Omawiany przepis posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." świadczenie w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w tym trybie. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest więc ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Sąd administracyjny nie ma zaś kompetencji czy możliwości przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Powyższe pozostaje bowiem w gestii Prezesa ZUS. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Każda z przesłanek podlega przy tym osobnej ocenie poprzez odniesienie hipotezy normy prawnej do okoliczności faktycznych, istniejących w danej sprawie. Decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia w omawianym trybie podejmowana jest dopiero po ustaleniu, że okoliczności faktyczne odniesione do wymagań normatywnych mogą skutkować przyznaniem uprawnienia w sposób zgodny z celem tego przepisu. Świadczenie przyznawane w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy, lecz jego przyznanie uwarunkowane jest łącznym spełnieniem przesłanek określonych w art. 83 ustawy o emeryturach. W przeciwnym razie świadczenie to utraciłoby swój wyjątkowy charakter (por. wyrok NSA z 15 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 143/15). Nawet najtrudniejsza sytuacja rodzinna i majątkowa osoby zainteresowanej w momencie złożenia wniosku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach, nie może uzasadniać przyznania świadczenia w drodze wyjątku, skoro nie stwierdzono wystąpienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających zainteresowanemu spełnienie warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Osoba taka może natomiast ubiegać się w ramach szeroko rozumianej pomocy społecznej o przyznanie innego rodzaju świadczeń. Przesłanka "szczególnych okoliczności" o której mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS określona została przez ustawodawcę w postaci zwrotu ocennego, wymagającego od organu ustalenia odpowiednich faktów oraz ich oszacowania co do skali czy natężenia ich wystąpienia tak, aby można było tym faktom przypisać status okoliczności szczególnych. Dopiero kiedy ma miejsce ustalenie wystąpienia powyższych przesłanek, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może przyznać przedmiotowe świadczenie. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy przesłanki te wystąpią, decyzja organu nie musi być decyzją przyznającą świadczenie, jeśli jakieś inne okoliczności (np. stan środków finansowych) to uniemożliwiają. Ponadto, świadczenie to może być przyznane "na zasadzie wyjątku", co wzmacnia uznaniowy charakter decyzji oraz wskazuje na zaostrzenie sposobu szacowania w ramach oceny faktów "szczególnych okoliczności", stanowiących najistotniejszą przesłankę merytoryczną, decydującą o zaktualizowaniu się możliwości przyznania tego świadczenia (v. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, publ. CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Za szczególne okoliczności w sprawach z zakresu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uznaje się jakieś konkretne zdarzenie lub trwały stan, które mogą powodować niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty, czyli wykluczać aktywność zawodową osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Możliwość decydowania według uznania nie oznacza pozostawienia Prezesowi ZUS całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym względzie. Na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie administracyjne, również w sytuacji działania w ramach uznania administracyjnego, ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie Sądu, decyzji organu nie można jednak przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Analiza akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Prezes ZUS rozpatrzył wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne sprawy oraz dokonał obiektywnej ich oceny. Organ miał podstawę do przyjęcia, że w sprawie nie zachodzą okoliczności szczególne, które uniemożliwiły skarżącemu przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika wprawdzie, że na przestrzeni 55 lat życia, do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, skarżący udokumentował 25 lat, 5 miesięcy i 9 dni łącznych okresów składkowych i nieskładkowych. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 1998-2003, 2003-2004, 2013-2018 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. W 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano jedynie 4 lata, 9 miesięcy, 25 dni okresów składowych i nieskładkowych. Niezdolność do pracy powstała po upływie okresu ubezpieczenia częściowa 1 rok 2 miesiące i 5 dni, a całkowita 5 lat 1 miesiąc i 9 dni. W okresie od [...] września 2009 r. do [...] października 2009 r. i [...] listopada 2019 r. do [...] marca 2010 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą, w czasie której nie opłacił składek za okres od [...] września 2009 r. - [...] września 2009 r. i od [...] grudnia 2009 r. do [...] marca 2010 r. Wskazać ponadto należy, że na przestrzeni lat 2001-2003, 2003-2005,2005-2006, 2008-2009,2011-2012 skarżący był zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Jednocześnie brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że skarżący w ww. okresach przerw w zatrudnieniu podejmował jakiekolwiek próby znalezienia zatrudnienia i był w ogóle zainteresowany podjęciem pracy. Tym samym, słusznie organ nie stwierdził zaistnienia żadnych szczególnych, obiektywnych okoliczności, wykluczających u skarżącego aktywność zawodową w okresach przerw w zatrudnieniu. Podkreślić należy, że wobec skarżącego została orzeczona całkowita niezdolność do pracy dopiero 2019 r., a więc skarżący przede wszystkim nie spełniał przesłanki, iż nie może wykonywać pracy ze względu na całkowitą niezdolność lub wiek. Podkreślenia wymaga, że orzeczona wcześniej częściowa niezdolność do pracy nie jest przesłanką usprawiedliwiającą brak aktywności zawodowej z uwagi to, że orzeczona częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza wykonywanie zatrudnienia. Wskazać również należy, że skarżący prowadził działalność gospodarczą przez okres 5 miesięcy natomiast składki opłacił jedynie za 25 dni tej działalności. Skarżący dokonał wyboru nie opłacając składek z działalności gospodarczej, których opłacenie jeśliby nastąpiło dawałoby prawo do uzyskania renty w trybie zwykłym. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych okoliczność podejmowania zatrudnienia bez odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, bez względu czy miało to miejsce na terenie Polski, czy poza jej granicami nie stanowi szczególnych okoliczności ,o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (por. wyroki NSA z 1 października 2010 r. sygn. akt I OSK 295/09; 21 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1694/10, 23 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2840/15). Skoro więc wobec strony, przed październikiem 2014 r. nie był orzeczony żaden rodzaj niezdolność do pracy, to świadczy to tym, iż formalnie brak było przeszkód, uniemożliwiających mu podjęcie zatrudnienia. Za szczególną okoliczność, o której mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie może być uznany stan bezrobocia bez wykazanej aktywności zmierzającej do zmiany sytuacji (por. wyroki NSA z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1540/14 oraz z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1897/14). Nie jest zatem okolicznością szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych sam fakt bezrobocia, jeżeli ubezpieczony nie podejmuje żadnych działań w celu znalezienia pracy, choćby działania te zakończyły się niepowodzeniem (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1694/10 i 16 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 2082/18). Konkludując, stwierdzić należy, że przyznanie renty w drodze wyjątku jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia jest zasadne. Prawidłowo też organ wskazał, że trudna sytuacja materialna nie może stanowić wyłącznej przyczyny uzasadniającej przyznanie wnioskowanego świadczenia. Świadczenie o którym mowa w ww. przepisie nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez stronę skarżącą o świadczenie z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej dla osób znajdujących się w niedostatku. W związku z powyższym, zdaniem Sądu wydane przez organ rozstrzygnięcie jest prawidłowe, zostało w wystarczający sposób uzasadnione i nie jest dowolne. Przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowisko organu co do stanu faktycznego sprawy i oceny jej skutków na gruncie prawnym jest zasadne, znajduje oparcie w obowiązujących w tej materii przepisach prawa, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd nie stwierdził zaś takiego naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogłoby uzasadniać uchylenie wydanej decyzji. W toku postępowania organ nie naruszył również art. 7 , art. 11, art. 77 § 1 Kpa.. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.